رشته رياضي
هدف
«رياضيات علم نظم است و موضوع آن يافتن، توصيف و درك نظمي است كه در وضعيتهاي
ظاهرا پيچيده نهفته است و ابزارهاي اصولي اين علم ، مفاهيمي هستند كه ما را قادر
ميسازند تا اين نظم را توصيف كنيم» .
دكتر ديبايي استاد رياضي دانشگاه تربيت معلم تهران نيز در معرفي اين علم ميگويد:
«علم رياضي، قانونمند كردن تجربيات طبيعي است كه در گياهان و بقيه مخلوقات مشاهده
ميكنيم . علوم رياضيات اين تجربيات را دستهبندي و قانونمند كرده و همچنين توسعه
ميدهند.»
دكتر رياضي استاد رياضي و رئيس دانشگاه صنعتي اميركبير نيز در معرفي اين علم
ميگويد: «رياضيات علم مدلدهي به ساير علوم است. يعني زبان مشترك نظريات علمي ساير
علوم ، علم رياضي ميباشد و امروزه اگر علمي را نتوان به زبان رياضي بيان كرد، علم
نميباشد.»
اهداف گرايشهاي مختلف اين رشته عبارتند از:
1- رياضي كاربردي: هدف از اين شاخه تربيت كارشناسي است كه با اندوخته كافي از دانش
رياضي، توانايي تحليل كمي از مسائل صنعتي، اقتصادي و برنامهريزي را كسب نموده،
توان ادامه تحصيل در سطوح بالاتر را داشته باشد.
2- رياضي محض: هدف از اين شاخه رياضي، تربيت متخصصان جامع در علوم رياضي است كه
آمادگي لازم براي ادامه تحصيل در جهت اشتغال به پژوهش و نيز انتقال علم رياضي در
سطوح دانشگاهي را داشته باشند. آشنايي با تجزيه و تحليل مسائل در قالب رياضي و
مدلسازي رياضي نيز از اهداف ديگر شاخه رياضي محض است.
3- رياضي دبيري: هدف از شاخه دبيري تربيت دبيران و كارشناسان متخصص آموزش رياضي است
كه پاسخگوي نيازهاي آموزش و پرورش كشور در سطوح پيشدانشگاهي باشند.
ماهيت :
« رياضيات بر خلاف تصور بعضي از افراد يكسري فرمول و قواعد نيست كه هميشه و در
همهجا بتوان از آن استفاده كرد بلكه رياضيات درست فهميدن صورت مساله و درست فكر
كردن براي رسيدن به جواب است و براي به دست آوردن اين توانايي ، دانشجو بايد صبر و
پشتكار لازم را داشته باشد تا بتواند حتي به مدت چندين ساعت در مورد يك مساله رياضي
فكر كرده و در نهايت با ابتكار و خلاقيت آن را حل كند»
فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند پس از پايان تحصيلات، در ادارات دولتي براي
مسووليتهايي كه به نوعي با تجزيه و تحليل مسائل سروكار دارند، در بخش خصوصي در
اموري همانند طراحي سيستمها در امر بهينهسازي و بهرهوري ، در بخش صنعت براي اموري
همانند مدلسازيهاي رياضي و در آموزش و پرورش و ... ، مسووليتهاي متفاوتي را به
عهده گيرند.
گرايشهاي مقطع ليسانس:
«رئيس اتحاديه بينالمللي رياضيدانان جهان در يازدهمين اجلاس آكادمي جهان سوم كه
اخيرا در تهران برگزار شد، عنوان كرد كه بهتر است بگوييم رياضيات و كاربردهاي آن،
نه اينكه رياضيات را به محض و كاربردي تفكيك كنيم چرا كه به اعتقاد رياضيدانها هيچ
مقوله رياضي نيست كه روزي كاربردي براي آن پيدا نشود.»
«رياضيات محض بيشتر به قضايا و استدلالها ، منطق موجود در آنها و چگونگي اثباتشان
ميپردازد اما در رياضيات كاربردي چگونه استفاده كردن و به كارگرفتن قضايا، آموزش
داده ميشود، به عبارت ديگر در اين شاخه، كاربرد رياضيات در مسائل موجود در جامعه
بيان ميگردد»
«وقتي صحبت از رياضي محض ميشود نبايد تصور كرد كه تنها بايد در گوشهاي نشست و به
حل مسائل رياضي پرداخت بلكه اين علم ، بخصوص در مدارج بالا، ارتباط نزديكي با طبيعت
دارد به عبارت ديگر ايدههاي رياضي از ذهن پژوهشگران نميرويد بلكه رياضيدانها
غالبا الهام خود را از طبيعت ميگيرند و به قول «ژان باپتيت فوريه» رياضيدان مشهور
قرن نوزدهم فرانسه «تعمق در طبيعت، پربارترين منابع اكتشافات رياضي است.»
عموما رياضيات كاربردي به شاخهاي از رياضي گفته ميشود كه كاربرد علمي مشخصي داشته
باشد براي مثال در اقتصاد، كامپيوتر،فيزيك و يا آمار و احتمال كاربرد داشته باشد و
رياضي محض نيز به شاخهاي گفته ميشود كه به نظريهپردازي رياضي ميپردازد اما بايد
توجه داشت كه امروزه اين دو گرايش آنچنان در هم ادغام شدهاندكه مرزي را نميتوان
بين آنها مشخص كرد.
زيا گاه يك تئوري كاملا محض وارد مرحله كاربردي شده و چون در عمل با مشكل روبرو
ميشود، بار ديگر به حوزه تئوري برميگردد و در نهايت پس از رفع نقايص، دوباره وارد
مرحله كاربردي ميشود. يعني يك تعامل و ارتباط دوجانبهاي بين رياضي كاربردي و محض
وجود دارد و هريك از اين دو شاخه، از تجربيات شاخه ديگر به بهترين نحو استفاده
ميكند و به همين دليل يك رياضيدان موفق بايد از هر دو شاخه اطلاع داشته باشد.»
معرفي مختصري از درسهاي تخصصي گرايش رياضي كاربردي
رياضيات گسسته: هدف از اين درس، آشنايي با زمينههاي مختلف رياضيات گسسته و
كاربردهاي آن با تاكيد بر اثبات و ارائه الگوريتمهاي مناسب است. سرفصلهاي اين درس
عبارتنداز : معادله تفاضلي و رابطه بازگشتي ، تابع مولد، اصل شمول و طرد، گراف و
ماتريس، تطابق و ديگر كاربردهاي گراف، جبربول و كاربردهاي آن و آشنايي با طرحهاي
بلوكي، مربع لاتين، صفحههاي تصويري ، كدگذاري و رمزنگاري.
برنامهسازي پيشرفته : در اين درس، دانشجويان به مباحثي همچون برنامهسازي صحيح ،
مستند سازي برنامهها ، برنامهسازي ساخت يافته، آشنايي با زبان دوم برنامهسازي و
مقايسه آن با زبان اول، اشكالزدايي و آزمايش برنامه، حصول اطمينان از صحت
برنامهها ، الگوريتمهاي غير عددي شامل : پردازش رشتهها، روشهاي جستجو و مرتب كردن
، آشنايي مقدماتي با كامپايلرها و ديگر برنامههاي مترجم، اجراي طرحهاي بزرگ و ...
ميپردازند.
آناليز عددي: هدف از اين درس، ارائه الگوريتمهاي عددي و بررسي خطاهاي ايجاد شده از
حل عددي مسائل است. در خصوص روشهاي تكراري، بررسي همگرايي و نرخ همگرايي نيز مورد
تاكيد ميباشند. در اين درس سرفصلهاي موجود عبارتند از : نمايش اعداد حقيقي، انواع
مختلف خطاها، آناليز خطاها ، حل معادلات خطي، مشتق و انتگرالگيري عددي و حل
معادلات ديفرانسيل عددي و ... .
ساختمان دادهها: در اين درس، دانشجويان با آرايهها ، بردارها، ماتريسها ، صفها و
رديفا، ليستهاي پيوندي ، خطي، حلقوي ، روش نمايش و كاربرد ليستهاي پيوندي ، درختها
و پيمايش آنها، روش نمايش و كاربرد درختها، درختهاي تصميمگيري ، گرافها و نمايش
آنها، تخصيص حافظه به صورت پويا و مسائل مربوط آشنا ميشوند.
تحقيق در عمليات: در اين درس ، دانشجويان با زمينه تحقيق در عمليات، انواع مدلها و
مدلهاي رياضي، برنامهريزي خطي، شبكهها و مدل حمل و نقل، ساير مدلهاي مشابه،
آشنايي با برنامهريزي متغيرهاي صحيح ،برنامهريزي پويا، برنامهريزي غيرخطي و
مدلهاي احتمالي آشنا ميگردند.
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
«كاربرد رياضي در علوم مختلف انكارناپذير است. براي مثال مبحث آناليز تابعي در
مكانيك كوانتومي، كاربرد بسياري زيادي دارد و يا در بيشتر رشتههاي مهندسي معادله
«لاپ لاسي» كه يك معادله رياضي است، مورد استفاده قرار ميگيرد. در جامعهشناسي نيز
نظريه احتمال و نظريه گروهها نقش بسيار مهمي ايفا ميكند. در كل بايد گفت كه همه
صنايع ،زير ساخت رياضي دارند و به همين دليل در همه مراكز صنعتي و تحقيقاتي دنيا،
رياضيدانها در كنار مهندسان و دانشمندان ساير علوم حضوري فعال دارند و آنچه در
نهايت ارائه ميشود، نتيجه كار تيمي آنهاست.»
دكتر رياضي از اساتيد دانشگاه در مورد فرصتهاي شغلي موجود در ايران ميگويد: «اگر
در جامعه ما مشاغل جنبه علمي داشته باشند، قطعا به تعداد قابل توجهي رياضيدان نياز
خواهيم داشت چون يك رياضيدان ميتواند مشكلات را به روش علمي حل كند. البته اين به
آن معنا نيست كه در حال حاضر هيچ فرصت شغلي براي يك رياضيدان وجود ندارد اما بايد
حضور رياضيدانها در مراكز تحقيقاتي و صنعتي پررنگتر باشد.»
هرچقدر كه شغل يك فرد تخصصيتر شود، ميزان رياضياتي كه لازم دارد، بيشتر ميگردد.
براي مثال يك مهندس الكترونيك از آناليز تابعي و فرآيندهاي تصادفي استفاده ميكند و
يا يك برنامهريز پروژههاي اقتصادي از مطالب پيشرفته آماري مانند سريهاي زماني ،
به عنوان ابزار كار ياري ميگيرد. به همين دليل امروزه تربيت متخصصان علم رياضي،
يعني افرادي كه قادر هستند رياضيات مورد نياز را آموزش داده و يا توليد كنند، اهميت
بسيار زيادي دارد. چرا كه لازمه پيشرفت در تكنولوژي ، توجه به دانش رياضي ميباشد.
اما يكي از دانشجويان اين رشته نظر جالبي در مورد توانايي يك فارغالتحصيل رشته
رياضي دارد: «درست است كه در جامعه ما مكان مشخصي براي جذب فارغالتحصيلان رياضي
وجود ندارد اما يك ليسانس رياضي به دليل نظم فكري و بينش عميقي كه در طي تحصيل به
دست ميآورد، ميتواند با مطالعه و تلاش شخصي در بسياري از شغلها ، حتي شغلهايي
كه در ظاهر ارتباطي با رياضي ندارد موفق گردد.»
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
شايد مهمترين توانايي علمي يك دانشجوي رياضي ، تسلط بر درس رياضي دبيرستان باشد كه
اين امر صرفا زاييده علاقه شخصي به اين درس است.
«اين رشته نيازمند دانشجوياني است كه از نظر ذهني آمادگي جذب ايدههاي جديد را
داشته باشند و بتوانند الگوها و نظم را درك كرده و مسائل غيرمتعارف را حل كنند. به
عبارت ديگر يك روحيه علمي ، تفكر انتقادي و توانايي تجزيه و تحليل داشته باشند.»
از آنجا كه رياضيات ورود به عرصههاي ناشناخته و كشف قوانين آن است ، علاقمندي به
مباحث رياضي از همان دوران تحصيل در دبيرستان مشخص ميشود. همين علاقمندي است كه
ميتواند راههاي بسيار سخت را براي دانشجوي اين رشته هموار سازد.
يك رياضيدان قبل از هرچيز بايد جرات قدمگذاري در وادي ناشناختهها را داشته باشد.
بطور كلي دقت ،تجزيه و تحليل صحيح و صبر و پشتكار سه عامل اصلي در توفيق داوطلب در
اين رشته ميباشد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
دكتر بابليان معتقد است هر وزارتخانه يا شركتي نياز به افرادي دارد كه علاوه بر
دانستن الفباي كامپيوتر، داراي توانايي تجزيه و تحليل و تصميمگيري مناسب باشند. در
اين زمينه شركتها ميتوانند فارغالتحصيلان رياضي محض و يا كاربردي را جذب نمايند.
رشتههاي مختلف رياضي جايگاه وسيعي در جامعه دارند از آن جمله : تمام رشتههاي
مهندسي ، رشتههاي مختلف علوم پايه (فيزيك ، شيمي ،زيستشناسي، زمين شناسي)،
پزشكي، علوم كامپيوتر، اكتشافات فضايي، بازرگاني، برنامهريزيهاي دولتي، غالب
رشتههاي وابسته به صنعت ، مديريت و رشتههاي مختلف كشاورزي به رشته رياضي
وابستهاند و از آن به طور مستقيم استفاده ميكنند؛ همچنين بخش بزرگي از فعاليتهاي
اقتصادي و توليدي كشور در طرحهاي مختلف نظير: نفت ، پتروشيمي، حمل و نقل و ... ،
مستقيم و يا غيرمستقيم از رياضي استفاده ميكنند.
نكات تكميلي :
گرايشهاي مختلف مقاطع كارشناسي ارشد و دكتري
فارغالتحصيلان مقاطع كارشناسي رياضي كاربردي ميتوانند در مقاطع كارشناسي ارشد در
گرايشهاي مختلف: تحقيق در عمليات ، آناليز عددي ، بهينه سازي و نظريه كنترل به
تحصيل ادامه دهند. فارغالتحصيلان كارشناسي رياضي محض و دبيري ميتوانند در مقاطع
كارشناسي ارشد در گرايشهاي مختلف آناليز رياضي، جبر، هندسه و معادلات ديفرانسيل
ادامه تحصيل دهند. در هر يك از گرايشهاي ياد شده زير شاخههاي تخصصيتري وجود دارد
كه در مقطع دكتراي تخصصي (P.h.D)
و نيز در رساله دكتري به آن پرداخته ميشود.
تواناييهاي فارغالتحصيلان مقاطع كارشناسي ارشد و دكتري
نظر به اين كه در مقاطع تحصيلات تكميلي به جنبههاي پژوهشي، تحقيقاتي و كاربردي با
ديدي عميقتر پرداخته ميشود، فارغالتحصيلان اين مقاطع داراي تواناييهاي علمي و
تحقيقاتي و محاسباتي زيادي هستند و در كارهاي اجرايي نقش مهم و ارزندهاي دارند. در
مقطع دكتري، دانشجويان ضمن افزايش مراتب علمي خود در يك زمينه خاص، قدرت ، توان و
صلاحيت خود را در جهت انجام طرحهاي تحقيقاتي در سطح ملي و منطقهاي افزايش ميدهند
و قادر به توسعه مرزهاي دانش و رفع معضلات علمي و اجرايي از طريق پژوهش ميباشند.
فارغالتحصيلان مقاطع تحصيلات تكميلي ميتوانند با توجه به تخصص ويژه خود، در مراكز
علمي و پژوهشي، مراكز تحقيقاتي، دانشگاهها و صنايع و مراكز آموزش عالي به عنوان عضو
هيات علمي يا عضو پژوهشي جذب گردند.
خوشبختانه با رويكرد صنايع و موسسات به انجام امور تحقيقاتي، هماكنون امكان جذب
بسياري از فارغالتحصيلان تحصيلات تكميلي رشتههاي رياضي ، فراهم شده است.
مهندسی عمران
مقدمه
مجموعه مهندسي عمران يا رشته عمران يكي از رشته هاي پر اهميت و جذاب در مجموعه رشته
هاي آزمون سراسري است كه داوطلب در گروه آزمايشي علوم رياضي و فني مي تواند آن را
انتخاب كند. پيشرفت سريع جوامع ونيازهاي روز افزون آنها به انجام طرحهاي مختلف
عمراني از يك طرف و رشد و توسعه علوم مختلف از طرف ديگر، ايجاب مي نمايد تا با يك
برنامه ريزي صحيح و همه جانبه و پرورش استعدادهاي جوان و نيز استفاده بهينه از
ابزار و امكانات موجود در جامعه ، گامي بلند در جهت ترقي و تعالي جامعه برداشته
شود. بدين منظور در آزمون سراسري، مجموعه اين رشته در مقاطع كارشناسي وكارداني،
ارائه مي گردد. در اين قسمت به معرفي گرايشهاي مختلف اين رشته مي پردازيم :
كارشناسي
مهندسي عمران – عمران ، مهندسي عمران – نقشه برداري، مهندسي عمران – آب ، مهندسي
بهره برداري راه آهن ،مهندسي خط و ابنيه راه آهن، مهندسي جريه راه آهن ، مهندسي
علمي كاربردي عمران – تاسيسات آبي ، دبيرفني عمران، تربيت دبير فني عمران، دبير فني
عمران ساختمان .
كارداني
كارداني فني عمران – روسازي راه، كارداني فني عمران – زير سازي راه، كارداني
راهداري، كارداني ماشين آلات، كارداني حمل و نقل ، كارداني فني عمران – پل سازي و
ابنيه فني ، كاردان فني عمران – نقشه برداري ، كارداني فني عمران – ساختمانهاي بتني
، كارداني فني عمران – عمران روستايي، كاردان فني عمران – كارهاي عمومي ساختمان،
كارداني فني عمران – آب، كارداني علمي كاربردي عمران – ساختمانهاي آبي ، كارداني
علمي كاربردي عمران – آب و فاضلاب، كارداني فني عمران – بهره برداري از منابع آب،
كارداني فني عمران – آب شناسي ، كارداني فني عمران – را ه سازي، كارداني فني عمران
– تاسيسات حرارت نيروگاه، معلم فني عمران – كارهاي عمومي ساختمان .
معرفي اختصاري گرايشهاي مختلف مجموعه مهندسي عمران
1- مهندسي عمران – عمران
1-1) تعريف و هدف
عمران يكي از گرايشهاي مجموعه مهندسي عمران است كه در مقطع كارشناسي در بسياري از
دانشگاههاي معتبر كشور ارائه مي گردد.
هدف از اين رشته تربيت نيروهاي متخصصي است كه بتوانند در پروژه هاي مختلف عمراني در
زمينه هاي ساختماني ، راه سازي،پل سازي، سازه ها و بناهاي آبي ، جمع آوري و دفع
فاضلاب و … مسووليت طرح، محاسبه اجرا و نظارت بر اجرا را بر عهده گيرند.
1-2) اهميت و جايگاه در جامعه
كمتر جايي از يك جامعه و كمتر محلي از يك منطقه است كه فعاليتهاي عمراني به عنوان
اولين واساسي ترين نيازهاي آن طرح نشود. حتي تمام فعاليتهاي صنعتي، كشاورزي، و …
نيز به طور مستقيم و غير مستقيم به اين رشته و ابسته اند و از آن سود مي برند.
علاوه بر رشد و توسعه جوامع، پيشرفت علم و فن آوري نيز ضرورت پرداختن و توجه دقيق و
علمي به كارهاي عمراني و تغيير شيوه هاي گذشته را آشكار مي سازد. فعاليتهاي مختلف
عمراني در جهت ايجاد ساختمانها، راهها- پلها، سدها، شبكه هاي آب رساني شهرها و
روستاها، ساختمانهاي خاص نظير نيرو گاههاي هسته اي و حرارتي و .. بخش بزرگي از
مجموعه فعاليتهاي اقتصادي و توليدي كشور را به خود اختصاص مي دهد به گونه اي كه سهم
عظيمي از سرمايه گذاري هاي ملي در طرحهاي ساختماني و صنايع وابسته به آن به كار
گرفته مي شود.
مجموعه مطالب بيان شده و نيز جذب سريع فارغ التحصيلان اين مجموعه در وزارت خانه ها
و نهادها و سازمانهاي دولتي و همچنين بخشهاي خصوصي نظير : شركتهاي مهندسان مشاور و
شركتهاي ساختماني و راه سازي و … اهميت قابل ملاحظه و نياز خاص به متخصص در اين
رشته را، حتي در مقايسه با ساير رشته هاي فني و مهندسي ،به وضوح نشان مي دهد .
1-3) تواناييهاي لازم براي داوطلبان اين رشته و ادامه تحصيل در آن
براي ادامه تحصيل در اين رشته – با توجه به كميت و كيفيت درسهايي كه در اين دوره
تدريس مي گردد – داوطلب بايد از توان و دانش برتر در زمينه هاي رياضي . فيزيك
برخوردار باشد، همچنين توان جسمي، قدرت تجزيه و تحليل، قدرت تجسم و دقت كافي در
مسائل را داشته باشد. شايان ذكر است كه بسياري از كارها و طرحهاي عمراني در خارج از
محيطهاي شهري بوده و فعاليت نسبتا" زيادي را مي طلبد.
1-4) تواناييهاي فارغ التحصيلان
همان گونه كه اشاره شد، فارغ التحصيلان اين رشته مي توانند پس از پايان تحصيلات،
مسووليتهاي متفاوتي نظير طراحي، محاسبه ، اجرا و نظارت بر اجراي طرحهاي مختلف
عمراني را به عهده گيرند. از جمله مي توان به موارد زير اشاره نمود :
1- محاسبه، ساخت و اجرا و تا حدودي طراحي ساختمانهاي مختلف مسكوني ، اداري و صنعتي
اعم از آجري، بتني وفولادي، نظير ساختمانهاي مسكوني ويلايي ، چند طبقه، آپارتمانها
و برجهاي بلند و همچنين كارهاي ساختماني اداره ها، مدرسه ها، بيمارستانها، كارخانه
ها و مراكز صنعتي، ساختمانها و مراكز ورزشي، تالارهاي اجتماعات و …
2 - طراحي، محاسبه و اجراي راهها و جاده هاي مختلف ارتباطي داخل و خارج شهرها و و
روستاها اعم از : راههاي شوسه، راههاي آسفالته، بزرگ راهها و نيز راه آهن ( شامل
مسيريابي، پياده كردن مسير، زير سازي و روسازي).
3 - ساخت و اجرا و در مواردي طراحي و محاسبه انواع پلهاي بتني وفلزي و با دهانه ها
و ابعاد و شكلهاي متفاوت نظير : پلهاي داخل شهري و روگذرها، پلهاي خارج شهري و جاده
ها.
4 - اجراي سدهاي مختلف خاكي و بتني و نيز بندهاي انحرافي و ساير تاسيسات وايسته
نظير تونل يا كانال انحراف آب رودخانه ( جهت اجراي عمليات كارگاهي در ضمن ساخت سد)
، تاسيسات آبگيري از سد و كنترل ارتفاع آب در پشت سد و ... )
5 – اجراي كارهاي مربوط به ساماندهي رودخانه ها.
6 - طراحي، محاسبه و ساخت خطوط انتقال آب اعم از انواع كانالهاي تحت فشار و يا
كانالهاي با سطح آزاد آب كه به منظور انتقال آب از سدها و درياچه ها و .. . براي
مصارف كشاورزي، شرب و صنعتي به منطقه هاي مورد نياز و نيز جهت انتقال آب از تصفيه
خانه هاي آب به مخازن آب و از آن جا به مناطق مصرف، ساخته مي شوند.
7 - ساخت تصفيه خانه هاي آب و فاضلاب شامل : ساختمانها تاسيسات مربوط ، محوطه سازي
و ...
8 - طراحي، محاسبه وساخت شبكه هاي آب رساني به منطقه هاي شهري و روستايي جهت تامين
آب شرب مورد نياز افراد و تاسيسات مربوط نظير : مخازن آب،لوله كشي، انشعابات، و ...
9 - طراحي ، محاسبه ساخت شبكه هاي جمع آوريو دفع آبهاي سطحي ناشي از نزولات جوي در
خيابانها وساير منطقه هاي شهرها و شهر كها و همچنين شبكه هاي جمع آوري و دفع
فاضلابهاي خانگي و صنعتي و انتقال آنها به خارج از شهر و تصفيه خانه ها.
10 – انجام بسيار از كارهاي نقشه برداري كه براي كارهاي ساختماني مختلف نظير : سراه
سازي، سد سازي، و كهبه خصوص براي پياده نمودن و اجراي دقيق نقشه ها مورد نياز است،
و همچنين تا حدودي كارهاي نقشه كشي طراحي و معماري .
1-5) موقعيتهاي شغلي و محلهاي كار
مراكز مختلفي به صورت مستقيم و غير مستقيم در فعالتيهاي عمراني نقش دارند كه هر يك
به تناسب نوع فعاليت خود، اقدام به جذب فارغ التحصيلان اين رشته مي كنند.
وزارت خانه هاي مسكن و شهر سازي، راه و ترابري ، جهاد سازندگي و نيرو بهصورت گسترده
تر و ساير وزارت خانه ها ، اداره ها ، سازمانها، مراكز دولتي و خصوصي نظير : وزارت
خانه هاي آموزش وپرورش ، كشاورزي، فرهنگ و آموزش عالي،بانكها و ... به صورت غير
مستقيم براي كارهاي عمراني خود مثل طرح محاسبه ، اجرا و نظارت بر اجرا، نياز به
استخدام مهندسان عمران دارند. علاوه بر آن، شركتهاي مختلف مهندسان مشاور كه در كشور
به صورت گسترده وظيفه طراحي ، محاسبه و نظارت براجراي پروژه هاي ساختماني را برعهده
دارند، همچنين شركتهاي ساختماني و را ه سازي دولتي و خصوصي كه در اجراي اين طرحها
فعاليت دارند ،تعداد كثيري از فارغ التحصيلان رشته عمران را استخدام مي كنند.
1-6) واحدهاي درسي
بر اساس مصوبه هاي شوراي عالي برنامه ريزي، دانشجو بايد در دوره كارشناسي عمران 14
واحد درسي رابگذراند كه 20 واحد آن درسهاي عمومي ، 25 واحد درسهاي پايه، 8 واحد
درسهاي اصلي و تخصصي الزامي و 15 واحد درسهاي اختياري است.
1- درسهاي عمومي ،درسهايي است كه در تمام رشته هاي تحصيلي دانشگاهي و در دوره هاي
كارشناسي و كارشناسي ارشد پيوسته ب صورت مشترك ارائه مي گردد و دانشجو موظف به
گذراندن آنهاست، نظير معارف اسلامي، فارسي و زبان خارجي .
درسهاي پايه به درسهاي گفته مي شود كه در غالب رشته هاي هم گروه ( نظير گروه فني و
مهندسي ) و بخصوص در گرايشهاي مختلف يك رشته، بهصورت مشترك تدريس شده، اساس و پايه
درسهاي اصلي و تخصصي را تشكيل مي دهد نظير رياضي عمومي ،معادلات ديفرانسيل وفيزيك .
درسهاي اصلي و تخصصي الزامي عبارت از درسهايي است كه دانشجو را در زمينه تخصصي
مربوط آموزش داده،او را براي انجام وظايف خاص در زمينه كارهاي خويش در جامعه آماده
مي سازد ، نظير " رسم فني و نقشه كشي ساختمان " ، " سازه هاي بتن آرامه " و " سازه
هاي فولاد " . گذراندن اين درسهاي تخصصي الزامي است.
درسهاي اختياري ، عبارت است از : مجموعه درسهايي كه اگر چه تخصصي است، اما دانشجو
مي تواند با توجه به علاقه شخصي و برنامه اي كه براي آينده خود دارد و همچنين نظر
استاد راهنما در گروه و با هماهنگي شوراي آموزشي گروه، تعدادي از آنها را انتخاب
نمايد : نظير : " ماشين الات ساختمان " ، اصول مهندسي ترافيك " و بناهاي آبي " .
الف ) درسهاي پايه
13 واحد از درسهاي پايه در زمينه رياضي است، شامل " رياضي عمومي " ، " معادلات
ديفرانسيل " ، " محاسبات عددي و آمار " و " احتمال مهندسي " كه پايه درسهاي تخصصي
در مهندسي عمران را تشكيل مي دهد ومكمل رياضياتي است كه در دوران دبيرستان و در
رشته رياضي – فيزيك خوانده مي شود. براي موفقيت در اين درسها، دانشجو بايد تلاشهاي
فكري و علمي قابل ملاحظه اي انجام دهد.
همچنين درسهاي " فيزيك در زمينه هاي حرارت " ، " مكانيك " و الكتريسته " و "
مغناطيس " و يز درس " برنامه نويسي رايانه" – كه در آن دانشجو با رايانه و زبانهاي
برنامه نويسي رايانه آشنا مي شود وبه برنامه نويسي به زبان فرترن تسلط پيدا مي كند
– از جمله درسهاي پايه هستند.
ب ) درسهاي اصلي و تخصصي الزامي
اين درسها كه بسياري از آنها به يك ديگر وابسته اند و بعضي پيش نياز درس ديگر است،
دانشجو در طول نيم سالهاي مختلف تحصيلي آنها را انتخاب ومي گذراند. دراين جا خلاصه
اي از مطالب مطرح شده در بعضي از درسهاي تخصصي الزامي را ارائه مي كنيم .
رسم فني و نقشه كشي ساختمان : در درس " رسم فني و نقشه كشي ساختمان " ، دانشجو با
اصول كلي رسم فني و نمايش قطعه ها به صورت تصويري آشنا شده، پس از شناخت علائم قرار
دادي در نقشه هاي ساختمان و نقشه هاي تاسيسات برقي و مكانيكي، چگونگي رسم نقشه هاي
مختلف و خواندن نقشه هاي ساختماني را فرامي گيرد.
ساصول مباني معماري و شهر سازي :
در اين درس كه پس از درس فني و نقشه كشي گذراندنه مي شود، دانشجويان با نظريه هاي
معماري ونقش مهندسان معماري در جامعه آشنا شده، چگونگي ارتباط بين فضاهاي مختلف در
انواع ساختمانها نظير ساختمانهاي مسكوني ، كودكستان، مدرسه ، كتابخانه ، بناهاي
صنعتي و درمانگاه وبيمارستان را فرا مي گيرند. همچنين مطالبيدر مورد مفاهيم اوليه
شهر سازي و جوامع روستايي و شناخت طرحهاي هادي و تفصيلي و منطقه اي در مورد
فعاليتهاي عمراني شهري، در اين درس ارائه مي گردد.
استاتيك، مقاومت مصالح ،تحليل سازه ها : در اين درسها كه به ترتيب در نيم سالهاي
مختلف ارائه مي گردد، تعادل سازه هاي مختلف دراثر بارها ونيروهاي وارده بر آنها
مورد مطالعه قرار گرفته، چگونگي محاسبه سازه هايي همچون خرپاها بيان مي شود. سپس به
بررسي نيروهاي داخلي به وجود آمده دراثر بارهاي خارجي وروشهاي تعيين آنها در
قسمتهاي مختلف سازه پرداخته ، ضمن تعيين مشخصه هاي هندسي قطعه هاي مختلف، مقاومت
آنها را در مقابل نيروهاي محوري و برشي همچنين خمش و پيچش مورد بررسي و تجزيه
وتحليل قرار مي دهد.
همچنين در درس" تحليل سازه ها " ، روشهاي محاسبه تغيير مكان سازه ها و تحليل سازه
هاي پيچيده تر نظير : " تيرهاي سراسري " " قابهاي" وساختمانهاي بلند ( برج)، به
دانشجو آموزش داده مي شود.
اصول مهندسي زلزله : شناخت علتهاي وقوع زلزله ، چگونگي سنجش قدرت زلزله، چگونگي
تخريب و راههاي كاهش پيامدهاي آن، و روشهاي تحليل سازه هاي مختلف در برابر زلزله
جهت مقاوم سازي آنها به خصوص براي منطقه هاي زلزله خيز ايران از اهميت خاصي
برخوردار است كهدر درس " اصول مهندسي زلزله " مورد بحث قرار مي گيرد.
سازه هاي بتن آرمه و پروژه : بسياري از ساختمانها وسازه ها نظير ساختمانهاي چند
طبقه ،پلها و .. با بتن و بتن مسلح ساخته مي شود و در موارد ديگر نيز حداقل براي
ساخت قسمتهايي از سازه نظير پي و فوندانسيون ( شالوده ) و.. از بتن استفاده مي
گردد. در درس " سازه هاي بتن آرامه " با استفاده ازاصول فراگرفته شده در تحليل سازه
ها، واكنش قطعات بتني نظير تيرها، ستونها، قابها، و صفحات ساخته شده از بتن مسلح
تحت تاثير انواع مختلف بارگذاري وتركيبات آنها مورد بررسي قرار گرفته ، با توجه به
خواص مكانيكي بتن و فولاد و آيين نامههاي مختلف ،ابعاد قطعه وميزان فولاد لازم در
هر قسمت ، معين و طراحي مي گردد.
در نهايت ،دانشجو از طريق انجام طرح، كليه مرحاه هاي بارگذاري، آناليز، و طراحي يك
سازه بتني را به پايان رسانيده، گزارش كاملي از طي مراحل و نحوه محاسبات ونتيجه
آنها ارائه مي كند.
سازه هاي فولادي وپروژه : دراين درسها،دانشجو ضمن آشنا شدن با انواع فولادهاي
ساختماني ، واكنش و مقاومت آنها، به چگ.نگي عملكرد اعضاي مختلف يك سازه فولادي تحت
اثر بارهاي مختلف تسلط يافته، نحوه محاسبه قطعه هاي مختلف نظير تيرها، ستونها،
قابها، بادبندها واتصالهاي مختلف آنها را فرا مي گيرد، همچنين براي طراحي و تعيين
مشخصه ها و ابعاد اين قطعه ها، حداقل با يك آيين نامه معتبر بين المللي و نيز با
آيين نامه ساختمانهاي فولادي ايران آشنايي كامل پيدا مي كند.
در پايان درس نظري ، دانشجو طرح كامل يك سازه فولادي را از ابتدا تا انتها به همراه
گزارش مبسوط آن – به عنوان پروژه – ارائه مي كند.
مكانيك خاك و پي سازي : بارهاي وارد شده بر سازه ها از طريق پي يا فوندانسيون (
شالوده ) به خاك منتقل مي شود. بدين جهت، شناخت چگونگي واكنش انواع خاكها و پي ها
از ضروريات است. با اين تعبير ، هدف از اين دو درس ، اشنايي دانشجو با مباني و
مفاهيم مقدماتي واكنش خاكها با تكيه بر خواص فيزيكي – مكانيكي آنها و با توجه به
زمينه هاي كاربردي در مسائل مهندسي نظير تنشها ومقاومت خاك و بررسي پايداري در
خاكها و اصول و قانونهاي حاكم بر آنها وهمچنين شناسايي انواع پي ها، ظرفيت باربري و
محاسبه آنهاست .
مكانيك سيالات ، هيدروليك و هيدرولوژي مهندسي : بررسي خواص فيزيكي سيالات و از جمله
آب، قانونهاي حاكم بر آنها در حالت سكون و حركت، نيروهاي وارد ده بر اجسام و
ساختمانها تاسيسات مختلف ناشي از وجود سيال، تجزيه وتحليل ومحاسبه جريان درمسيرهاي
تحت فشار و نيز بررسي حركت وواكنش آب در شرايط و حالتهاي مختلف در كانالهاي با سطح
آزاد و قانونهاي هيدروليكي حاكم بر آنها، از جمله هدفهاي درسهاي مكانيك سيالات و
هيدروليك است. همچنين در درس هيدرولوژي مهندسي، دانشجو با انواع بارندگيها، تبخير و
تعرق ، نفوذ آب در خاك، آبها سطحي ، آبهاي زير زميني و روشهاي تخمين و مطالعه آنها
آشنا مي شود.
مهندسي آب وفاضلاب و پروژه : براي تامين آب مورد نياز جوامع روستايي ،شهري ومراكز
صنعتي لازم است تا با انواع و ميزان مصرف آب،چگونگي تامين آب، خطوط انتقال و نحوه
محاسبه آنها، تصفيه خانه ها، مخزنهاي ذخيره، شبكه توزيع آب و محدوديتهاي فني مربوط،
آشنايي كامل وجود داشته باشد، همچنين چگونگي جمع آوري ، دفع و تصفيه فاضلابهاي سطحي
، خانگي وصنعتي و آشنايي با مجموعه تاسيسات مرتبط از مسائلي است كه يك مهندس عمران
بايد با آنها آشنايي داشته باشد. اين موارد از جمله هدفهاي درس " مهندسي آب و
فاضلاب و پروژه " است كه در نهايت به انجام يك پروژه براي محاسبه و طراحي كامل شبكه
توزيع آب، جمع آوري و دفع فاضلاب و آبهاي سطحي يك شهر يا شهرك منجر مي شود.
بناهاي آبي : در اين درس ، دانشجو با طراحي و محاسبه برخي از شيوه هاي انتقال آب و
سازه هاي آب نظير : كانالهاي خاكي و پوشش دار، كانالهاي تحت فشار ، ايستگاههاي
پمپاژ، آبشارها يا شيب شكنها، زير گذرها، حوضچه هاي آرامش و چگونگي آبگيري از سدها،
درياچه ها، كانالها و رودخانه ها و تاسيسات مربوطه آشنا مي شود.
نقشه برداري و عمليات : كاردان با دوربينهاي مختلف نقشه برداري از طريق اندازه گيري
مستقيم و موقعيت نقاط زميني شناخت انواع و استاندارد نقشه و كاربرد آنها در مهندسي
عمران، روشهاي اندازگيري طول، زاويه تعيين امتداد وترازيابي و ... از نيازهاي ضروري
مهندسي عمران است كه در درسهاي ياد شده به عنوان يكي از درسهاي جذاب بيان مي گردد.
راه سازي، روسازي راه و مهندسي ترابري : از جمله تخصصهاي مهم يك مهندس عمران، شناخت
طرح و محاسبه زير سازي و روسازي راههاست. بدين منظور درسهاي ياد شده جهت فراگيري
مطلبي نظير : طراحي و اجراي راها شامل : مسيريابي، عمليات خاكي، مشخصه ها و طرح
هندسي راها در مسيرهاي افقي و قائم، مشخصه هاي فني انواع مصالح راه و لايه هاي
مختلف روسازي آن ، همچنين روشهاي طرح و اجراي روسازيهاي شني و آسفالتي و نيز شبكه
هاب حمل و نقل زميني، دريايي و هوايي و برنامه ريزيها و مديريتهاي حمل و نقل ارائه
مي گردند.
در درس پروژه راه سازي كه پس از درسهاي راه سازي و مهندسي ترابري ارائه مي شود،
كاربرد اصول را هسازي در طرح كامل يك راه، از ابتدا تا انتها به همراه رسم نقشه ها
و محاسبه هاي مربوط مورد توجه قرار مي گيرد .
ج ) ساير درسها
علاوه بر موارد ياد شده كه اهم درسهاي دانشگاهي در رشته مهندسي عمران – عمران مي
باشد، درسهاي ديگري نظير : " مصالح ساختماني و آزمايشگاه " ، " تكنولوژي بتن و
آزمايشگاه " ، " آزمايشگاه مكانيك خاك " ، " آزمايشگاه هيدروليك " و " آزمايشگاه
مقاومت مصالح " ارائه مي گردد كه در درسهاي آزمايشگاهي، دانشجو بعضي مطالب خوانده
شده در درسهاي نظري را در عمل آزمايشگاهي آزمايش مي كند.
درسهاي نظير " راه آهن " ، و " اصول مهندسي ترافيك " هم كه از جمله درسهاي مهم اين
دوره هستند در بسياري از دانشگاههاي معتبر به عنوان درسهاي اجباري تدريس مي شوند.
درسهاي ديگري به عنوان درسهاي اختياري در دانشگاههاي مختلف باعنوانهاي متفاوت ارائه
مي گردند. از جمله مهمترين آنها مي توان به درسهاي : " بارگذاري " ، " اصول
مهندسيسد" ، " طراحي ومعماري " و " اصول مهندسي پل " اشاره كرد.
1-7) ادامه تحصيلات
ادامه تحصيلات در دوره بعد از كارشناسي را تحصيلات تكميلي مي نامند كه شامل :
كارشناسي ارشد ( فوق ليسانس يا دكتراي حرفه اي ) و دكتراي تخصصي است. در دوره
كارشناسي ارشد ناپيوسته ، دانشجو حدود 32 واحد آموزشي تخصصي را كه به تناسب رشته ،
تعدادي از واحدهاي آن را پايان نامه ( يا رساله ) تشكيل مي دهد، مي گذراند و
معلومات خود را در يك زمينه خاص از رشته، گسترده تر از مقطع كارشناسي افزايش مي دهد
.
در دوره كارشناس تخصصي كه پس از پايان تحصيلات در مقطع كارشناسي ارشد شروع مي شود،
بسته به رشته تحصيلي ، حدود 45 واحد درس اختصاصي ارائه مي گردد كه اغلب در حدود نصف
اين تعداد واحد به پايان نامه دكتري اختصاص مي يابد. دانشجو با تدوين اين رساله ،
كار تحقيقاتي نسبتا" گسترده اي را در يك زمينه تخصصي خاص به انجام مي رساند و سعي
مي كند در گسترش مرزهاي دانش سهيم باشد.
1-8) گرايشهاي مختلف كارشناسي ارشد و دكتري در رشته عمران
فارغالتحصيلان مقطع كارشناسي عمران- عمران، مي تواند در مقطع كارشناسي ارشد در
گرايشهاي مختلف : سازه، سازه هاي هيدروليكي ،مهندسي زلزله ، راه وترابري، مكانيك
خاك وپي ، مهندسي آب، سازه هاي دريايي ،مهندسي مديريت ساخت، مهندسي برنامه ريزي حمل
و نقل ،مهندسي نقشه برداري ( ژئودزي)، فتوگرامتري و مهندسي محيط زيست به تحصيل
ادامه دهد و در هر يك از گرايشهاي ياد شده زير شاخ هاي تخصصي تري وجود دارد كه در
مقطع دكتراي تخصصي و به خصوص در ضمن انجام رساله دكتري به آن پرداخته مي شود.
امكان ادامه تحصيل در تمام گرايشهاي ياد شده درمقطع كارشناسي ارشد و در بعضي از
زمينه هاي ياد شده در مقطع دكتري در داخل كشور وجود دارد، ولي ادامه تحصيل در پاره
اي از گرايشهاي ديگر، در حال حاضر فقط در خارج از كشور ميسر است.
1-9) تواناييهاي فارغ التحصيلان مقطعهاي كارشناسي ارشد و دكتري
در دوره هاي تحصيلات تكميلي ( كارشناسي ارشد و دكتري ) بيشتر به جنبه هاي نظري و
پژوهشي پرداخته مي شود. بدين جهت فارغ التحصيلان اين دوره ها در هر يك از گرايشهاي
ياد شده، بيشتر تواناييهاي علمي و محاسباتي و به طور كلي نظري خود را افزايش مي
دهد، اگر چه اين افزايش توانايي ، در كارهاي اجرايي علمي نيز از نظر صحت اجرا مي
تواند نقش مهمي داشته باشد.
در مقطع دكتري دانشجو ضمن اففزايش مراتب علمي خود، در يك زمينه تخصصي تر ، قدرت و
توان خود را براي انجام كارهاي تحقيقاتي و توسعه مرزهاي دانش و رفع معضلات علمي و
اجرايي از طريق پژوهش بالا برده، تحقيقاتي را در يك مورد خاص، انجام مي دهد.
1-10) جذب فارغ التحصيلان تحصيلات تكميلي در محيطهاي كار
از آن جا كه اين فارغ التحصيلان علاوه بر تواناييهاي يك كارشناس عمران، از نظر علمي
و نظري وپژوهشي در يك زمينه خاص، معلومات بيشتري دارند، بدين جهت كارايي بيشتري نيز
دارند واز مطالب فراگرفته شده مي توانند در زمينه هاي طراحي و محاسباتي دقيق و
تخصصي تر و همچنين پژوهشي ، استفاده نمايند. اين گونه فارغ التحصيلان ضمن آن كه مي
توانند در تمام محليهاي جذب فارغ التحصيلان كارشناسي مشغول به كار گردند،
مسووليتهاي بالاتر و سنگين تر علمي،پژهشي و اجرايي را به عهده مي گيرند. پس از
پپايان دوره دكتراي تخصصي ، امكان همكاري در دانشگاهها و ساير مراكز علمي و پژوهشي
به عنوان عضو هيات علمي برايشان ميسر مي گردد.
ساير گرايشهاي مجموعه مهندسي عمران
با توجه به جنبه هاي مشترك قابل ملاحظه بين گرايشهاي مختلف عمران در هر مقطع ، و به
منظور جلوگيري از تكرار مطالب، در اين قسمت سعي مي شود تا با بيان اختلافهاي اساسي
بين هر گرايش با گرايش عمران – عمران، به توضيح و معرفي آنها پرداخته شود. بنابر
اين تاكيد مي شود علاقه مندان وخوانندگان محترم ، نخست مطالب مربوط به مهندسي عمران
– عمران ، را به طور كامل مطالعه كنند.
خسته نباشم :)
حسابداري
هدف :
حسابداري يك سيستم است كه در آن فرآيند جمعآوري، طبقهبندي ، ثبت، خلاصه كردن
اطلاعات و تهيه گزارشهاي مالي و صورتهاي حسابداري در شكلها و مدلهاي خاص انجام
ميگيرد. تا افراد ذينفع درون سازماني مثل مديران سازمان و يا برونسازماني مثل
بانكها، مجمع عمومي سازمان مورد نظر و يا مقامات مالياتي بتوانند از اين اطلاعات
استفاده كنند. به همين دليل فردي كه تحصيلات دانشگاهي ندارد، بيشتر دفتردار است تا
حسابدار. چرا كه گزارشهاي اين دسته از افراد مطابق استاندارد نيست و پردازش كافي
نميشود و بيشتر تراز حسابها ميباشد. براي مثال يك حسابدار تجربي نميتواند براحتي
بين دارايي كوتاه مدت و بلند مدت تفاوت قائل شود و يا نميداند كه چگونه بايد
معاملات ارزي را در دفاتر ثبت كرد.
حسابداري به عنوان يك نظام پردازش اطلاعات، دادههاي خام مالي را دريافت نموده،
آنها را به نظم در ميآورد.
محصول نهايي نظام حسابداري گزارشها و صورتهاي مالي است كه مبناي تصميمگيري اشخاص
ذينفع (مديران ، سرمايهگذاران ، دولت و ...) قرار ميگيرد.
ماهيت :
يك حسابدار متخصص، در آينده ميتواند مدير مالي يك سازمان يا شركت گردد يعني
ميتواند به مديريت يك شركت ايده بدهد كه منابع موجودش را در چه راههايي
سرمايهگذاري نمايد تا استفاده بهينه كند و يا اگر شركت به منابع مالي جديد نياز
داشت يك مدير مالي بر اساس دانش آكادميك خود ميتواند بگويد كه از چه طريقي بايد
تامين مالي كرد. و مجموع اين فعاليتها خارج از توانايي يك حسابدار تجربي است.
«حسابداري يك سيستم اطلاعاتي است كه با فراهمكردن اطلاعات لازم كمك ميكند تا
سرمايهگذارها، اعتبار دهندگان، مديران و دولت نسبت به مسائل اقتصادي بهتر بتوانند،
تصميم بگيرند. براي مثال اگر شخصي بخواهد در يك شركتي سرمايهگذاري كند، تمايل
دارد كه وضعيت مالي آن شركت و يا نتايج عمليات آن شركت را در طي سالهاي قبل بداند.
موضوعاتي كه به صورت گزارشهاي مالي توسط حسابداران تهيه ميشود.
«حسابداري به منظور جوابگويي به نيازهاي انسان به وجود آمده است. به همين دليل با
گذشت زمان و به موازات گسترش فعاليتهاي اقتصادي و افزايش پيچيدگي آن ، هدفها و
روشهاي حسابداري براي جوابگويي به نيازهاي اطلاعاتي، توسعه يافته است. چرا كه
اشخاص، شركتها و دولت براي تصميمگيري در مورد توزيع مناسب منابع مالي نياز به
اطلاعاتي قابل اتكا دارند كه اين اطلاعات را به ياري حسابداري ميتوان به دست آورد.
از سوي ديگر انجام سرمايهگذاري يكي از مواد ضروري و اساسي در فرآيند رشد و توسعه
اقتصادي كشور است و سرمايهگذاران نيز از بعد عرضه سرمايه، تا حد امكان سعي دارند
منابع مالي خودرا به سويي سوق دهند كه كمترين ريسك و بيشترين بازده را داشته باشد.
يعني به دنبال برآورد ريسك سرمايهگذاريها خواهند بود. اين در حالي است كه يكي از
مباني اساسي براي محاسبه ريسك بازار شركتها ، استفاده از اطلاعات توليد شده توسط
سيستم حسابداي است.
رشته حسابداري از جمله رشتههايي است كه از داوطلبان هر سه گروه آزمايشي رياضي و
فني ، علوم تجربي و علوم انساني دانشجو ميپذيرد.
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
به نظر ميرسد فارغالتحصيلان دورههاي تحصيلات تكميلي اين رشته، آمادگي و پختگي
بيشتري براي حضور در بازار كار دارند.
نتيجه يكي از تحقيقات دانشگاه «كلمبيا» مبني بر اين بود كه از از دهه 70 به بعد همه
شركتهاي موفق، شركتهايي بودهاند كه مدير آنها تحصيلات مالي داشته است. چون از اين
دهه به بعد اطلاعات نقش مهمي پيدا كرده است و مهمترين اطلاعات نيز، اطلاعات مالي
است كه تاثير بسياري در تصميمگيري روساي شركتها دارد.
«فرصتهاي شغلي يك حسابدار بسيار گسترده است و از پايينترين سطح تا بالاترين سطح
را در بر ميگيرد. و با وجود اين كه در دانشگاههاي مختلف كشور اعم از دولتي ،
غيرانتفاعي و آزاد، دانشجويان بسياري در رشته حسابداري تدريس ميكنند اما تعداد
فارغالتحصيلان بيكار اين رشته از بيشتر رشتهها كمتر است. چون از يك موسسه كوچك
گرفته تا بزرگترين كارخانههاي كشور حداقل براي تهيه اظهارنامه مالياتي به حسابدار
نيازمند هستند.
همچنين دانش حسابداري در بخش ماليات كاربرد وسيعي دارد. چون محاسبه سود به ياري
حسابداري امكانپذير است و تعيين مقدار سود نيز مبناي محاسبه ماليات شركتها اعم از
دولتي و خصوصي ميباشد.
فارغالتحصيلان اين رشته پس از اتمام تحصيل ميتوانند در سطوح مختلف و شاخههاي
متفاوت عهدهدار انجام امور مالي گردند كه شرح آن چنين است:
الف) حسابداري
فارغالتحصيلان ميتوانند در كليه موسسات و واحدهاي تجاري، اعم از دولتي يا خصوصي
به عنوان حسابدار در شاخههاي زير مشغول كار شوند:
حسابداري مالي: در كليه شركتها و موسسات تجاري و غيرانتفاعي.
حسابداري صنعتي : در كليه واحدهاي صنعتي و شركتهاي توليدي.
حسابداري دولتي : در كليه سازمانها و ادارات دولتي به عنوان حسابدار يا عامل
ذيحساب.
حسابداري مالياتي : در ادارات دارايي.
حسابداري بيمه : در موسسات بيمه .
حسابداري بانكها : در شعبهها و سرپرستي بانكها .
حسابداران پس از مدتي اشتغال به كار حسابداري ميتوانند در سمت مديريت مالي واحدهاي
تجاري ، ايفاي نقش نمايند.
ب ) حسابرسي
فارغالتحصيلان رشته حسابداري قادرند با توجه به شاخههاي حسابداري در بند الف در
حرفه حسابرسي شاغل شوند. شاغلان حرفه حسابرسي در يك تقسيمبندي كلي به دو گروه اصلي
تفكيك ميشوند :
حسابرسان داخلي : اين گروه از حسابرسان ، كارمند واحد مورد رسيدگي هستند، و در واقع
رابط ميان هيات مديره و شركت بوده و گزارش رسيدگي خود را به طور هفتگي ، ماهانه يا
سالانه به مديرعامل و هيات مديره ارائه ميدهند . اين گروه از حسابرسان عمليات داخل
واحد تجاري را رسيدگي ميكنند.
حسابرسان مستقل: اين گروه از حسابرسان، افرادي هستند كه در موسسات حسابرسي مشغول
كار هستند و بر اساس قرارداد ميان شركتها يا سازمانها با اين موسسات، عمليات
حسابداري و مالي واحد تجاري را بر اساس اصول و موازين حسابداري مورد رسيدگي قرار
ميدهند و گزارش خود را به مجمع عمومي صاحبان سهام ارائه ميكنند. در واقع حسابرسان
مستقل رابط ميان صاحبان شركت و هيات مديره شركت ميباشند.
در حال حاضر در ايران ، سازمان حسابرسي به عنوان يك سازمان دولتي ، بزرگترين موسسه
حسابرسي است و در كنار آن ساير موسسات حسابرسي دولتي و خصوصي مشغول فعاليت
ميباشند.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه:
داشتن شم رياضي در رشته حسابداري از اهميت بسياري برخوردار است. به همين دليل
دانشآموزان رشته رياضي در اين رشته موفقتر هستند. البته اين بدان معنا نيست كه
دانشآموزان رشته علوم انساني قادر به ادامه تحصيل در رشته حسابداري نيستند بلكه
بايد تلاش كنند تا از دانش رياضي خوب و يا حداقل متوسطي برخوردار باشند.
همچنين يك حسابدار بايد بتواند بخوبي گزارش كارهاي خود را ارائه دهد. بنابراين بايد
در ادبيات فارسي مسلط بوده و نگارش خوبي داشته باشد. اين ويژگي بخصوص در سطوح
بالاتر اين رشته يعني حسابرسي و مديريت مالي اهميت بسياري دارد.
در آزمون هر سه گروه آزمايشي درس رياضي به عنوان مهمترين درس اين رشته ضريب 4 دارد.
دانشجوي حسابداري بايد صادق و رازدار باشد چون در آينده تمام اسناد و مدارك يك
سازمان را در اختيار دارد و اگر فرد رازدار و در كل با اخلاقي نباشد لطمات زيادي به
آن شركت و در نهايت به جامعه وارد ميآورد. اين مساله بخصوص در حسابرسي اهميت
بيشتري دارد زيرا اگر يك حسابرس كه وظيفه بررسي گزارشات مالي يك سازمان و تاييد صحت
و سقم آن را بر عهده دارد، درستكار نبوده و يا شهامت ابراز مشكلات را نداشته باشد،
ميتواند به نابسامانيهاي اداري و مالي يك جامعه دامن بزند.
و بالاخره يك حسابدار براي موفقيت در اين دنياي پر از رقابت و تغيير و تحول بايد
خلاق، مبتكر، صبور و منضبط باشد.
علاقه به امور مالي و تجزيه و تحليلهاي آن، عامل موفقيت دانشجوي حسابداري است.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:
تا مقطع دكترا امكان ادامه تحصيل وجود دارد.
نظر يك فارغالتحصيل مشغول به كار در اين رشته :
دانشجوي اين رشته بايد تحمل ساعتها كار در پشت يك ميز و صندلي و سرو كار داشتن با
اعداد و ارقام را داشته باشد. همچنين بايد دقيق و منظم باشد تا در جمعبندي اعداد و
ارقام دچار مشكل نگردد.»
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
آموزش حسابداران و شركت موثر آنها در فراهمآوري اطلاعات مالي دقيق و قابل اعتماد،
و تجزيه و تحليل اين اطلاعات براي توسعه پايدار در كشور در حال توسعهاي مانند
ايران اهميت فراواني دارد. چرا كه وجود اطلاعات دقيق، اعتماد برانگيز، بموقع و
مربوط به فعاليتهاي اقتصادي، نه تنها لازم بلكه حياتي است. علاوه بر اين اطلاعات
مالي حاصل از فعاليتهاي اقتصادي كه بوسيله نظامهاي حسابداري گزارش ميشود،
ميتواند از انحراف مسير پيشبيني شده ، اتلاف منابع اقتصادي و اخلال در برنامههاي
توسعه اقتصادي جلوگيري كند.
دكتر ثقفي نيز در اين باره ميگويد:« چون اين رشته فقط به كلاس و معلم نياز دارد
متاسفانه در سالهاي اخير، بسياري از شهرهاي دورافتاده كه حتي يك حسابدار مجرب و
متخصص ندارد، رشته حسابداري را با استفاده از اساتيد كمتجربه دائر كرده است و در
نتيجه فارغالتحصيلان دانشگاههاي فوق حسابداراني ناكارآمد هستند كه نميتوانند، جذب
بازار كار شوند. البته آنچه گفته شد شامل حال فارغالتحصيلان توانمند اين رشته
نميشود چون هر فرد سرمايهگذار و هر موسسه اعتباري براي سرمايهگذاري يا اعتبار
دادن به حسابدار نياز دارد. »
نكات تكميلي :
چند سال پيش وقتي كه آقاي . ت رياست يكي از كارخانههاي ايران را بر عهده گرفت با
اخمهاي در هم و چهرههاي عبوس كارگراني روبرو شد كه 6 ماه بود حقوق نگرفته بودند و
اميد چنداني نيز به رئيس جديد نداشتند. اما رئيس جديد كه فارغالتحصيل رشته
حسابداري بود با مديريت قوي و درست خويش نه تنها كارخانه مورد نظر را از ورشكستگي
نجات داد بلكه امروزه اين كارخانه يكي از بهترين كارخانههاي كشور است كه محصولات
آن به خارج از كشور صادر ميگردد و در حال حاضر نيز نحوه كار رئيس ياد شده به عنوان
يك شيوه نوين در دانشگاهها تدريس ميشود.
آنچه خوانديد سرگذشت واقعي يكي از كارخانههاي كشور است.
مهندسي هوافضا
هدف :
هدف تربيت كارشناس در صنايع هواپيما و هليكوپترسازي و فردي آشنا به مقدمات و اصول
مهندسي هوافضا است. طول متوسط دوره 4 سال است. دانشجويان موظفند 3 واحد پروژه
بگيرند و 2 تابستان در دفاتر مهندسي صنايع مربوط كارآموزي كنند. فارغالتحصيلان
كادر مورد نياز محاسبات ، طراحي، تحقيقات و ساخت صنايع مختلف هواپيمايي،
هليكوپترسازي، موشكي و صنايع ديگر را تامين ميكنند. دروس اين مجموعه شامل دروس
عمومي، پايه، اصلي، تخصصي، كارگاهي و كارآموزي است و زمينههايي چون آيروديناميك،
سازه هوايي، مكانيك پرواز و جلوبرندهها را در بر ميگيرد. پايههاي اصلي لازم براي
تحصيل در اين رشته رياضيات، فيزيك و زبان خارجي است. براي فارغالتحصيلان اين رشته
امكان ورود به دوره كارشناسي ارشد مهندسي هوافضا وجود دارد. بايد توجه داشت كه
صنايع هوافضا در دنيا يكي از پيشروترين زمينههاي تحقيقاتي است و همواره موجبات
ترقي و جهش در ساير رشتههاي علوم و مهندسي را فراهم ساخته و در اين راستا
بودجههاي عظيم نظامي و غيرنظامي را به خود اختصاص داده است، موضوعاتي از قبيل
طراحي و ساخت هليكوپتر، هواپيماي بدون سرنشين، بدون موتور، عمود پرواز و يا جنگنده
از يك طرف و ساخت پايگاههاي فضايي، مسافرت به كرات ديگر و جنگ ستارگان از طرف ديگر
جامعيت و حساسيت اين رشته را بيش از پيش روشن ميسازد.
دكتر كامران رئيسي استاد رشته مهندسي هوافضاي دانشگاه صنعتي اميركبير در معرفي اين
رشته ميگويد: مهندسي هوافضا مجموعهاي از علوم و تواناييهاي علمي و عملي در زمينه
تحليل، طراحي و ساخت وسايل پرنده نظير هواپيماها، چرخبالها، گلايدرها، موشكها و
ماهوارهها است. اين رشته بر چهار پايه آيروديناميك 1 ، جلوبرندگي 2 ، مكانيك پرواز
3 و سازههاي هوافضايي استوار است.
وي در توضيح چهار پايه علمي اين رشته ميگويد: «آيروديناميك» به مطالعه و بررسي
جريان هوا، محاسبه نيروها و گشتاورهاي ناشي از آن بر روي جسم پرنده ميپردازد و
مهندس هوا فضا با فراگيري اين علم به تحليل جريانهاي پيچيده در اطراف اجسام پرنده
پرداخته و با به دست آوردن نيروهاي آئروديناميكي امكان بررسي پايداري و طراحي سازه
را فراهم ميكند.
«جلوبرندگي» به مطالعه و بررسي سيستمهاي جلوبرنده اعم از موتورهاي پيستوني ،
توربيني ، راكتها و نحوه توليد نيروي رانش در آنها ميپردازد.
«مكانيك پرواز» به مطالعه و بررسي رفتار و حركات جسم پرنده با استفاده از اطلاعات
آئروديناميكي ، هندسي و وزني ميپردازد و در واقع علم مكانيك پرواز از «عملكرد»
تشكيل ميشود و «عملكرد» به بررسي برد، مسافت نشست و برخاست، مداومت پروازي در
سرعتهاي مختلف و پايداري و كنترل وسايل پرنده ميپردازد.
و در نهايت «سازههاي هوافضايي» به مطالعه و بررسي سازههاي هواپيما و ديگر وسايل
پرنده ميپردازد و هدف آن طراحي سازههايي است كه علاوه بر استحكام كافي در برابر
بارهاي آئروديناميكي و ساير بارهاي استاتيكي وارد بر وسايل پرنده، حداقل وزن ممكن
را نيز داشته باشند.
يكي از دانشجويان كارشناسي ارشد اين رشته نيز مهندسي هوا فضا را علمي استراتژيك
ميداند كه در آن از همه علوم از جمله متالوژي ، كامپيوتر و الكترونيك استفاده
ميشود و هدف آن تربيت كارشناساني است كه كادر مورد نياز محاسبات ، طراحي ، تحقيقات
و ساخت صنايع مختلف هواپيمايي، چرخبالسازي و موشكي را تامين سازند. به همين دليل
دانشجويان اين رشته موظف هستند كه در طي تحصيل 3 واحد پروژه بگيرند و در تابستان
نيز در دفاتر مهندسي صنايع مربوط كارآموزي بكنند.
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
در مورد مشكلات و دشواريهاي شغلي فارغالتحصيلان اين رشته نيز دكتر رئيسي ميگويد:
مهمترين مشكل اين رشته جديد بودن آن است و اين كه هنوز براي آن برنامهريزيهاي
لازم به صورت كلان تدوين نشده است و در نتيجه پراكندهكاري در اين رشته زياد است و
در كل جذب نيروي انساني از كانال صحيحي انجام نميگيرد وگرنه عمدتا فارغالتحصيلان
اين رشته از نظر بازاركار مشكلي ندارند.
همانطور كه پيش از اين گفتيم هدف اصلي صنعت هوافضا طراحي و ساخت وسايل پرنده است،
در نتيجه فارغالتحصيلان مهندسي هوافضا ميتوانند در صنايع و موسسات تحقيقاتي
هواپيمايي ، موشكي و ماهواره فعاليت بكنند و همچنين در كليه موسسات و سازمانهايي كه
به نحوي از وسايل پرنده استفاده ميكنند، به عنوان كارشناس تحقيق در عمليات و تعمير
و نگهداري خدمت كنند. اما علاوه بر اشتغال در مراكز فوق يك مهندس هوافضا با تسلط بر
علوم آئروديناميك، طراحي سازه و روشهاي طراحي توربو ماشينها توانايي كار در
شاخههاي متعددي از مهندسي و پروژههاي خارج از حيطه صنايع هوافضايي را نيز دارد.
دكتر رئيسي در همين زمينه ميگويد: كاربرد زمينههاي مطالعاتي يك مهندس هوافضا تنها
به طراحي هواپيما و وسايل پرنده محدود نميشود. براي مثال آئروديناميك خودروهااز
برخي جهات شباهت زيادي به آئروديناميك هواپيما دارد و امروزه در اغلب صنايع
خودروسازي با استفاده از تونل باد و علم آئروديناميك ، خودروهاي كم مصرفتري
ميسازند. فرايند سيستمهاي كنترل صنعتي نيز با فرايندهاي طراحي كنترل در وسايل
پرنده بر يك مبنا است و همچنين سازه اتومبيل و كشتي مشتركات زيادي با سازه يك
هواپيما دارد و بالاخره توربينهاي گاز يك نيروگاه يا ايستگاه پمپ گاز همانند يك
موتور جت تحليل و طراحي ميگردند. در نتيجه يك مهندس هوافضا علاوه بر شركتهاي
هوايي در نيروگاهها، صنايع نفت و گاز و صنايع خودروسازي فرصتهاي شغلي خوبي دارد.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
دكتر رئيسي همچنين معتقد است كه دانشجوي اين رشته بايد در كارهايش نظم و
برنامهريزي داشته باشد چون حجم مطالبي كه در طول يك ترم ارائه ميشود، زياد بوده و
مطالعه آنها مستلزم يك برنامهريزي دقيق ميباشد.
وي در مورد دروس مهم در اين رشته نيز ميگويد: زيربناي اين رشته رياضيات است و
همچنين فيزيك و شيمي تا حدودي لازم ميباشد و البته همينجا لازم است توصيه كنم كه
دانشآموزان اگر در درس زبان خارجي ضعيف هستند، وارد اين رشته نشوند چون بيشتر دروس
اين رشته به زبان انگليسي وابسته ميباشد.
آقاي جهاني دانشجوي كارشناسي ارشد مهندسي هوافضاي دانشگاه اميركبير نيز معتقد است
كه دانشجوي اين رشته بايد آمادگي كار در كارخانجات را داشته باشد. وي در توضيح
ميگويد: مهندسي هوافضا يك رشته فني است و عموما كساني كه وارد رشتههاي فني
ميشوند، بايد آمادگي كار در كارخانجات را داشته باشند و همچنين بايد افراد قوي و
داراي پشتكار وارد اين رشته بشوند تا به ياري اراده قوي خود در پيشبرد اين رشته
نوپا موفق گردند.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:
امكان ادامه تحصيل در مقاطع كارشناسي ارشد در گرايشهاي «جلوبرندگي ، مكانيك پرواز،
سازههاي هوايي ، آيروديناميك ، هوافضا» ميسر ميباشد.
رشتههاي مشابه و نزديك به اين رشته :
اين رشته قبلا از زيرشاخههاي مهندسي مكانيك بوده است لذا داراي تعداد واحدهاي
مشترك زيادي با رشته مهندسي مكانيك ميباشد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
رشته مهندسي هوافضا نيازمند سرمايهگذاري كلان است و بيش از ساير صنايع از وضعيت
اقتصادي كشور تاثير ميپذيرد يعني اگر رشد اقتصادي خوبي داشته باشيم سرمايهگذاري
در اين بخش بيشتر ميباشد و البته عكس اين قضيه نيز صادق است.
دكتر مهدي سبزهپرور استاد مهندسي هوافضاي دانشگاه اميركبير نيز با اشاره به فعاليت
فارغالتحصيلان اين رشته در بخش خصوصي ميگويد: در سال 70 وزارت صنايع لايحهاي به
مجلس داد كه بر اساس آن بخش خصوصي ميتوانست در كشور فعاليتهايي در زمينه هوافضا
انجام بدهد. از سال 72 نيز به صورت رسمي مجموعهاي در وزارت صنايع متولي اين كار شد
و به صورت هدايتكننده شركتها و مجموعههاي بخش خصوصي فعاليت خود را آغاز كرد كه
حاصل اين كار، توليداتي مثل ساخت هواپيماي گلايدر بود كه طراحي آن توسط
فارغالتحصيلان همين رشته انجام شد و در حال حاضر نيز 10 فروند از اين هواپيما
توليد شده و با اخذ مجوزهاي بينالمللي در باشگاههاي سازمان هواپيمايي كشوري شروع
به فعاليت كرده است. همچنين ميتوان به پروژه طراحي و ساخت هواپيماي سبك موتوردار
اشاره كرد كه با موفقيت انجام شده و پروازهاي آزمايشي را نيز انجام داده است و
بالاخره پروژه هواپيماي سمپاش از پروژههايي است كه به تازگي در كشور مطرح شده
است.
حسين شاهوردي دانشجوي كارشناسي ارشد دانشگاه اميركبير نيز ميگويد: در حال حاضر در
كشور ما به ساخت هواپيما به دليل عدم سرمايهگذاري توجه زيادي نميشود اما
فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند در فرودگاهها در قسمت تعمير و نگهداري هوايي و
همچنين در صنايع دفاع روي طراحي موشك و جنگافزارها فعاليت بكنند.
علاوه بر اينها ميتوانند روي آئروديناميك خودروها، سازههاي خودروسازي و توليد
توربينهاي بخار براي توليد برق كار بكنند. وي همچنين درمورد فعاليتهايي كه
دانشجويان اين رشته در بخش خصوصي ميتوانند انجام دهند، ميگويد: فارغالتحصيلان
اين رشته ميتوانند در شركتهاي خصوصي، هواپيماهاي كوچك دو نفره و يا چهارنفرهاي
را كه در دست ساخت است با استانداردهاي بينالمللي تطابق داده و براي هواپيما گواهي
پرواز يا توليد بگيرند.
بازم خسته نباشم
پزشكي
هدف :
هدف تربيت پزشك عمومي با خصوصيات زير است:
1) در راه آشنايي بيشتر با مكتب و تزكيه و تعالي روح كوشا باشد. كمك به تامين
بهداشت و درمان دردهاي مردم را وسيلهاي براي رضاي خدا و تقرب به او بداند.
2) با فرهنگ اسلامي و نظام جمهوري اسلامي آشنا باشد و خود را ملزم به رعايت قوانين
و مقررات حاكم به جامعه اسلامي بداند.
3) از شناخت مسائل عمده بهداشت و درمان و نظام ارائه خدمات بهداشتي و درماني كشور
به قدر كافي برخوردار و از مسئوليتها و وظايف خود در اين نظام آگاه باشد.
4) قابليت علمي و عملي كافي در تشخيص بيماريها و ارجاع بيماران به سطوح بالاتر
بهداشتي و درماني كشور و شركت در برنامههاي پيشگيري و بهداشت عمومي را دار باشد.
5) قادر به استفاده از آخرين منابع علمي و بهرهگيري از اطلاعات جديد كار خود باشد.
دوره آموزش دكتراي حرفهاي پزشكي شامل مراحل زير است:
الف ) علوم پايه: طول اين دوره 2 سال است كه در پايان اين دوره دانشجو در آزموني
شامل كليه دروس اين دوره شركت ميكند و در صورت موفقيت به دوره بعدي راه مييابد.
هر دانشجو حداكثر دوبار ميتواند در اين آزمون شركت كند.
ب) فيزيوپاتولوژي : طول اين دوره 6 ماه است و طي آن دانشجو ضمن آگاهي از مباني
فيزيولوژيك ، با مكانيزم بيماريها و عوامل موثر در آنها به طريق تحليل گرانه آشنا
ميشود و نشانههاي بيماريها و تشخيص و درمان آنها را ياد ميگيرد.
ج ) كارآموزي باليني : طول اين دوره 20 ماه است و هدف شناخت آثار و علائم بيماريها
از ديدگاه باليني و آزمايشگاهي به دست آوردن تواناييهاي لازم در به كاربردن انديشه
، استدلال و نتيجهگيري سريع، به منظور برخورد منطقي و صحيح با بيمار و طراحي
عمليات پيشگيري درماني است.
د) كارورزي باليني: طول دوره 18 ماه است و هدف پرورش مهارتها، تقويت قدرت
تصميمگيري ، افزايش اتكاء به نفس و تكميل پرورش انديشه از طريق رويارويي مستقيم
كارورز با مسائل بهداشتي ، درماني و تقبل مسووليت مستقيم امور بهداشتي، درماني به
عهده همه است.
هـ ) كارورزي: دانشجويان قبل از شروع مرحله كارورزي ، در كنكور كارورزي كه شامل
كلياتي از دروس پايه و اصلي و عمومي فيزيولوژي علوم باليني است و به طور سراسري
برگزار ميشود شركت ميكنند چون گذراندن موفقيتآميز اين آزمون براي راهيابي به
دوره كارورزي ضروري است. فارغالتحصيلان ملزم به خدمت در مناطق محروم كشور هستند.
تواناييهاي فارغالتحصيلان
فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند بعد از پايان تحصيلات، مسووليتهاي متفاوتي را
عهدهدار شوند، از آن جمله ميتوان به موارد زير اشاره نمود:
1) تشخيص – درمان و پيگيري بيماران در مطبهاي شخصي، درمانگاهها و بيمارستانها.
2) مديريت و سرپرستي مراكز ارائه خدمات بهداشتي و درماني.
3) مشاركت در امر تحصيلي و پژوهشي در ارتباط با بيماريهاي مختلف.
دوره پزشكي شامل 4 مرحله : علوم پايه ، فيزيوپاتولوژي (نشانهشناسي) ، كارآموزي و
كارورزي ميباشد. مرحله علوم پايه درواقع عامل ارتباطياي بين درسهاي دبيرستان و
پايه با درسهاي تخصصي پزشكي است، بدين ترتيب كه شامل آن قسمت از درسهاي پايه است كه
به بدن انسان مربوط ميشود؛ براي مثال، بيوشيمي قسمتي از علم شيمي است كه در مورد
شيمي بدن موجود زنده (در اينجا انسان) صحبت ميكند و همينطور ساير درسهاي اين
مرحله كه در بخش درسها شرح داده ميشوند. مرحله شناخت نشانه و علايم بيماري و
چگونگي پيدايش علايم بيماري، در ارتباط با عامل بيماريزا و چگونگي پيدا كردن آن در
معاينهها و آموزش نظري دستگاههاي تشخيص ، بدون توجه به درمان است. در اين دوره ،
دانشجو مفهوم بيماري و علايم آن و نحوه تشخيص آن را به صورت نظري مطالعه نموده،
چگونگي آن را با توجه به درسهاي علوم پايه فرا ميگيرد.
مرحله بعدي شامل دوره كارآموزي (استاژري) است كه دانشجو در اين مرحله ، به
بيمارستان و بالين بيماران ميرود و در كنار درسهاي نظري، روشهاي تشخيص و درماني را
در بالين بيمار ميآموزد. در اين قسمت، استادان در مورد هر بيمار، توضيحات لازم را
به دانشجويان ارائه ميدهند و دانشجو نيز زيرنظر استاد، فرآيندهاي معاينه باليني و
فنون تشخيص را به كار ميبرد و شيوه درمان و تجويز دارو را نيز در هر مورد
ميآموزد. در اين مرحله درسهاي نظري نيز ارائه ميشود كه مكمل كار باليني در بخش
خواهد بود.
مرحله بعد دوره كارورزي (انترني) است ، دانشجو پس از فراگيري راههاي تشخيص و درمان
به صورت مستقل و با نظارت كلي روزانه استادان ، اقدام به بيماريابي، تشخيص و درمان
نموده، مواد آموخته شده در مرحله كارآموزي (استاژري) را در عمل به كار ميبرد و
تجربه مياندوزد.
در كل دوره پزشكي عمومي دو امتحان اصلي (حياتي) وجود دارد كه شامل امتحان جامع علوم
پايه و ديگري امتحان جامع پرانترني ميباشد. قبولي در اين دو امتحان، لازمه ورود به
مرحله بعدي است.
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
عمدهترين موقعيتهاي شغلي كه بيشتر پزشكان ميتوانند جذب آنها شوند، عبارتنداز:
الف ) مطبهاي شخصي كه بر حسب تمايل پزشك و نياز منطقه در شهرها و روستاها داير
ميگردد و پزشكان ويزيت مراجعان را در مطبها انجام ميدهند.
ب ) بيمارستانها و درمانگاههاي خصوصي و دولتي كه در آنها پزشكان به تشخيص و درمان
بيماريهاي مراجعان خود ميپردازند.
ج ) مراكز بهداشتي درماني شهري يا روستايي كه اغلب مديريت و سرپرستي اين مراكز به
عهده پزشكان عمومي ميباشد و همچنين اين مراكز از پزشكان عمومي براي تشخيص، درمان و
پيگيري بيماريها نيز استفاده مينمايند.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
سلامت تن و روان برابر ضوابط مربوط به تشخيص كميسيون پزشكي متعهد وزارت بهداشت،
درمان و آموزش پزشكي براي داوطلبان رشته پزشكي امري ضروري است.
علاوه بر آن داوطلبان ورود به رشته پزشكي بايد از دانش و علاقه بالايي در زمينه
درسهاي زيستشناسي و علوم پايه نيز برخوردار بوده، دقت كافي و حوصله زياد در زمينه
فراگيري جزئيايت مربوط به بيماريهاي مختلف را داشته باشند.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر :
ادامه تحصيل دانشجويان رشته پزشكي بعد از اتمام دوره پزشكي عمومي در دو مرحله
امكانپذير است:
الف ) ادامه تحصيل در رشتههاي تخصصي باليني كه داوطلب بعد از قبولي در امتحان
پذيرش دستياري سراسري كشور ميتواند در رشتههاي تخصصي كه در حال حاضر در داخل كشور
ارائه ميشوند ادامه تحصيل دهد.
رشتههاي تخصصي باليني در حال حاضر شامل 23 رشته ميباشد كه عبارتند از : جراحي
عمومي ، جراحي مغز و اعصاب، جراحي استخوان و مفاصل (ارتوپدي) ، جراحي كليه و مجاري
ادراري تناسلي (ارولوژي) ، بيماريهاي اعصاب، بيماريهاي داخلي ، بيماريهاي عفوني و
گرمسيري ، بيماريهاي قلب و عروق ، بيماريهاي كودكان، بيهوش ، پزشكي اجتماعي، پزشكي
هستهاي ، آسيبشناسي (پاتولوژي) ، پوست ، پزشكي فيزيكي و توانبخشي، چشمپزشكي ،
پرتودرماني (راديوتراپي) ، پرتوشناسي تشخيصي (راديولوژي) ، زنان و زايمان ،
روانپزشكي، گوش و حلق و بيني ، پزشكي قانوني و طب كار ميباشد.
ب) ادامه تحصيل در رشتههاي علوم پايه ، فارغالتحصيلان رشته پزشكي ميتوانند در
تخصصهاي علوم پايه پزشكي نظير فيزيولوژي ، ايمونولوژي، ژنتيك، ويروسشناسي پزشكي،
ميكروبشناسي پزشكي ، انگلشناسي پزشكي، بيوشيمي ، آمار حياتي و تغذيه نيز شركت
نمايند.
دوره علوم پايه
مرحله علوم پايه، اولين مرحله آموزش پزشكي بوده، مدت اين مرحله دو سال است. در اين
مرحله ، دانشجويان بخش اول درسهاي عمومي و درسهاي پايه و اصلي را ميگذرانند. هدف
از اين مرحله، آموزش ساختمان بدن انسان و اعمال فيزيولوژيك و نقش آن در سلامت انسان
و همچنين شناخت عوامل بيولوژيك بيماريزا و شيوههاي دفاعي بدن در برابر آنها و
اصول آسيبهاي بدن انسان و آشنا ساختن دانشجو با اصول مسائل بهداشتي است. دانشجويان
بايد در هر نيمسال تحصيلي 20 واحد درسي ارائه شده از طرف دانشكده را به طور اجباري
بگذرانند. حداكثر زمان مجاز براي گذراندن اين مرحله 3 سال است .
در ذيل به شرح برخي از اين درسها ميپردازيم :
بيوشيمي: مربوط به بدن موجودات زنده و انسان است. در اين درس، با شيمي آلي مولكولها
و اتمها و واكنشهاي آنها در بدن آشنا ميشويم.
آناتومي: در آناتومي، دانشجو با كليه ساختهاي بدن شامل انواع ماهيچهها ،
استخوانها، اعصاب و احشا و با محل آنها
و اعضاي مجاور آنها به طور دقيق و در حالت طبيعي بدن، آشنا ميشود، به طوري كه
بتواند اجزاي هر ناحيه را به صورت سه بعدي شناسايي كند.
فيزيولوژي : در اين درس چگونگي عملكرد اندامها و بافتها مورد مطالعه قرار ميگيرد؛
به اين ترتيب كه دانشجو بعد از آشنايي با آناتومي و بافتشناسي اندامها با شيوه عمل
آنها در شرايط مختلف و در وضعيتهاي ويژه آشنا ميشود.
ايمونولوژي: اين درس به بررسي سازمان دفاعي بدن ، سلولهاي دفاعي و واكنشهاي موثر در
اين شبكه ميپردازد.
انگلشناسي: اين درس به انگلهاي موثر در ايجاد بيماريهاي انساني اعم از حشرات ،
كرمها ، قارچهار و غيره ميپردازد. در اين درس، اين انگلها به طور دقيق شناسايي
شده، در درس عملي نيز مورد بررسي قرار خواهد گرفت و به اين وسيله چشم دانشجو با
انواع انگلها آشنا ميگردد.
پاتولوژي عمومي : در اين درس انواع آسيبهاي بافتي و تغييرهاي بافتهاي بدن در هنگام
بروز يك ناهنجاري ، تحريك و يا آزار مورد بررسي قرار ميگيرد.
دوره فيزيوپاتولوژي (نشانه شناسي)
مدت مرحله دوم شش ماه است. در اين مرحله دانشجو پس از اين كه با آموختن درسهاي
فيزيولوژي به چگونگي عملكرد طبيعي سازمان بدن پي برد و در درس پاتولوژي وضعيت
واكنشهاي بدن در بيماري و تغييرهاي بافتها را در هنگام ورود عوامل مضر به خوبي
فراگرفت، به مرحلهاي ميرسد كه اكنون بايد بتواند با تلفيق اين دو ، واكنشهاي بدن
را در هنگام يك بيماري از زمان شروع تا انتهاي آن دنبال كرده، سلسله توالي
نشانههاي آشكار و ماهيت يكايك آنها را شناسايي كند.
در اين قسمت دانشجو در مقطعهايي كه با عنوان كورس (دوره)از آن ياد ميشود، يك
سرفصل از بيماريهاي داخلي مثل بيماريهاي خون را به طور مشروح مطالعه ميكند و در هر
قسمت، عوامل شروع كننده، شيوه عمل، واكنش بدن ، سير بيماري و نشانههاي اختصاصي
مربوط را بررسي مينمايد. اين مطالعه صرفا شامل نشانهشناسي بيماريهاست و شامل
مباحث درمان و تشخيص در بالين بيمار و معاينههاي فيزيكي نميشود. در اين دوره
دانشجو، فارماكولوژي را به صورت مروري كلي بر دستههاي دارويي و چگونگي اثر داروها،
ميگذراند. اين آشنايي با فارماكولوژي به صورت كلي بوده، دستههاي اختصاصي داروها و
راههاي تجويز آنها رد هر بيماري ، در فارماكولوژي اختصاصي به طور مشروح مورد مطالعه
قرار خواهد گرفت.
دوره كارآموزي (استاژري)
دوره سوم كه از آن به عنوان دوره كارآموزي ياد ميشود، شامل دو مجموعه درسهاي نظري
و كار عملي است. اساس تدريس درسهاي نظري مانند ساير درسهاي علوم پايه و
فيزيوپاتولوژي است ولي در برنامه عملي، دانشجو در بالين بيمار با مجموعهاي از
دانستههاي نظري خود با نشانههاي بيماي به صورت مستقيم مواجه ميشود و با صحبت با
بيمار و به دست آوردن تاريخچه بيماري، نوع آن را تشخيص داده، اقدامهاي درماني لازم
را فراخواهد گرفت. برنامه كار در دوره كارآموزي به طور خلاصه شامل كنفرانسهاي
صبحگاهي در مورد بيماران بستري در بخش، صحبت در بالين توسط استاد مربوط و يادگيري
معاينهها و گرفتن شرح حال، انجام كارهاي تشخيصي و تا حدودي نسخهنويسي است. عموما
درسهاي نظري بعد از ظهرها تدريس ميشود و صبحها به كار در بيمارستان و برنامههاي
آن اختصاص دارد. زمان گذراندن كارآموزي باليني به طور مطلوب 20 ماه و حداكثر 27 ماه
است كه طي آن ، دورههاي داخلي ، جراحي ، كودكان ، زنان و زايمان ، چشم ، گوش و
حلق و بيني ، روانپزشكي ، راديولوژي و پوست و واحدهاي باقي مانده درسهاي عمومي
گذرانده ميشود. محل گذراندن كارآموزيها بيمارستانهاي آموزشي است.
دوره كارورزي (انترني)
دوره انترني يا كارورزي در واقع نقطه عطف آموزش باليني دانشجويان رشته پزشكي است.
كارورز پس از آموختن علوم پزشكي و گذراندن يك دوره كارآموزي باليني در تمام بخشهاي
بيمارستاني، اينك بدان حد از اطلاعات پزشكي و قضاوت باليني رسيده است كه به طور
مستقل در مواجهه با بيماران قرار بگيرد و با به كار بستن عملي تمام آموختهها ، به
طور مستقيم با بيماران در تماس باشد و با انجام معاينههاي باليني و دستور
آزمايشهاي پاراكلينيك، به تشخ يص رسيده، به درمان بيمار بپردازد. اين فعاليتها همگي
زير نظر استادان و دستياران مربوط صورت ميگيرد.
تواناييهاي فارغالتحصيلان دوره دكتراي تخصصي پزشكي و فرصتهاي شغلي آنان
اين فارغالتحصيلان ميتوانند در بيمارستانهاي آموزشي يا غيرآموزشي كشور استخدام و
كار درمان بيماران و آموزش دانشجويان رشته پزشكي و پيراپزشكي مشغول شوند. همچنين
ميتوانند به كار درمان بيماران در درمانگاههاي تخصصي يا مطبهاي خصوصي مبادرت
ورزند.
رياست بيمارستانهاي دولتي يا خصوصي معمولا به عهده پزشكان متخصص است. همچنين رياست
و معاونت دانشكده و دانشگاهها علوم پزشكي كشور نيز به عهده پزشكان متخصص ميباشد.
مهندسي صنايع
مهندسي، شامل كاربرد روشهاي تجزيه و تحليل اصول فيزيكي براي تبديل موادخام و ساير
منابع به فرمي كه رضايت و احتياجات آدمي را تامين كند، ميباشد.
با پيشرفت علم و تكنولوژي و تعامل اين دو با هم، تخصصها و گرايشهاي مختلف مهندسي
بوجود آمدهاند. در اين ارتباط مهندسي صنايع رشته نسبتاً جديد است كه ضمن برخورداري
از مفهوم كلي مهندسي، حوزههاي كاري فراتري را در مقايسه با ساير رشتهها مورد توجه
قرار ميدهد. نوشته حاضر سعي دارد مطالبي را جهت آشنايي با مهندسي صنايع در قالب سر
فصلهاي ذيل ارائه نمايد.
مهندسي صنايع چيست؟
تاريخچه مهندسي صنايع.
اهميت مهندسي صنايع.
اصول فكري و ديدگاهها در مهندسي صنايع.
زمينههاي فعاليت مهندسي صنايع.
* مهندسي صنايع چيست؟
مهندسي صنايع عبارت از كاربرد اصول و تكنيكهايي به منظور بهبود، طراحي و نصب
سيستمهايي شامل انسان، مواد، اطلاعات، انرژي و تجهيزات براي فراهم آوردن امكان
توليد كالاها و ارائه خدمات بشكل كارا و مطلوب ميباشد.
براي بررسي، ارزيابي و كاربرد اين سيستمها، دانش و مهارتهاي علوم رياضي، علوم
فيزيكي و علوم اجتماعي به همراه فنون و تكنيكهاي طراحي مهندسي مورد نياز است.
فعاليتهاي مهندسي صنايع همانند پلي است كه ارتباط بين اهداف مديريت و عملكرد
عملياتي سازمان را ايجاد مينمايد.
مهندسان صنايع بيشتر درگير افزايش بهرهوري در مديريت منابع انساني، روشها و
تكنولوژي هستند و حال آنكه ساير رشتههاي مهندسي بيشتر درگير ماهيت فني فرايندها و
فراوردهها ميباشند. در واقع مهندسي صنايع تنها رشته مهندسي است كه عامل انسان يكي
از مولفههاي اصلي سيستمهاي مورد مطالعه آن را تشكيل ميدهد. در نتيجه مهندسان صنايع
در تيمهاي ميان رشتهاي براي امور برنامهريزي، نصب و كنترل و بهبود فعاليتهاي موسسات
به خدمت گرفته ميشوند. اين فعاليتها ممكن است فعاليتهاي توليد، نوآوري در محصولات،
ارائه خدمات، حمل و نقل و جريان اطلاعات سازماني را شامل شود. با توجه به مطالب
فوق، مهندسان صنايع بستر لازم براي تعامل تخصصهاي مختلف و كار گروهي را به بهترين
وجه ايجاد نموده و در نتيجه امور طرح، برنامهريزي، اجرا و نظارت بر عملكرد نظامهاي
توليدي خدماتي بشكل منسجمتر انجام ميشود و در نهايت انسجام امور به بهبود مستمر در
جهت سهولت كارها، راحتي كاركنان، كاهش هزينهها، ارتقا كيفيت و جلب رضايت مشتريان
منجر ميشود.
* تاريخچه مهندسي صنايع
اولين جرقههاي پيدايش مهندسي صنايع بعنوان يك تخصص با آغاز انقلاب صنعتي در ابتداي
قرن 19 زده شد. انقلاب صنعتي كه با ظهور اختراعات جديد خصوصاً در صنعت نساجي و
اختراع ماشينبخار آغاز شد، باعث بكارگيري نيروي انساني بيشتر و افول صنايع كوچك
دستي شد. با گسترش كارخانجات، نياز به مديريت و تفكر مديريتي بيش از پيش احساس شد.
افراد بسياري در جهت ارتقا كيفيت محصولات تلاش كردند. آدام اسميت، پدر علم اقتصاد
پيشنهاد تقسيم كار را داد. وي بيان كرد كه ميتوان با تقسيم كار در كارخانه پيچسازي
نتيجه كار را به مقدار زيادي بهبود بخشيد. بهموازات اختراعات و نوآوري در فرايندها،
روشهاي حسابداري و هزينهيابي گسترش يافتند. روشهاي تحليل علمي، آزمايشات و اثباتهاي
علمي در طراحي و ساخت ابزارآلات و ماشينها بكار گرفته شد و در نتيجه، اثرگذاري اين
تحولات در تفكر سازماني مديريت موجب شد مديريت علمي به عنوان يك نگرش و روش حرفهاي
مطرح شود. اولين تلاش براي علمي شدن مديريت از آمريكا شروع شد. در سال 1881 فردريك
تيلور پدر مديريت علمي، انديشههاي خود را توسعه داد. فرانك گيلبرت و همسرش ليليان
در جهت مطالعه كار با بررسي حركات توانستند ابزار جديدي را ابداع كنند. همچنين آنان
به مسائل روانشناسي و انگيزههاي انساني توجه نمودند. عملكرد پرداخت پاداش و نتايج
قابل قبول آن توسط امرسان ايجاد و توسعه يافت. مجموعه فعاليتهاي تيلور و هم عصرانش
براي فرموله كردن اصول اساسي به عنوان روشهاي علمي مديريت متمركز شده بود كه اين
فعاليتها بهزودي تحت عنوان مديريت علمي شناخته شد.
كار اين افراد توسط انجمن مهندسين مكانيك آمريكا ارج نهاده شد و عرصه براي فعاليت
تيلور و همفكرانش توسط اين انجمن ايجاد شد. در سال 1912 انجمني براي ارتقا و رشد
مديريت بنا نهاده شد كه در سال 1915 انجمن تيلور نام گرفت. اين انجمن از سال 1934
با عنوان انجمن مهندسي صنايع فعاليت خود را ادامه داد. در اين دوران مديران علمي
داراي تحصيلات مهندسي بودند و بسياري خود را مهندس صنايع قلمداد ميكردند و گروهي
نيز در حيطه مديريت به عنوان مشاوران مديريت مطرح بودند. بتدريج مواد درسي و مدرك
مهندسي صنايع و برنامههاي مربوطه مورد توجه قرار گرفت و در نهايت دانشكدههاي مهندسي
صنايع ايجاد و توسعه يافتند.
* اهميت مهندسي صنايع
مرور توانمنديها و خدمات مهندسي صنايع نقش و اهميت مهندسي صنايع را بوضوح بيان
ميكند. امروزه حيات اقتصادي سازمانها و موسسات توليدي و خدمات در بازار رقابتي شديد
جهاني به استفاده بهينه از منابع در دسترس وابسته است. عموماً منابع در دسترس شامل
مواد، منابع انساني، ماشينآلات (شامل تجهيزات، لوازم جانبي، امكانات مورد نياز شامل
فضا و انرژي و ...)، منابع اطلاعاتي و منابع مالي طبقهبندي ميشوند. ايجاد و نگهداري
منابع ياد شده هزينههايي را براي سازمان بهدنبال دارد. هزينه تمام شده واحد محصول
هر موسسه متأثر از نحوه به كارگيري اين منابع است. هر شركت توليدي يا خدماتي كه
بتواند هزينههاي خود را به حداقل ممكن برساند و به بياني ديگر توانايي استفاده
بهينه از منابع را در تمام اركان سازماني خود ايجاد نمايد يا حاشيه سود بيشتري به
دست خواهد آورد و يا قادر خواهد بود كه قيمتهاي فروش خود را با حفظ حاشيه سود قبلي،
كاهش دهد. اين بدان معني است كه قدرت رقابتي موسسه مذكور در بازار افزايش مييابد.
با توجه به تحولات اقتصاد جهاني قدرت رقابتي شرط اساسي موفقيت در كسب و كار نوين
محسوب ميشود. در كنار اين مسائل، توجه به نوآوريها و ارتقا كيفي محصولات و خدمات كه
از طريق تلاش براي يافتن طرحهاي بهبود يافته و همچنين تحول در فرآيند كسب و كار نيز
بقا و رشد موسسات را در پي خواهد داشت. با توجه به مراتب فوق اگر ضرورتها و
نيازمنديهاي رسيدن به امور مذكور را با تكنيكهاي مهندسي صنايع تطبيق دهيم مشاهده
ميشود كه مهندسي صنايع ابزار لازم براي حصول اهداف سازماني را بطور فراگير و
سيستماتيك فراهم ميآورد و اين نشانگر نقش و اهميت بالاي مهندسي صنايع بعنوان موتور
محرك حركت سازمانهاي امروزي است.
* اصول فكري و ديدگاهها در مهندسي صنايع
اساس مهندسي در هر گرايشي طراحي مبني بر اندازهگيري، محاسبه و تحليل با استفاده از
علوم رياضي و تجربي شكل ميگيرد. در نتيجه حرفه مهندسي كاملاً ديد فني و ماشيني دارد
كه موجب محدوديت ديدگاه در ابعاد خاص شده و برخي موضوعات مانند يافتن بهترين روشهاي
مديريتي و ارتباطات انساني در ديدگاه محض مهندسي ناديده گرفته ميشود. مهندسي صنايع
با در برداشتن نگرش سيستماتيك و فراگير ارتباط تخصصهاي مختلف و نهاد مديريت سازمان
را ايجاد نموده و امور برنامهريزي، سازماندهي، هدايت و نظارت بر امور اجرايي با
هماهنگي بيشتري دنبال ميگردد. اين نگرش استمرار همان سير تفكر تيلور و هم عصران وي
ميباشد كه با تلاش تك تك آنان مجموعه اصول و نگرشهاي مديريت علمي موجوديت يافت.
مديريت علمي همان نگرش سنتي مهندسي صنايع است. با پيشرفت مديريت علمي، مهندسي صنايع
با تفكري بر مبناي علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي و اقتصادي در عرصه صنعت و خدمات
ظهور كرد كه به معني ايجاد يك تفكر فراگير و سيستماتيك بود. نگاه مهندسي صنايع به
مسائل از زوايا و ديدگاههاي مختلف همانند توجه به خروجي و محصول سيستم، توجه به
مشتري ويا نگرش به بهرهوري سازمان قابل طرح و پيگيري ميباشد كه بر مبناي اصول فكري
تقريباً يكساني دنبال ميگردد. اكنون بايد ديد كه اصول فكري مهندسي صنايع بر چه
عواملي استوار است. در اين راستا بطور خلاصه اصول فكري مهندسي صنايع ذيلاً ارائه
شده است.
1- خلاقيت
فعاليت اصلي هر مهندس صنايع ارائه طرح براي بهبود سيستمهاي جاري و يا ارائه طرح
جديد ميباشد كه به همين منظور قوياً نياز به خلاقيت و نوعآوري جهت ارائه طرحهاي نو
و بديع ميباشد. در واقع با توجه به گستردگي مسائل، مهندسي صنايع همانند اقيانوسي از
فنون و علوم مختلف به عمق نيم متر با برخورداري از زمينه خلاقيت و ابتكار به
مهندسين صنايع اين امكان را ميدهد كه در جهت حرفه كاربردي مورد نظر به تعميق دانش
خود پرداخته و فرصتي فراهم ميشود تا ايدههاي جديد و خلاق در زمينههاي مربوطه مطرح
گردد.
2- تفكر فراگير
نگرش سيستماتيك و فراگير برجستهترين خصوصيت مهندسي صنايع است و اطلاق مهندسي صنايع
و سيستمها به اين رشته بي ارتباط با اين نگرش نيست. نگرش فراگير موجب ميشود مسائل
از كل به جز و تعامل اجزا با هم مورد بررسي دقيق قرار گرفته و مدل كاملي از
سيستمهاي مورد نظر تهيه و مسائل مورد نظر آن به بهترين شكل طرح و بررسي ميگردد.
3- رهبري گروه
هر سيستمي كه طرح ميشود اگر بدرستي اجرا نشود منتج به نتيجه نخواهد شد بلكه حسن
اجرا سيستم طراحي شده يك ضرورت مهم تلقي ميشود. لذا آشنايي با كليت سيستم مورد نظر
و نقش اجزا در كاركرد صحيح آن اين امكان را فراهم ميآورد كه هدايت و رهبري گروه
كاري مجري سيستم با انگيزه بيشتري دنبال گردد و در واقع علاوه بر طراحي سيستم مورد
نظر، مهندسي صنايع سيستمهاي پيادهسازي و اجرا را نيز پيريزي نموده و نقش رهبري
گروههاي كاري را موثرتر دنبال مينمايد.
4- مديريت زمان
انجام كار بدون توجه به ظرف زماني و تحويل به موقع خروجي مورد نظر سيستم، ارزش
زيادي نميتواند داشته باشد. امروزه اهميت زمان و فرصتهاي آن با توجه به عرصه
تنگاتنگ رقابت اقتصادي براي همگان واضح و بديهي است. در اين خصوص مهندسي صنايع با
درك موضوع تكنيكهايي را بكار ميگيرد كه عامل زمان اجراي اجزاي كاري را در تمامي
فرايندها مورد توجه و مديريت قرار ميدهد.
5- ارتباط بهرهوري و بهبود مستمر
اعتقاد به ارتقا بهرهوري و بهبود مستمر يك اصل با ارزش در مهندسي صنايع است. اكتفا
به وضعيت فعلي جز در جا زدن نتيجه ديگري نخواهد داشت. لذا مهندسي صنايع با پذيرش
اين مطلب كه سطح دانش و مهارتها يك مقوله نسبي همواره سعي در افزايش بهرهوري و
بهبود وضعيت كاري نموده و سعي ميشود همواره امور اثر بخشتر و كاراتر شود. نگرش
بهبود مستمر اين امكان را ميدهد كه هر روز به فكر ارتقا هر چند به اندازه كوچك
باشيم.
6- ذهن كنجكاو و يادگيري
يادگيري فرايندي است كه نميتوان بر آن حد و مرز تعيين كرد. مهندسي صنايع به منظور
مطالعه و پيگيري مسائل همواره به اين نكته توجه دارد كه هر مورد را ، منحصر به فرد
بررسي نمايد و جهت شناخت آن فرض بر اين است كه از تصورات ذهني دوري نموده و سعي بر
تعيين كشف واقعيتهاي حاكم بر اجزا و كل سيستم ميباشد. لذا عدم وجود تعصب خاص به
ماهيت فني امور موجب ميشود ذهنيت كنجكاو براي كشف حقايق نهفته در پديدهها تقويت شود
و مهندس صنايع با ذهن دژم كمتر ميتواند راهحلهاي ابتكاري و راهگشا براي مسائل مورد
نظر ارائه نمايد.
* زمينههاي فعاليت مهندسي صنايع
با پيشرفت و تحول سريع علوم و فنون و پيچيدگيهاي روز افزودن آن، بالطبع نظامهاي
توليدي و خدماتي نيز گسترش يافتهاند كه در اين ميان اداره صحيح و مناسب اين گونه
واحدها مستلزم بكارگيري تكنيكهاي علمي و پيشرفته جهت پيشبيني مدلسازي، برنامهريزي،
تأمين و تدارك، اجرا و نظارت و ارزيابي نتايج حاصله در راستاي وظايف مديريتي است.
همانطوري كه ميدانيم فعاليت هر نظام اعم از توليدي يا خدماتي با اتكا بر فناوري خاص
آن امكان تداوم و استمرار دارد و صرفنظر از ماهيت فني و صنعتي امر، فناوري داراي
چهار جز اصلي يعني شامل 1- تجهيزات، امكانات توليدي و خدماتي 2- مديريت و سازمان 3-
نيروي انساني 4- دانش فني است. از آنجا كه رشتههاي مهندسي مرسوم نظير مهندسي
مكانيك، برق، ساختمان و ... بيشتر به ابعاد فني صنعت (مورد 1 و 4) توجه دارند. در
فرايند كسب و كار رقابتي به تنهايي پاسخگوي مسائل پيچيده خدمات مهندسي و مديريتي
مدرن امروزي كه بصورت سيستماتيك تحولات سياسي، اجتماعي، اقتصادي و باورهاي انساني
را در چرخه حيات سيستمهاي مورد توجه خود لحاظ نمينمايند نيستند. لذا براي رفع چنين
كمبودهايي در قرن حاضر بويژه طي چند دهه اخير، رشته جديدي تحت عنوان مهندسي صنايع
با بهرهگيري از علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي، اقتصادي و تكنيكها و فنون مهندسي
بوجود آمده است. با توجه به مراتب فوق شايد مناسب بود اين رشته با عنوان مهندسي
مديريت معرفي ميشد، چرا كه كاربردهاي آن محدود به صنعت نيست و هر موسسه انتفاعي و
غير انتفاعي با جنبه صنعتي يا خدماتي ميتواند از فنون و تكنيكهاي مهندسي صنايع
بهرهگيرد. مبحث صرف منابع و حصول حد اكثر نتيجه از منابع مصروفي چيزي نيست كه منحصر
به صنعت يا بنگاه خاصي باشد و امروزه با توجه به كمبود ارتقاع سطح بهرهوري امري
ضروري و حياتي محسوب ميشود كه نشانگر بستر گسترده براي فعاليتهاي مهندسي صنايع نفتي
ميشود . مهندسي صنايع در حرفهها و مشاغلي همچون، بانكداري، خدمات مشاورهاي، صنعت
بيمه، شركتهاي هواپيمايي، كشتيراني، بيمارستانها، كارخانجات، كشت و صنعت، خدمات
شهري، استاديومهاي ورزشي و يا هر مكان ديگري كه نياز به برنامهريزي، هدايت و مديريت
و ارتقا بهرهوري ميباشد كاربرد دارد. برخي از زمينههاي كاري مشخص مهندسي صنايع در
بازار كسب و كار عبارتند از:
برنامه ريزي استراتژيك و عملياتي سازمان
مديريت توليد
مديريت مهندسي
مديريت پروژه
مهندسي لجستيك
سيستمهاي توليدي
مهندسي سيستمهاي كيفيت
مهندسي سيستمهاي اطلاعاتي
مهندسي مالي
مهندسي ارزش
مهندسي سيستمهاي بهرهوري
طراحي فرايندها و ساختارهاي سازماني
مهندسی کامپیوتر
هدف:
رشته مهندسي كامپيوتر كه به طراحي و ساخت اجزاي مختلف كامپيوتر مي پردازد، لذا
اهميت بسيار زيادي در دنياي امروز برخوردار است. هدف از طي اين دوره تربيت
كارشناساني است كه در زمينه تحليل، طراحي، ساخت و راه اندازي دستگاهها و مجموعه هاي
سخت افزاري جديد، بررسي و شناخت مجموعه هاي سخت افزاري و نرم افزاري موجود، نگه
داري، عيب يابي و تعمير و اصلاح و توسعه فعاليت كنند.
طراحي، شبيه سازي، فرآوري، پردازش، سنجش، آموزش، ويرايش و ... همه مفاهيمي هستند كه
با بالاترين دقت و در كوتاهترين مدت زمان ممكن در برنامه هاي نرم افزاري كامپيوتر
انجام مي شوند. لذا هدف از اين رشته تربيت نيروي متخصص براي انجام امور فوق است.
تواناييهاي فارغ التحصيلان
فارغ التحصيلان اين مقطع، قابليتها و تواناييهاي زيادي دارند و چنانچه در مسير
مناسب هدايت شوند، قادر خواهد بود مشكلات زيادي را حل كنند. برخي از اين تواناييها
به شرح زير است:
1) بررسي و شناخت نرم افزارها و سخت افزارهاي جديد و به كارگيري آنها.
2) بررسي كمبودها و نيازهاي نرم افزاري و سخت افزاري بخشهاي صنعت و خدمات و تدوين
نيازهاي آنها، امكان سنجي و تعيين ابزار و نيروي انساني لازم براي رفع كمبودها.
3) تجزيه و تحليل سيستمهاي كوچك و متوسط نرم افزاري و سخت افزاري و ارائه راه حل
مناسب براي اجراي آنها.
4) طراحي مجموعه هاي كوچك و متوسط نرم افزاري و سخت افزراي و توليد طرحهاي اجرايي
براي انها.
5) اجراي طرحهاي كامپيوتري، نصب، آزمايش و آموزش آنها.
6) پشتيباني و نگه داري سيستمهاي نرم افزاري شامل شناسايي خطاها، رفع خطاها و
افزودن امكانات جديد به سيستمها.
7) عيب يابي كامپيوترها و سيستمهاي كامپيوتري و رفع عيبها.
8) شناسايي فنون جديد طراحي و ساخت كامپيوتر و ارزيابي و به كارگيري آنها.
تواناييهاي ذكر شده مربوط به كارشناسان نرم افزار و سخت افزار مي باشد، اما روشن
است كه كارشناسان نرم افزار در محدوده مسائل نرم افزاري توانايي بيشتري دارند و
برعكس كارشناسان سخت افزار در محدوده مسائل سخت افزاري از توانايي بيشتري
برخوردارند.
ماهيت:
كامپيوتر داراي دو جزء متفاوت سخت افزار و نرم افزار است. اجزاء فيزيكي و قابل لمس
كامپيوتر مانند مدارها و بردهاي الكترونيكي سخت افزار ناميده مي شوند.
نرم افزار جزء غيرقابل لمس كامپيوتر است. نرم افزار برنامه ها و داده هايي است كه
به كامپيوتر فرمان مي دهند كه چه عملي را انجام دهد. يك مهندس نرم افزار ياد مي
گيرد كه چگونه نرم افزارهاي بزرگ و عظيم را طراحي و برنامه ريزي كند، تست و ارزيابي
نهايي نمايد و در نهايت مستند سازد.
پس بدين گونه نسبت كه يك تعميركار كامپيوتري يك مهندس سخت افزار و يك اپراتور
كامپيوتر يك مهندس نرم افزار تلقي گردد.
"نرم افزار در حقيقت روح و جان كامپيوتر است كه به سخت افزار هويت مي بخشد و اصولاً
به برنامه اي گفته مي شود كه براي به كارگيري سخت افزار ساخته شده باشد.
نرم افزارها را مي توان به دوره كلي دسته بندي كرد كه عبارتند از : نرم افزارهاي
سيستمي و نرم افزارهاي كاربردي.
نرم افزراهاي سيستمي برنامه هايي هستند كه كامپيوتر براي فعال شدن يا سرويس دادن به
آن نياز دارد و اين دليل از سوي سازندگان سيستم كامپيوتري عرضه مي شوند و مهمترين
آنها سيستم عامل، برنامه هاي سودمند و مترجم هاي زبان مي باشد.
نرم افزارهاي كاربردي نيز برنامه هايي هستند كه كاربر يا خود آن ها را مي نويسد يا
شركت هاي نرم افزاري آنها را تهيه كرده و براي فروش عرضه مي كنند. اين گونه برنامه
ها معمولاً عموميت برنامه هاي سيستم را نداشته و براي زمينه هاي مختلف مهندسي،
علمي، تجاري، آموزشي، تفريحي و يا طراحي نوشته مي شوند."
"مهندسي سخت افزار در مقطع ليسانس به مطالعه و بررسي طراحي سخت افزاري، كنترل سخت
افزاري و شبكه هاي كامپيوتري مي پردازد. براي مثال يك مهندس سخت افزار مي تواند
طراحي سخت افزاري كند كه با
IC
ها كار كند، با كامپيوتر كار كند و يا از دروازه هاي كامپيوتر استفاده نمايد و در
نهايت مي تواند به طراحي مدارهاي مجتمع ديجيتالي بپردازد. كه البته به اين بخش از
سخت افزار بيشتر در مقطع كارشناسي ارشد و دكتري پرداخته مي شود."
گرايش هاي مقطع ليسانس:
رشته مهندسي كامپيوتر در مقطع كارشناسي داراي دو گرايش سخت افزار و نرم افزار است
كه البته اين دو گرايش در مقطع كارشناسي تفاوت قابل توجهي با يكديگر ندارند.
"گرايش سخت افزار در برگيرنده فعاليت هاي آموزشي، پژوهشي و صنعتي در خصوص قطعات،
بردها، تجهيزات و در نهايت سيستم هاي كامپيوتري در مقياس هاي مختلف است و يكي از
شاخه هاي مهم آن به نام معماري كامپيوتر (طراحي و ساخت كامپيوتر) مي باشد."
"هدف از گرايش نرم افزار كامپيوتر، آموزش و پژوهش در زمينه زبانهاي مختلف برنامه
نويسي، سيستم هاي عامل مختلف و طراحي انواع الگوريتم ها مي باشد."
آينده شغلي، بازار كار، درآمد:
با توجه به گسترش روزافزون دنياي كامپيوتر امروزه بيش از هر زمان ديگري نياز به
متخصصان كامپيوتر احساس مي شود. امروزه يك مهندس كامپيوتر اگر علاقمند به كار باشد،
هيچ وقت با مشكل بيكاري روبه رو نمي شود. به خصوص مهندسين نرم افزار فرصت هاي شغلي
بيشتري داشته و براي كاركردن نياز به امكانات و تجهيزات زيادي ندارند. فرصت هاي
شغلي اين رشته به حدي گسترده و متعدد است كه نه تنها فارغ التحصيلان اين رشته به
راحتي جذب بازار كار مي شوند بلكه دانشجويان دو سال آخر اين رشته نيز مي توانند
وارد بازار كار شده و فعاليت كنند. براي مهندسين سخت افزار هم امكان كار در شركتهاي
توليد كننده قطعات و دستگاهها و مراكز صنعتي – توليدي بسيار فراهم است و از نظر سطح
درآمدي هم با توجه به دانش و پشتكار شخصي در حد قابل قبول و ايده آلي قرار دارند.
از طرفي با توجه به استفاده روزافزون از شبكه اينترنت زمينه كار در اين موضوع نيز
بسيار مهياست.
توانايي هاي جسمي، علمي، رواني و ... مورد نياز و قابل توصيه
توانايي علمي: يك مهندس كامپيوتر بايد سخت كوش و با پشتكار باشد چون رشته كامپيوتر
رشته پويايي است و هميشه بايد اطلاعاتش به روز بوده و به دنبال فراگرفتن مطالب جديد
باشد. مهندس كامپيوتر بايد پايه رياضي قوي داشته و توانايي اش در زمينه فيزيك خوب
باشد. همچنين لازم است فردي خلاق باشد تا بتواند مسايل را از راههاي ابتكاري حل
كند.
علاقمنديها: مهندس كامپيوتر نرم افزار و سخت افزار بايد به يادگيري و مطالعه
علاقمند باشد تا پيشرفت در خور توجه داشته باشد. همچنين بايد از جستجو و كاوش در
مدارها و ريزساختارها استقبال كند و به كار با كامپيوتر علاقه داشته باشد.
توانايي مالي: با توجه به توضيحات گفته شده داشتن يك دستگاه كامپيوتر براي يك مهندس
كامپيوتر امري ضروري به نظر مي رسد ولي اين گونه نيست كه بدون داشتن كامپيوتر
دانشجويان از ادامه تحصيل و پيشرفت باز بمانند.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
رشته كامپيوتر كه باعث جهاني شدن اطلاعات و ارتباطات شده است ، رشته روز و رشته
آينده است تا جايي كه پيش بيني مي شود تا 10 سال ديگر در كشورهاي پيشرفته مردم همان
قدر كه بر نيروي برق وابسته هستند به شبكه اينترنت وابسته خواهند شد. با توجه به
توضيحات گفته شده روند رو به رشد استفاده از كامپيوتر در زندگي روزانه اشتغال و
موقعيت كاري براي فارغ التحصيلان اين رشته فراهم است تا در قالب شركتهاي توليدكننده
نرم افزار، شركتهاي توليدكننده قطعات، مراكز صنعتي – توليدي، شركتها و موسسات
خدماتي، مراكز آموزشي و ... مشغول به كار شده و فعاليت كنند. با توجه به پيشرفت كند
ايران نسبت به جامعه جهاني كامپيوتر در سالهاي اخير نياز به مهندسين خلاق و كوشا در
اين زمينه كاملاً احساس مي شود.
روند رو به رشد استفاده از كامپيوتر در محافل عمومي و خصوصي، استفاده گسترده از
شبكه اينترنت و زمينه هاي مرتبط با آن، فراهم آمدن شرايط آموزش و تجارت الكترونيك
همه و همه دست به دست هم داده اند تا از اكنون چشم انداز روشني نسبت به آينده اين
رشته وجود داشته باشد به نحوي كه فعالان در اين زمينه از آينده معلوم و مطمئني
برخوردار خواهند بود. تنها نگراني به قسمت نرم افزار مربوط مي شود كه بايد مهندسان
خلاق ايراني اقدام به تهيه نرم افزارهاي گوناگون و كارآمد كرده تا تنها مصرف كننده
صرف نباشيم.
نكات تكميلي:
"بعضي از افراد تصور مي كنند كه مهندسي سخت افزار در حد يك تعميركار كامپيوتر است
در حالي كه كار يك مهندس سخت افزار، تعمير يا نصب و راه اندازي كامپيوتر نيست. هر
چند كه مي تواند چنين كاري را انجام دهد. در واقع كار يك مهندس سخت افزار، طراحي
هاي سخت افزاري است و به همين دليل در دانشگاه دروسي مثل رياضيات و يا مدارهاي
منطقي را مطالعه مي كند همچنين برخلاف تصور كساني كه يك اپراتور را در حد يك مهندس
نرم افزار مي دانند، بايد گفت كه يك مهندس نرم افزار لازم است از دانش رياضي خوبي
برخوردار باشد تا بتواند برنامه هاي كامپيوتري را طراحي كند و آنها را توسعه دهد.
براي مثال بايد بتواند يك كار گرافيكي را از بنيان طراحي كند. كاري كه از عهده يك
اپراتور بر نمي آيد. و به همين دليل ما معتقديم كه كلاسهاي آزاد آموزش كامپيوتر هيچ
وقت نمي توانند يك مهندس كامپيوتر پرورش دهند."
مهندسی مکانیک
هدف :
الف – گرايش مكانيك در طراحي جامدات
هدف تربيت آزمايشگاهي متخصصاني است كه بتوانند در مراكز توليد و كارخانهها اجزاء و
مكانيزم ماشينآلات مختلف را طراحي كنند. دروس اين دوره شامل دروس نظري،
آزمايشگاهي، كارگاه و پروژه و كارآموزي است. فارغالتحصيلان ميتوانند در كارخانجات
مختلف نظير خودروسازي ، صنايع نفت، ذوب فلزات و صنايع غذايي و غيره مشغول شوند و
براي اين دوره امكان ادامه تحصيل تا سطح كارشناسي ارشد و دكتري در داخل يا خارج از
كشور وجود دارد. موفقيت داوطلبان به آگاهي آنها در دروس جبر و مثلثات، هندسه ،
فيزيك و مكانيك همچنين آشنايي و تسلط آنان به زبان خارجي بستگي فراوان دارد. از
جمله دروس اين دوره ميتوان دروس مقاومت مصالح، طراحي و ديناميك را نام برد. در اين
رشته زمينه اشتغال و بازاركار خوب وجود دارد و مطالب ارائه شده در طول تحصيل براي
دانشجويان محسوس و قابل لمس است.
ب – گرايش مكانيك در حرارت و سيالات
اين رشته در به كاربردن علوم و تكنولوژي مربوط جهت طرح و محاسبه اجزاء سيستمهايي كه
اساس كار آنها مبتني بر تبديل انرژي ، انتقال حرارت و جرم است به متخصصان كارآيي
لازم را ميدهد و آنها را جهت فعاليت در صنايع مختلف مكانيك در رشته حرارت و سيالات
(نظير مولدهاي حرارتي، انتقال سيال نيروگاههاي آبي، موتورهاي احتراقي و ... ) آماده
ميسازد. فارغالتحصيلان اين دوره قادر به طراحي و محاسبه اجزا و سيستمها در بخشهاي
عمدهاي از صنايع نظير صنايع خودروسازي ، نيروگاههاي حرارتي و آبي، صنايع غذايي،
نفت، ذوب فلزات و غيره هستند.
فارغالتحصيلان اين دوره ميتوانند تا مقطع كارشناسي ارشد و دكتري در داخل يا خارج
از كشور ادامه تحصيل دهند. داوطلبان اين رشته بايد در دروس رياضي و فيزيك تسلط
داشته و با يك زبان خارجي آشنا باشند. دروس اين رشته شامل مطالبي در زمينههاي
حرارت و سيالات ، ميباشد.
نظر دانشجويان: با توجه به اينكه اصولا تحصيلات دانشگاهي به خصوص در زمينههاي
مهندسي نياز صد در صد به علاقهمندي داوطلب دارد، بنابراين عدم داشتن علاقه و
همچنين عدم تقويت دروس اساسي و پايهاي در بخش مكانيك مانند رياضي، فيزيك – مكانيك
، شيمي ، رسم فني (تجسم بالا داشتن) و هوش نسبتا خوب و عدم روحيه تجزيه و تحليل در
مسائل باعث دلسردي و از دستدادن انگيزه تحصيل و ركورد شديد در تحصيلات خواهد شد.
ج - گرايش ساخت و توليد
هدف تربيت كارشناساني است كه با به كاربردن تكنولوژي مربوط به ابزارسازي، ريختهگري
، جوشكاري، فرم دادن فلزات ، طرح كارگاه يا كارخانههاي توليدي آماده كار در زمينه
ساخت و توليد ماشينآلات صنايع (كشاورزي ، نظامي، ماشينسازي، ابزارسازي ،
خودروسازي و ... ) باشند. فارغالتحصيلان اين دوره قادر خواهند بود در صنايعي مانند
ماشينسازي، ابزارسازي، خودروسازي ، صنايع كشاورزي، صنايع هوايي و تسليحاتي به ساخت
و توليدي ماشينآلات، طراحي كارگاه و يا كارخانه توليدي بپردازند و نظارت و
بهرهبرداري و اجراي صحيح طرحها را عهدهدار شوند. داوطلبان اين رشته بايد در دروس
رياضي، فيزيك و مكانيك از آگاهي كافي برخوردار باشند. دروس اين دروه شامل مطالبي در
مورد نحوه توليد، طراحي قالبهاي پرس، طراحي قيد و بندها، كار و برنامهريزي با
ماشينهاي اتوماتيك، اصول كلي و نحوه كار با ماشينهاي دستي و تعمير و نصب تمام
سرويسهاي صنعتي مي باشد و درصد نسبتا بالايي از آنها به صورت عملي ارائه ميگردد.
داوطلب بايد سالم باشد تا بتواند كارهاي كارگاهي را به خوبي انجام دهد و استعداد
كارهاي فني را داشته باشد. با توجه به خودكفايي صنايع كشور اين رشته داراي بازار
كار خوبي است.
در حقيقت رشته مكانيك بخشي از علم فيزيك است كه با استفاده از مفاهيم پايه علم
فيزيك و به تبع آن رياضي به بررسي حركت اجسام و نيروهاي وارد بر آنها ميپردازد و
ميكوشد تا با توجه به نتايج بررسيهاي خود ، طرحي نو در زمينه فنشناسي و صنعت
ارائه دهد و در راه پيشرفت انسان گامي به جلو بردارد.
به عبارت ديگر رشته مكانيك، رشته پياده كننده علم فيزيك است چون براي مثال بررسي
حركت خودرو و عوامل موثر بر روي آن برعهده فيزيك است. اما اين كه چگونه حركت آن
تنظيم گردد بر عهده مكانيك ميباشد.
دكتر آريا الستي استاد مهندسي مكانيك دانشگاه صنعتي شريف در معرفي اين علم ميگويد:
«علم مكانيك به تحليل حركت و عوامل ايجاد كننده حركت مانند نيروها و گشتاورها و شكل
حركت ميپردازد. اما مهندسي مكانيك تا حدودي با علم مكانيك تفاوت دارد چرا كه يك
مهندس مكانيك علاوه بر علم مكانيك بايد بسياري از علوم ديگر را ياد گرفته و بعضي از
هنرها را نيز كسب كند. شايد بتوان گفت كه رشته مهندسي مكانيك ، رشته تحليل و طراحي
سيستمهاي ديناميكي و استاتيكي است.»
دكتر محمد دورعلي يكي ديگر از اساتيد مهندسي مكانيك دانشگاه صنعتي شريف نيز در
معرفي اين رشته ميگويد:
«رشته مهندسي مكانيك را شايد بتوان از نقطهنظر تنوع موضوعات تحت پوشش، جامعترين
رشته مهندسي به شمار آورد. چون رشته مهندسي مكانيك در برگيرنده تمامي علوم و فنوني
است كه با توليد ، تبديل و استفاده از انرژي، ايجاد و تبديل حركت و انجام كار،
توليد و ساخت قطعات و ماشينآلات و به كارگيري مواد مختلف در ساخت آنها و همچنين
طراحي و كنترل سيستمهاي مكانيكي، حرارتي و سيالاتي مرتبط ميباشد.
به عبارت ديگر محاسبات فني، مدلسازي و شبيهسازي ، طراحي و تهيه نقشهها ، تدوين
روش ساخت ، توليد و آزمايش تمامي ماشينآلات و تاسيسات موجود در دنيا ، با تكيه بر
تواناييهاي مهندسان مكانيك انجام ميگيرد.»
گرايشهاي مقطع ليسانس:
رشته مهندسي مكانيك داراي سه گرايش «طراحي جامدات ، حرارت و سيالات، ساخت و توليد»
در مقطع ليسانس ميباشد كه البته دانشگاه صنعتي شريف داراي گرايشهاي ديگري نيز هست.
مهندسي مكانيك ( در سطح كارشناسي)
در شروع آموزش مهندسي در ايران ، مهندسي مكانيك با برق يكي بود و «الكترومكانيك»
ناميده ميشد. اما اين دو رشته حدود 45 سال پيش از هم جدا شدند و به مرور رشتههاي
ديگري مانند مهندسي شيمي و مواد نيز از مهندسي مكانيك جدا شد و مهندسي مكانيك به
عنوان رشته مهندسي مكانيك عمومي ارائه گرديد. ولي با پيشرفت صنعت و نياز صنايع به
تخصصهاي مختلف در اين زمينه، از مهندسي مكانيك عمومي دو گرايش «طراحي جامدات» و
«حرارت و سيالات» و بعد از آن «ساخت و توليد» بيرون آمد و بالاخره بايد به مهندسي
دريا اشاره كرد كه هنوز در دانشگاه صنعتي شريف به عنوان يكي از گرايشهاي مهندسي
مكانيك ارايه ميشود. ما در اينجا به معرفي اجمالي هر يك از گرايشهاي فوق
ميپردازيم.
گرايش حرارت و سيالات
همانطور كه از نام اين گرايش پيداست مهندسي مكانيك گرايش حرارت و سيالات به مبحث
حرارت و مسايل مربوط به سيالات مي پردازد. به عبارت ديگر در اين رشته عوامل موثر بر
خواص مختلف حركت سيال بخصوص سيال داغ مطالعه شده و اثر عبور سيال بر محيط محل عبور
مانند نيروهايي كه در اثر عبور خود در محل ايجاد ميكند و يا طولهاي ناشي از اثر
افزايش و يا كاهش دما در اعضاي مختلف يك دستگاه، بررسي ميشود. همچنين از دروس اصلي
اين رشته ميتوان به مكانيك سيالات اشاره كرد كه نيروهاي وارد بر جسم متحرك در سيال
را بررسي ميكند.
دكتر الستي در معرفي اين گرايش ميگويد:
«گرايش حرارت و سيالات به فيزيك حرارت و مكانيك سيالات ميپردازد و وظيفهاش تحليل
و طراحي سيستمها از ديدگاه حرارتي و سيالاتي است . براي مثال در طراحي يك موتور
احتراق داخلي، مسائل مربوط به تبديل حرارت به انرژي ، انتقال حرارت، حفظ موتور در
حرارت مناسب و سرد نگهداشتن موتور توسط يك مهندس مكانيك حرارت و سيالات بررسي
ميشود.
همچنين مسايل مربوط به تاسيسات ساختمان و رآكتورها، انتقال آب ، نفت و گاز ، طراحي
نيروگاههاي مختلف ، طراحي توربو ماشينها (ماشينهاي دوار) مثل توربينهاي بخار،
توربينهاي گاز و فنكويلها به گرايش سيالات مربوط ميشود.»
شهرداد صادق مهندس مكانيك گرايش حرارت و سيالات نيز در معرفي اين رشته ميگويد:
«دانشجويان اين گرايش در زمينه تهويه مطبوع ، دستگاههاي آب و فاضلاب و گرم كننده
ساختمانها و به طور كلي مباحث «تاسيساتي» مطالعه ميكنند. در ضمن در اين رشته
مباحث مربوط به طراحي نيروگاهها ، موتورهاي احتراق داخلي و طراحي انواع موتورهاي
درونسوز اتومبيلها مطالعه مي گردد.»
گرايش طراحي جامدات
گرايش طراحي جامدات به بررسي انواع نيروها، حركتها و تاثير آنها بر اجزاء مختلف
ماشين ميپردازد. در واقع مهندس طراحي جامدات با توجه به نيازهاي جامعه ، دستگاهها
و ماشينهاي مختلف را طراحي ميكند.
محمد رضوي مهندس مكانيك گرايش طراحي جامدات در معرفي اين گرايش ميگويد:
«هر ماشين از دو قسمت متحرك و ثابت تشكيل شده است. حال بررسي اين مطلب كه حركت مورد
نياز ماشين از چه راهي تامين شده و چگونه از منبع توليد به جايگاه مورد استفاده
انتقال پيدا كند و بالاخره چگونه از اين حركت استفاده گردد تا بيشترين بازدهي را
داشته باشد، در حيطه وظايف مهندسي طراحي جامدات است. همچنين ابداع و پيشبيني
دستگاه تنظيم ماشينآلات نيز از مسايل مطرح در اين گرايش ميباشد.
در واقع مهندس طراح جامدات بايد تمامي نيروها و گشتاورهايي را كه به هر عضو ماشين
وارد ميشود بررسي كرده و بهترين حالت قطعه مورد نظر را براي تمامي آن نيروها و
گشتاورها و همچنين در براي داشتن بهترين كارايي به دست آورده و كارايي مناسب آن
قطعه را در زمان طولاني تضمين كند.»
دكتر الستي در معرفي اين گرايش ميگويد:
« طراحي سيستم ، طراحي ماشينهاي تراش، فرز، چاپ و قسمتهاي تعليق ، سيستمهاي
انتقال قدرت و ديناميك يك خودرو، توسط مهندسان اين گرايش طراحي ميشود. همچنين يك
هواپيما قسمتهاي مربوط به فرود، پرواز، كنترل پرواز به نحوي مربوط به طراحي جامدات
ميگردد.»
دكتر قرشي استاد دانشگاه صنعتي شريف نيز در معرفي اين گرايش ميگويد:
«گرايش طراحي جامدات به طراحي ماشينآلات و اجزاي آنها، ارتعاشات ماشينآلات،
ديناميك آنها و كنترل سيستمها ميپردازد.»
گفتني است كه دو گرايش طراحي جامدات و حرارت و سيالات بسيار نزديك به هم هستند و
تنها در 20 واحد درسي با يكديگر تفاوت دارند. بنابراين فارغالتحصيلان آنها نيز
تواناييهاي مشترك زيادي دارند.
گرايش ساخت و توليد
يك قطعه بايد به چه روشي ساخته شود تا داراي توليدي سريع و ارزان و همچنين كيفيت
مناسب و وقت و كارايي مطلوب باشد؟
پاسخ به اين سوال مهم بر عهده مهندسان گرايش ساخت و توليد است. چرا كه به گفته دكتر
الستي يك مهندس ساخت و توليد به مسائل مربوط به ساخت بهينه و توليد با كيفيت بالا
ميپردازد. در واقع اين گرايش بيشتر به مشكلات و معضلات ساخت و توليد ميپردازد و
در نتيجه نسبت به دو گرايش حرارت و سيالات و طراحي جامدات علميتر است و دو گرايش
فوق جنبه عمليتر دارند.
دكتر قرشي نيز با تاكيد بر كابردي بودن اين گرايش ميگويد:
«گرايش ساخت و توليد به زمينههاي كاربردي مهندسي مكانيك ميپردازد و مهندس اين
گرايش در زمينه شكل دادن فلزات ، طراحي قالبها و ساخت قطعههاي گوناگون فعاليت
ميكند.»
گرايش مهندسي دريا
يكي از گرايشهاي مهندسي مكانيك كه تنها در دانشگاه صنعتي شريف ارائه ميگردد،
مهندسي دريا (كشتيسازي) است چرا كه در دانشگاههاي ديگر از جمله دانشگاه صنعتي
اميركبير، دانشگاه خليج فارس و دانشگاه سيستان و بلوچستان، مهندسي دريا به عنوان يك
رشته مستقل با سه گرايش مهندسي كشتيسازي ، مهندسي كشتي و دريانوردي ارائه ميشود.
اما چرا دانشگاه صنعتي شريف، مهندسي دريا را به عنوان يكي از گرايشهاي مهندسي
مكانيك ارائه ميدهد؟
دكتر الستي در پاسخ به اين سوال ميگويد:
«مهندس دريا گرايش كشتيسازي مسائلي از قبيل طراحي بدنه، استحكام بدنه، سيستمهاي
پيشرانه (موتور گيربكس) ، پايداري كشتي در مقابل امواج كناري جانبي كشتي و طراحي
مربوط به ناوبري (مسيريابي كشتي) را مطالعه ميكند كه همه اين مسائل در گرايشهاي
ديگر مكانيك نيز مطرح ميشود و فقط مهندسي كشتيسازي اين مسائل را به صورت تخصصي در
ارتباط با كشتي و سازههاي دريايي مثل اسكلهها و سكوهاي نفتي متحرك مطالعه ميكند.
به عبارت ديگر يك مهندس دريا ، مهندس مكانيكي است كه در كاربردهاي دريايي مشغول به
كار ميباشد.»
گفتني است كه در دانشگاه صنعتي شريف، رشته مهندسي هوا و فضا نيز در دانشكده مكانيك
ارائه ميگردد و اساتيد اين دانشكده ، مهندسي هوا و فضا را يكي از گرايشهاي مكانيك
به شمار ميآورند.
آينده شغلي ، بازاركار، درآمد:
در حال حاضر دانشجوي توانمند مهندسي مكانيك پس از فارغالتحصيلي مشكل كاريابي ندارد
چرا كه به گفته دكتر دورعلي توسعه سختافزاري و رشد مسايل مهندسي ، گرايش به سمت
توليد داخل و ايجاد تكنولوژي توليد تجهيزات و وسايل در داخل كشور و روي آوردن به
خدمات مهندسي در داخل كشور به علت محدوديتهاي ارزي و كاهش درآمدهاي نفتي، باعث رشد
چشمگير بازاركار مهندسان مكانيك در ايران شده است.
دكتر دورعلي در ادامه ميگويد:
«يك مهندس مكانيك در حال حاضر در زمينههاي مختلفي فعاليت ميكند كه از جمله آنها
ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
طراحي و ساخت تمامي ماشينآلات و قطعات آنها، اعم از ماشينآلات توليدي تمامي
صنايع، لوازم خانگي و تجهيزات پزشكي.
- طراحي و ساخت تجهيزات مكانيكي نيروگاههاي فسيلي، اتمي ، خورشيدي ، بادي و آبي.
- طراحي و ساخت تجهيزات و سيستمهاي انتقال و تصفيه آب، سيستمهاي مكانيكي و كنترلي
پالايشگاهها و كارخانجات شيميايي.
- طراحي و ساخت تاسيسات حرارتي و برودتي ساختمانها و اماكن، بالابرها و آسانسورها و
سيستمهاي حمل و نقل.
- ساخت ماشينآلات تغليظ و بازيافت مواد مثل كارخانجات قند، كاغذسازي ، سيمان ،
نساجي ، نمك و كنسانتره .
- طراحي و ساخت وسايل و تجهيزات حمل و نقل زميني، دريايي و هوايي.
- ساخت تجهيزات دفاعي مانند تانك، راكت، اژدر و پلهاي متحرك
- ساخت روباتها ، بازوهاي مكانيكي و سيستمهاي توليد.
در ضمن يك مهندس مكانيك ميتواند به عنوان كارشناس و مشاور فني در بانكها ،
شركتهاي سرمايهگذاري و بيمه و شركتهاي بازرسي و نظارت امور بينالمللي فعاليت
بكند.»
دكتر الستي نيز در اين زمينه ميگويد:
«در همه جاي دنيا يك فارغالتحصيل مهندسي مكانيك مثل يك موم خام است كه دانش كافي
دارد و در هر زمينهاي كه كار كند ميتواند در آن زمينه متخصص بشود.
براي مثال ميتواند در تحليل و طراحي خودرو، در طراحي و ساخت ماشينهاي ابزار و حتي
در تدوين و توليد برنامههاي كامپيوتري فعاليت بكند. يعني رشته مكانيك زمينه كار و
زمينه انتخاب بسيار گستردهاي را در مقابل فارغالتحصيلان اين رشته قرار ميدهد.»
دكتر قرشي نيز در مورد فرصتهاي شغلي، گرايش مهندسي دريا ميگويد:
«بدون شك چون مهندسي دريا نسبت به گرايشهاي ديگر رشته مكانيك تخصصيتر است،
فرصتهاي شغلي آن نيز محدودتر ميباشد اما با اين وجود فارغالتحصيلان اين گرايش
ميتوانند در كارخانههاي كشتيسازي كشور مثل كارخانه كشتيسازي «صدرا» در بوشهر ،
كارخانه «نكا» در شمال و «اروندان» در خليج فارس مشغول به كار گردند و يا در سازمان
بنادر و كشتيراني وظيفه ساخت سكوهاي شناور را بر عهده بگيرند.»
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
«مكانيك بهشت رياضيات است.» اين جمله زيبا از «لئونارد اولر» رياضيدان بزرگ
سوئيسي، بيانگر ارتباط تنگاتنگ رياضيات با مكانيك است. در واقع مهندسي مكانيك بخصوص
در گرايش حرارت و سيالات از مباحث و مسايل رياضي بسيار استفاده ميكند. از سوي ديگر
همانطور كه پيش از اين گفتيم مكانيك بخشي از علم فيزيك است و حتي دانشآموزان دوره
متوسطه نيز با علم مكانيك در كتاب فيزيك خود آشنا ميشوند و اين علم بخصوص در گرايش
طراحي جامدات اهميت بسياري دارد. به همين دليل دانشجوي مهندسي مكانيك بايد در دو
درس رياضي و فيزيك قوي بوده و همچنين از هوش، استعداد و قدرت تجسم خوبي برخوردار
باشد.
دكتر الستي در مورد تواناييهاي لازم براي دانشجوي اين رشته ميگويد:
«فعاليت در رشته مهندسي مكانيك بسيار متنوع است و در نتيجه هم دانشجوي علاقهمند به
كارهاي تئوريك ميتواند جذب اين رشته شده و در بخشهاي نظري و تئوري فعاليت كند و
هم دانشجوي خلاق و علاقهمند به طراحي و ساخت وسايل و دستگاههاي مختلف ميتواند اين
رشته را انتخاب نمايد. اما بدون شك يك مهندس مكانيك موفق كسي است كه به ياري دو بال
علم و عمل پيشرفت كند. به همين خاطر من در دانشگاه ، دانشجويان را تشويق ميكنم كه
پروژههاي تحقيقاتيشان تلفيقي از كار تئوريك و عملي باشد.»
دانشجوي اين رشته بايد از نظر جسمي آمادگي كار در محيطهاي پرجمعيت و كارخانجات دور
از شهر را داشته باشد.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:
امكان ادامه تحصيل در مقاطع كارشناسي ارشد و دكتراي تخصصي ميسر ميباشد. در دوره
كارشناسي ارشد 32 واحد و در دوره دكترا 48 واحد درسي ارايه ميگردد.
رشتههاي مشابه و نزديك به اين رشته :
رشته مهندسي مكانيك به عنوان جامعترين رشته مهندسي داراي دروس مشترك با اغلب
رشتههاي مهندسي ديگر نظير مهندسي دريا ، مهندسي شيمي، مهندسي هوا فضا و ...
ميباشد.
مصاحبه با دانشجوي مشغول به تحصيل :
مهندسي مكانيك جامعترين رشته مهندسي است كه در آن با اصول اساسي طراحي تمامي
سيستمهاي محيط پيرامون آشنا ميشويم . دروس اين رشته غالبا كاربردي بوده و در
ارتباطي تنگاتنگ با دروس رياضيات و فيزيك است. دانشجوي اين رشته بايد فردي خلاق و
داراي قدرت تجسم كافي باشد تا بتواند در طراحي مكانيزمها موفق باشد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر :
دانش مكانيك دانش زندگي است . در هر مجتمع و كارگاه صنعتي نياز به فارغالتحصيلان
اين رشته امري ضروري و مشهود است و با توجه به حركتهاي صنعتي اين چندساله اخير كشور
مهندسين مكانيك بيش از پيش در گرداندن چرخ صنعت دخيل شدهاند و راه همواره براي رشد
و ترقي آنها گشاده است.
نكات تكميلي :
رشته مهندسي مكانيك داراي واحدهايي ملموس و كاربردي است ولي داشتن شناخت كافي نسبت
به اين رشته قبل از انتخاب آن ضروري است. اغلب واحدهاي اين رشته داراي رياضيات
ديفرانسيلي پيچيده و تجسم فيزيكي هستند كه منجر به سختشدن اين واحدها ميشوند.
ضمنا واحدهاي كارگاهي و فعاليت در واحدهاي توليدي نيز از ويژگيهاي اين رشته
ميباشد كه داوطلبان آن را با محيطهاي صنعتي آشنا كرده و پيوند ميزند.
Babak_King
12-10-2005, 09:08 AM
رشته فيزيك
هدف
در معرفي علم فيزيك دكتر پروين استاد فيزيك دانشگاه اميركبير ميگويد: «فيزيك علم
زندگي و اصلا علم حيات است» . و يا دكتر منيژه رهبر استاد فيزيك دانشگاه تهران
معتقد است هر چيزي كه در اطراف خويش ميبينيم به فيزيك ربط پيدا ميكند. همچنين
پاسخ به بسياري از سوالهايي را كه هميشه ذهن بشر به آن مشغول بوده است به وسيله علم
فيزيك ميتوان داد. مثل اين كه دنيا چگونه بوجود آمده است؟ از چه تشكيل شده و
كوچكترين جزء آن چيست؟
در كل ميتوان گفت كه جهان در بزرگترين مقياس تا ريزترين مقياس در ارتباط با علم
فيزيك ميباشد.
يكي ديگر از استادان دانشگاه نيز فيزيك را دانش كشف و استفاده عملي از قوانين و
روابط حاكم بر پديدههاي طبيعي مينامد كه مبناي اين دانش بر تجربه و آزمايش استوار
است.
ماهيت :
رشته فيزيك در حد ليسانس عبارت است از فيزيك دبيرستاني به اضافه فيزيك قرن بيستم .
از سوي ديگر ميتوان گفت كه فيزيك در حد ليسانس مفاهيم فيزيكي دبيرستاني را عميقتر
كرده و طرز برخورد با مسائل فيزيكي را آموزش ميدهد».
دكتر پروين نيز ميگويد: «فيزيك دانشگاهي بر پايه كتاب فيزيك هاليدي و برخي كتب
ديگر كه به زمينههاي فيزيك مدرن ميپردازد، قرار گرفته است يعني به نظر من اگر كسي
مطالبي را كه در فيزيك هاليدي نوشته شده است به درستي بفهمد بايد به او ليسانس
فيزيكش را بدهند».
گرايشهاي مقطع ليسانس:
رشته فيزيك در دوره كارشناسي داراي 5 گرايش اتمي مولكولي، هستهاي ، حالت جامد،
هواشناسي و نجوم است (البته فيزيك داراي گرايش دبيري نيز هست كه ما در اينجا به
بررسي آن نميپردازيم چرا كه گرايش دبيري به عنوان يك گرايش تخصصي در علم فيزيك
مطرح نميباشد) كه تعداد واحدهاي تخصصي هر يك از اين گرايشها در دوره كارشناسي
بسيار محدود است و به همين دليل گرايشهاي فوق در اين دوره تفاوت محسوسي با يكديگر
ندارند.
براي اطلاع هرچه بيشتر به معرفي اجمالي هر يك از گرايشهاي اين دوره ميپردازيم.
گرايش اتمي - مولكولي
فيزيك اتمي- مولكولي كه مربوط به فيزيك جديد است از زماني متولد شد كه دانشمندان
متوجه شدند كوچكترين جزء در طبيعت اتم نيست بلكه اتم از اجزاي كوچكتري به نام
الكترونها و هسته تشكيل شده است. يعني اتم از هستهاي تشكيل شده است كه
الكترونهايي در اطراف آن ميگردند.
دكتر منيژه رهبر استاد فيزيك دانشگاه تهران در ادامه سخنان خويش ميگويد: «در اين
ميان فيزيك اتمي به بررسي نقل و انتقالهاي الكترونهاي اطراف هسته ميپردازد و
خواص آنها را مورد بررسي قرار ميدهد. يعني ما در فيزيك اتمي كاري به اين نداريم كه
هسته از چه تشكيل شده است بلكه هسته برايمان مركزي با بار مثبت است و بيشتر توجه ما
جلب الكترونهاي اطراف هسته ميشود».
دكتر هوشنگ روحانيزاده استاد فيزيك دانشگاه تهران نيز در معرفي فيزيك اتمي
ميگويد: «اگر ما بپذيريم كه در كل، علم فيزيك به دو بخش دنياي بزرگ و دنياي كوچك
تقسيم ميشود. دنياي بزرگ فيزيك ، مربوط به دنياي روزمره است و در آن حركت
اتومبيلها، موشك، ماهواره و در كل تمام حركاتي كه ميبينيم مورد بررسي قرار
ميگيرد، فيزيك اتمي به دنياي بينهايت كوچكها برميگردد چرا كه ما در فيزيكاتمي
به بررسي ساختار ذرهاي به نام اتم ميپردازيم و اين كه اتم چگونه تشكيل شده و چه
ويژگيهايي دارد؟»
گرايش فيزيك هستهاي
دكتر رهبر در معرفي فيزيك هستهاي ميگويد: «در فيزيك هستهاي، خود هسته، مورد
مطالعه قرار ميگيرد يعني متخصصان و دانشمندان بررسي ميكنند كه هسته از چه تشكيل
شده و چه نيروهايي بين اجزاي هسته حكمفرما است و در نتيجه واكنشهاي انجام شده،
چقدر انرژي آزاد ميگردد؟»
دكتر دويلو نيز در معرفي اين گرايش ميگويد: «انرژي هستهاي و راديوايزوتوپها
مسائلي هستندكه در فيزيك هستهاي مورد بررسي قرار ميگيرد».
فيزيك حالت جامد
گرايش حالت جامد مربوط به سيستمهاي بس ذرهاي مخصوصا جامدات است.
سامان مقيمي عراقي در ادامه ميگويد: «ابتداييترين كار در اين گرايش بررسي بلورهاي
جامدات و خواص اپتيكي ، مكانيكي، الكتريكي و صوتي امواجي است كه در آن منتشر ميشود
كه اين بررسي منجر به پديدههاي مختلفي مثل ابر رسانايي، نيم رسانايي و يا پخش و
انتقال گرما ميگردد.»
دكتر پروين نيز ميگويد: «مطالعه دانش مربوط به كريستالها و ويژگيهاي فيزيكي آنها
به گرايش حالت جامد بر ميگردد.»
گرايش هواشناسي
دو گرايش نجوم و هواشناسي بسيار محدودتر از سه گرايش اتمي – مولكولي، هستهاي و
حالت جامد ارائه ميشود. براي مثال در سال تحصيل 79-78 گرايش هواشناسي تنها در
دانشگاه هرمزگان ارائه شده و گرايش نجوم اصلا ارائه نشده است.
اما در معرفي اين گرايش سامان مقيمي عراقي ميگويد:
«گرايش هواشناسي ، اطلاعات پايهاي و متنوعي درباره انواع پديدههاي جوي و برخورد
علمي با آنها ارائه ميدهد و همچنين با مطالعه ديناميك وضعيت هوا ميتوان بررسي كرد
كه شرايط هوا چگونه تغيير كرده و چه پارامترهايي براي ايجاد اين تغيير لازم است؟»
گرايش نجوم
سه بخش اصلي اين گرايش را نجوم رصدي، اخترشناسي و كيهانشناسي تشكيل ميدهد.
سامان مقيمي عراقي در ادامه ميگويد: «در بخش نجوم كه جنبه مشاهداتي دارد،
پديدههاي مختلف نجومي را رصد و ثبت كرده و سپس از آنها عكس گرفته و طيف آنها را
ميسنجد.
در اخترشناسي كه جنبه نظري دارد وضعيت ستارگان مورد مطالعه قرار ميگيرد يعني بررسي
ميشود كه هر ستاره در چه مرحلهاي قرار دارد و چه اتفاقاتي برايش رخ ميدهد؟
بخش كيهانشناسي نيز با اين كه زياد جنبه نجومي ندارد اما به هرحال پيشرفتش را
مديون علم نجوم است. به اين معني كه مدلهاي مختلف كيهانشناسي بايد با دادههاي
رصدي مطابقت كند.» گفتني است كه اين كيهانشناسي به صورت كلاسيك به چگونگي ايجاد
جهان و تشكيل ساختارهاي كهكشاني مانند خوشهها و ابر خوشهها ميپردازد.
آينده شغلي ، بازار كار، درآمد:
امروزه اگر كشوري بخواهد پيشرفت كند بايد پژوهش كند و چيزهاي جديدي بسازد. اگر
بخواهد پژوهش كند بايد به آزمايشگاهها برود و اگر بخواهد در آزمايشگاهها كار كند،
احتياج به تيم علمي دارد و در يك تيم علمي نيز هميشه متخصصان شاخههاي مختلف فيزيك
حضور دارند چون هر كاري كه بخواهيم انجام بدهيم بايد بنيان فيزيكي داشته باشد.
دكتر پروين در ادامه مي گويد: «براي مثال اگر بخواهيم يك دستگاه الكتريكي بسازيم
اول بايد بدانيم چه قوانين فيزيكي بر آن حاكم است و بعد از شناخت آن قوانين،
ميتوان دستگاه مورد نظر را با استفاده از فن و هنر ساخت.
«اگر كسي فيزيك را خوب خوانده باشد در سازمانهاي مختلف كشور از قبيل صداوسيما،
برنامه و بودجه، مخابرات و همچنين در صنايع مختلف مفيد واقع شده و موفق ميگردد.
چون دانشجويان فيزيك مطلب مختلفي از قبيل الكتريسيته و مكانيك ميخوانند و در
زمينههاي مختلف ديد وسيعي پيدا ميكنند.»
آقاي صحبتزاده دانشجوي دكتري فيزيك دانشگاه شهيد بهشتي در مورد موقعيتهاي شغلي
فارغالتحصيلان فيزيك ميگويد: «فارغالتحصيلان اين رشته در حد كارشناسي ميتوانند
در صنعت مخابرات و ارتباطات ، نيروگاههاي هستهاي، مراكز توليد قطعات غيرهادي و
سلولهاي خورشيدي، صنايع توليد و نگهداري ليزر در صنعت، پزشكي و نظامي و سازمان
انرژي اتمي فعاليت كنند.»
داريوش شيرازي فارغالتحصيل اين رشته نيز ميگويد: «اگر كسي به اميد به دست آوردن
يك موقعيت شغلي مناسب، واردرشته فيزيك بشود، بايد بداند كه در انتها فقط يك مدرك
ليسانس به دست خواهد آورد. براي اين كه رشتههاي علوم پايه و از جمله فيزيك در
جامعه ما موقعيت كاري مناسبي ندارند و در نهايت اگر شانس داشته باشند جذب كلاسهاي
تقويتي و خصوصي ميشوند.»
البته اين در مورد دانشجوياني صدق ميكند كه رشته فيزيك انتخاب چهل يا سي به بعد
آنها بوده است و در واقع به اميد اين كه فقط در دانشگاه پذيرفته شوند اين رشته را
انتخاب كردهاند وگرنه دانشجوياني كه با علاقه و دقت و تامل بسيار اين رشته را
انتخاب كردهاند حتي به صورت خصوصي نيز در اين رشته فعاليت ميكند. براي مثال يكي
از فارغالتحصيلان اين رشته كارگاهي براي ساخت وسايل اپتيكي داير كرده است و يا
تعدادي از فارغالتحصيلان با شركت ايران خودرو براي بعضي از پروژههاي اين شركت
قرارداد بستهاند چون دانشجويان اين رشته ياد ميگيرند با مسائلي كه در پيش رويشان
قرار ميگيرد براحتي برخورد كرده و مدل سادهاي براي حل مسائل ارائه بدهند.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه:
اسماعيليان دانشجوي دكتري فيزيك هستهاي دانشگاه شهيد بهشتي ميگويد: «فيزيك منهاي
رياضي يعني صفر به همين دليل دانشجويان اين رشته بايد از نظر رياضيات در سطح بسيار
بالايي باشند.»
سامان مقيمي عراقي نيز معتقد است كه دانشجوي اين رشته بايد به فيزيك علاقهمند باشد
به اين معني كه از آنچه ياد گرفته است بتواند در زندگي روزمره خويش استفاده كند.
براي مثال با توجه به معلومات فيزيك دبيرستاني خود بررسي كند كه آبي كه از شير آب
ميريزد چرا به تدريج باريك ميشود و سطح مقطع آن در اين هنگام به چه حدي ميرسد؟
بيشك عواملي كه باعث شد نيوتن با افتادن سيب پي به قانون جاذبه ببرد، كنجكاوي
مفرط، صبر و بردباري، مطالعه و آزمايشهاي مستمر و قدرت تحليلي همراه با تفكر
فراوان بود كه با مشاهده پديدههاي تكراري و عادي زندگي روزمره قوانيني را كشف كرد.
دكتر منيژه رهبر در اين باره ميگويد: «برخلاف رشتههاي مهندسي كه با اتفاقات علمي
كار دارند در رشتههاي علوم پايه از جمله فيزيك به چگونگي پيشآمدهاي علمي توجه
ميكنند و در واقع به دنبال يافتن دلايل و چرايي هر پديده يا اتفاق هستند و به همين
دليل بچههايي كه مستعد، باهوش و كنجكاو هستند، ميتوانند در اين رشته موفق گردند.
اما متاسفانه چون در دبيرستان فيزيك بخوبي آموزش داده نميشود و دانشآموزان تنها
به حفظ فرمولها ميپردازند، نميتوانند بين آنچه خواندهاند و آنچه در دنياي خارج
وجود دارد، ارتباط برقرار كنند و در نتيجه كنجكاوي آنها تحريك نميشود و تعداد
اندكي از دانشآموزان با استعداد به رشته فيزيك علاقهمند شده و اين رشته را انتخاب
ميكنند.»
مهم اين است كه دانشجوي فيزيك از آنچه در اطرافش اتفاق ميافتد به راحتي نگذرد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
امروزه اگر ما به فكر پيشرفت و ساخت وسايل صنايع مختلف كشورمان از نظامي گرفته تا
پزشكي نباشيم بايد اين صنايع را به صورت آماده از كشورهاي ديگر بخريم كه اين كار
احتياج به سرمايهاي گزاف دارد و باعث وابستگي كشور ما به كشورهاي صنعتي ميگردد»
دكتر رهبر نيز در همين زمينه ميگويد: «ما در ايران صنايع چنداني نداريم و صنايع
موجود نيز بيشتر مونتاژ بوده و ابتكاري نيست اما اگر روزي بخواهيم صنايع پيشرفتهاي
داشته باشيم بايد خواص مواد را بدانيم تا متوجه شويم كه چطور ميتوان از آنها
استفاده بهتري بكنيم و وضعيت آن را بهبود ببخشيم و چنين پيشرفتي تنها با توسعه و
پيشرفت علم فيزيك امكانپذير است چرا كه متخصصان فيزيك ميتوانند موجب بهبود كيفيت
محصولات گشته و يا وسايل جديد طراحي بكند. يعني ما به جاي اين كه مواد خام خود را
خيلي ارزان صادر كنيم به ياري دانش فيزيك آنها را به محصولات ساخته تبديل بكنيم چرا
كه اين محصولات ارزش افزوده بسيار زيادي دارد.
كار ي كشور پيشرفتهاي مثل ژاپن انجام داد. چون اين كشور به ياري صنايع نيمهرسانا،
ترانزيستور و الكترونيك پيشرفت كرده است،صنايعي كه علم زيربنايي آنها فيزيك
ميباشد.»
نكات تكميلي :
دكتر هادي دويلو استاد مهندسي هستهاي دانشكده فيزيك دانشگاه صنعتي اميركبير
ميگويد: «بيشتر واحدهاي درسي دانشجويان گرايشهاي مختلف رشته فيزيك، در دوره
ليسانس مشترك چرا كه دانشجويان فيزيك تنها در سال آخر تحصيلي اقدام به انتخاب گرايش
خود ميكنند و هر گرايش نيز تنها 9 واحد تخصصي يعني سه درس تدريس ميشود و به همين
دليل نميتوان بين يك ليسانس گرايش فيزيك حالت جامد يا هستهاي و يا ساير گرايشهاي
تفاوتي قائل شد يعني يك ليسانس فيزيك در هيچيك از گرايشها متخصص نميشود».
دكتر عراقي استاد فيزيك دانشگاه صنعتي اميركبير با تاكيد بر همين امر ميگويد: «هر
دانشجوي فيزيك در دوره كارشناسي بايد 130 واحد بگذراند كه دروس تخصصي هر يك از
گرايشها فقط 9 واحد از اين 130 واحد است و بدون شك 9 واحد نميتواند تغييري در
ديدگاه دانشجويان ايجاد كند و هر دانشجو فقط شناختي جزئي نسبت به گرايش مورد نظر
خود پيدا ميكند. تازه، گاه همين 9 واحد نيز به گونهاي مشترك اما در دروسي مختلف
در هر يك از گرايشها تدريس ميشود يعني كتابها يا واحدهاي درسي هر گرايش، متفاوت
است اما در كل همه به اطلاعات يكساني دست پيدا ميكنند. در نتيجه يك ليسانسه فيزيك،
يك كارشناس فيزيك به معناي عام آن است و كارشناس يا متخصص در يكي از گرايشهاي فوق
به شمار نميآيد.
Babak_King
12-10-2005, 09:11 AM
رشته مهندسي برق
هدف
يكي از بهترين تعريف هايي كه از مهندسي برق شده است، اين است كه محور اصلي فعاليت
هاي مهندسي برق، تبديل يك سيگنال به سيگنال ديگر است. كه البته اين سيگنال ممكن است
شكل موج ولتاژ يا شكل موج جريان و يا تركيب ديجيتالي يك بخش از اطلاعات باشد.
مهندسي برق داراي چهار گرايش است كه در زير بطور اجمالي به بررسي آنها مي پردازيم و
در قسمت معرفي گرايشها به تفصيل در مورد هر كدام صحبت خواهم كرد
مهندسي برق - الكترونيك: الكترونيك علمي است كه به بررسي حركت الكترون در دوره گاز،
خلاء و يا نيمه رسانا و اثرات و كاربردهاي آن مي پردازد. با توجه به اين تعريف،
مهندس الكترونيك در زمينه ساخت قطعات الكترونيك و كاربرد آن در مدارها، فعاليت مي
كند. به عبارت ديگر، زمينه فعاليت مهندسي الكترونيك را مي توان به دو شاخه اصلي
"ساخت قطعه و كاربرد مداري قطعه" و "طراحي مدار" تقسيم كرد.
مهندسي برق- مخابرات: مخابرات، گرايشي از مهندسي برق است كه در حوزه ارسال و دريافت
اطلاعات فعاليت مي كند. مهندسي مخابرات با ارائه نظريه ها و مباني لازم جهت ايجاد
ارتباط بين دو يا چند كاربر، انجام عملي فرايندها را به طور بهينه ممكن مي سازد. پس
هدف از مهندسي مخابرات، پرورش متخصصان در چهار زمينه اصلي اين گرايش است شامل
فرستنده، مرحله مياني، گيرنده و گسترش شبكه كه گستره هر كدام عبارتند از:
فرستنده: شامل آنتن، نحوه ارسال و ...
مرحله مياني: شامل خط انتقال و محاسبات مربوط و ...
گيرنده: شامل آنتن، نحوه دريافت، تشخيص و ...
گسترش شبكه: مشتمل بر تعميم خط ارتباطي ساده، ادوات سويچينگ ، ارتباط بين مجموعه
كاربرها و ...
مهندسي برق- كنترل: كنترل، در پيشرفت علم نقش ارزنده اي را ايفا مي كند و علاوه بر
نقش كليدي در فضاپيماها و هدايت موشكها و هواپيما، به صورت بخش اصلي و مهمي از
فرايندهاي صنعتي و توليدي نيز درآمده است. به كمك اين علم مي توان به عملكرد بهينه
سيستمهاي پويا، بهبود كيفيت و ارزانتر شدن فرآورده ها، گسترش ميزان توليد، ماشيني
كردن بسياري از عمليات تكراري و خسته كننده دستي و نظاير آن دست يافت. هدف سيستم
كنترل عبارت است از كنترل خروجيها به روش معين به كمك وروديها از طريق اجزاي سيستم
كنترل كه مي تواند شامل اجزاي الكتريكي، مكانيك و شيميايي به تناسب نوع سيستم كنترل
باشد.
ماهيت
انرژي اگر بنيادي ترين ركن اقتصاد نباشد، يكي از اركان اصلي آن به شمار مي آيد و در
اين ميان برق به عنوان عالي ترين نوع انرژي جايگاه ويژه اي دارد. تا جايي كه در
دنياي امروز ميزان توليد و مصرف اين انرژي در شاخه توليد، شاخص رشد اقتصادي جوامع و
در شاخه خانگي و عمومي يكي از معيارهاي سنجش رفاه محسوب مي شود.
دانش آموختگان اين رشته مي توانند در زمينه هاي طراحي، ساخت، بهره برداري، نظارت،
نگهداري، مديريت و هدايت عمليات سيستم ها عمل نمايند.
گرايش هاي مقطع ليسانس
رشته مهندسي برق در مقطع كارشناسي داراي 4 گرايش الكترونيك، مخابرات، كنترل و
قدرت(1) است. البته گرايش هاي فوق در مقطع ليسانس تفاوت چنداني با يكديگر ندارند و
هر گرايش با گرايش ديگر تنها در 30 واحد يا كمتر متفاوت است. و حتي تعدادي از فارغ
التحصيلان مهندسي برق در بازار كار جذب گرايشهاي ديگر اين رشته مي شوند. با اين
وجود ما براي آشنايي هر چه بيشتر شما گرايشهاي فوق را به اجمال معرفي مي كنيم.
گرايش الكترونيك
دكتر كمره اي استاد مهندسي برق دانشگاه تهران در معرفي اين گرايش مي گويد:
"گرايش الكترونيك به دو زير بخش عمده تقسيم مي شود. بخش اول ميكروالكترونيك است كه
شامل علم مواد، فيزيك الكترونيك، طراحي و ساخت قطعات از ساده ترين آنها تا پيچيده
ترين آنها است و بخش دوم نيز مدار و سيستم ناميده مي شود و هدف آن طراحي و ساخت
سيستم ها و تجهيزات الكترونيكي با استفاده از قطعات ساخته شده توسط متخصصان
ميكروالكترونيك است.
دكتر جبه دار نيز در معرفي اين گرايش مي گويد: گرايش الكترونيك يكي از گرايشهاي
جالب مهندسي برق است كه محور اصلي آن آشنايي با قطعات نيمه هادي، توصيف فيزيكي اين
قطعات، عملكرد آنها و در نهايت استفاده از اين قطعات، براي طراحي و ساخت مدارها و
دستگاههاي است كه كاربردهاي فني و روزمره زيادي دارند."
گرايش مخابرات
هدف از مخابرات ارسال و انتقال اطلاعات از نقطه اي به نقطه ديگر است كه اين اطلاعات
مي تواند صوت، تصوير يا داده هاي كامپيوتري باشد.
دكتر جبه دار در مورد شاخه هاي مختلف اين گرايش مي گويد: "مخابرات از دو گرايش
ميدان و سيستم تشكيل مي شود. كه در گرايش ميدان، دانشجويان با مفاهيم ميدان هاي
مغناطيسي، امواج، ماكروويو، آنتن و ... آشنا مي شوند تا بتوانند مناسبترين وسيله را
براي انتقال موجي از نقطه اي به نقطه ديگر پيدا كنند.
همچنين يكي از فعاليت هاي عمده مهندسي مخابرات گرايش سيستم، طراحي فليترهاي مختلفي
است كه مي توانند امواج مزاحم شامل صوت يا پارازيت را از امواج اصلي تشخيص و آنها
را حذف كرده و تنها امواج اصلي را از آنتن دريافت كنند.
گفتني است كه امروزه با توسعه مخابرات بي سيم، ارتباط نزديكتري بين دو گرايش ميدان
و سيستم ايجاد شده است. براي نمونه در گوشي تلفن همراه ما هم تجهيزات مربوط به
مدارهاي مخابراتي و هم تجهيزات مربوط به فرستنده و هم آنتن گيرنده را داريم. از
همين رو يك مهندس مخابرات امروزه بايد از هر دو گرايش بخوبي اطلاع داشته باشد تا
بتواند يك دستگاه بي سيم را طراحي كند."
گرايش كنترل
"اگر بخواهيم يك تعريف كلي از كنترل ارائه دهيم، مي توانيم بگوييم كه هدف اين علم،
كنترل خروجي هاي يك سيستم بر مبناي ورودي هاي آن و با توجه به شرايط ويژه و نكات
مورد نظر طراحي آن سيستم مي باشد."
دكتر كمره اي در ادامه معرفي علم كنترل مي گويد: "علم كنترل فقط در مهندسي برق مورد
استفاده قرار نمي گيرد. بلكه در شاخه هاي ديگري از علوم مهندسي و حتي علوم انساني
كاربرد دارد. به عنوان نمونه كنترل فرآيند تصفيه نفت در يك پالايشگاه، كنترل عملكرد
يك نيروگاه برق، سيستم كنترل ناوبري يك كشتي و يا كنترل تحولات و تغييرات جمعيتي
نمونه هاي متنوعي از كاربرد علم كنترل مي باشد.
گفتني است كه گرايش كنترل داراي زير بخش هاي متنوعي مانند كنترل خطي، غيرخطي،
مقاوم، تطبيقي، ديجيتالي، فازي و غيره است."
دكتر جبه دار نيز با اشاره به اينكه گرايش كنترل منحصر به مهندسي برق نمي شود، مي
گويد:
"در رشته هاي مهندسي مكانيك، مهندسي شيمي، مهندسي هوافضا، مهندسي سازه و مهندسي هاي
ديگر نيز ما شاهد علم كنترل هستيم اما نوع سيستم كنترلي در هر رشته مهندسي متفاوت
است. براي مثال در مهندسي مكانيك نوع كنترل، مكانيكي و در مهندسي شيمي براساس
فرآيندهاي شيميايي است. اما در كل هدف مهندسي كنترل، طراحي سيستمي است كه بتواند
عملكرد يك دستگاه را در حد مطلوب حفظ كند.
دكتر جبه دار در ادامه درباره فعاليت هاي ديگر مهندسي كنترل مي گويد: "خودكار كردن
يا اتوماتيك كردن خط توليد، يكي ديگر از فعاليت هاي مهندسي كنترل است. يعني مهندس
كنترل مي تواند به گونه اي خط توليد را هماهنگ و كنترل كند كه محصول توليد شده طبق
برنامه تعيين شده و با بهترين كيفيت به دست آيد."
گرايش قدرت
دكتر جبه دار در معرفي اين گرايش مي گويد: "هدف اصلي مهندسين اين گرايش، توليد برق
در نيروگاهها، انتقال برق از طريق خطوط انتقال و توزيع آن در شبكه هاي شهري و در
نهايت توزيع آن براي مصارف خانگي و كارخانجات است. بنابراين يك مهندس قدرت بايد به
روشهاي مختلف توليد برق، خطوط انتقال نيرو و سيستم هاي توزيع آشنا باشد."
دكتر كمره اي نيز در معرفي اين گرايش مي گويد:
"گرايش قدرت به آموزش و پژوهش در زمينه طراحي و ساخت سيستم هاي مورد استفاده در
توليد، توزيع، مصرف و حفاظت از برق مي پردازد.
به عبارت ديگر دانشجويان اين رشته در شاخه توليد با انواع نيروگاههاي آبي، گازي،
سيكل تركيبي و ... آشنا مي شوند. و در بخش انتقال و توزيع، روشهاي مختلف انتقال برق
اعم از كابلهاي هوايي و زيرزميني را مطالعه مي كنند و در شاخه حفاظت نيز انواع
وسايل و تجهيزات حفاظتي كه در مراحل مختلف توليد، توزيع، انتقال و مصرف انرژي،
انسانها و تاسيسات را در برابر حوادث مختلف محافظت مي كنند، مورد بررسي قرار مي
دهند كه از آن ميان مي توان به انواع رله ها، فيوزها، كليدها و در نهايت سيستم هاي
كنترل اشاره كرد.
يكي ديگر از شاخه هاي قدرت نيز ماشين هاي الكتريكي است كه شامل ژنراتورها،
ترانسفورماتورها و موتورهاي الكتريكي مي شود كه اين شاخه از زمينه هاي مهم صنعتي و
پژوهشي گرايش قدرت است."
آينده شغلي، بازار كار، درآمد
"امروزه با توسعه صنايع كوچك و بزرگ در كشور، فرصت هاي شغلي زيادي براي مهندسين برق
فراهم شده است و اگر مي بينيم كه با اين وجود بعضي از فارغ التحصيلان اين رشته
بيكار هستند، به دليل اين است كه اين افراد يا فقط در تهران دنبال كار مي گردند و
يا در دوران تحصيل به جاي يادگيري عميق دروس و در نتيجه كسب توانايي هاي لازم، تنها
واحدهاي درسي خود را گذرانده اند.
همچنين يك مهندس خوب بايد، كارآفرين باشد يعني به دنبال استخدام در موسسه يا
وزارتخانه اي نباشد بلكه به ياري آگاهي هاي خود، نيازهاي فني و صنعتي كشور را يافته
و با طراحي سيستم ها و مدارهاي خاصي اين نيازها را برطرف سازد. كاري كه بعضي از
فارغ التحصيلان ما انجام داده و خوشبختانه موفق نيز بوده اند."
دكتر كمره اي نيز در اين زمينه مي گويد:
"اگر يك فارغ التحصيل برق داراي توانايي هاي لازم باشد، با مشكل بيكاري روبرو
نخواهد شد. در حقيقت امروزه مشكل اصلي اين است كه بيشتر فارغ التحصيلان توانمند و
با استعداد اين رشته به خارج از كشور مهاجرت مي كنند و ما اكنون با كمبود نيروهاي
كارآمد در اين رشته روبرو هستيم."
يكي از اساتيد مهندسي برق دانشگاه علم و صنعت ايران نيز در مورد فرصت هاي شغلي فارغ
التحصيلان اين رشته مي گويد: "طبق نظر كارشناسان و متخصصان انرژي در كشور، با توجه
به نياز فزاينده به انرژي در جهان كنوني و همچنين نرخ رشد انرژي الكتريكي در كشور،
سالانه بايد حدود 1500 مگاوات به ظرفيت توليد كشور افزوده شود كه اين نياز به احداث
نيروگاههاي جديد و همچنين فارغ التحصيلان متخصص برق و قدرت دارد.
فرصت هاي شغلي يك مهندس كنترل نيز بسيار گسترده است چون در هر جا كه يك مجموعه
عظيمي از صنعت مهندسي مثل كارخانه سيمان، خودروسازي، ذوب آهن و ... وجود داشته
باشد، حضور يك مهندسي كنترل ضروري است. و بالاخره يك مهندس مخابرات يا الكترونيك مي
تواند جذب وزارتخانه هاي پست و تلگراف و تلفن، صنايع، دفاع و سازمانهاي مختلف خصوصي
و دولتي شود."
توانايي هاي مورد نياز و قابل توصيه
توانايي علمي: "مهندسي برق نيز مانند مابقي رشته هاي مهندسي بر مفاهيم فيزيكي و
اصول رياضيات استوار است و هر چه دانشجويان بهتر اين مفاهيم را درك كنند، مي توانند
مهندس بهتري باشند. در اين ميان گرايش الكترونيك وابستگي شديدي به فيزيك بخصوص
فيزيك الكترونيك و فيزيك نيمه هادي ها دارد. در گرايش مخابرات نيز درس فيزيك اهميت
بسياري دارد زيرا دروس اصلي اين رشته بخصوص در شاخه ميدان شامل الكترومغناطيس و
امواج مي شود."
داشتن ضريب هوشي بالا و تسلط كافي بر رياضيات، فيزيك و زبان خارجي از ضرورتهاي ورود
به اين رشته است.
علاقمنديها: دانشجوي برق بايد ذهني خلاق و تحليل گر داشته باشد. همچنين به كار با
وسايل برقي علاقه داشته باشد چون گاهي اوقات با دانشجوياني روبرو مي شويم كه در
رياضي و فيزيك قوي هستند اما در كارهاي عملي ضعيف اند. چنين دانشجوياني براي رشته
هاي مهندسي مناسب نيستند و بهتر است رشته هاي ذهني و انتزاعي مثل رياضي يا فيزيك را
انتخاب كنند.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر: (كارشناسي ارشد و ...)
فارغ التحصيل در مقطع كارشناسي برق كه مدرك خود را در يكي از چهار گرايش الكترونيك،
مخابرات، قدرت و كنترل مي گيرد، مي تواند در يكي از اين گرايشها (اختياري) يا رشته
اي كه برق زير مجموعه اي براي آن تعريف شده، ادامه تحصيل نمايد. اين رشته به صورت:
مهندسي برق- الكترونيك، برق- قدرت، برق- مخابرات (شامل گرايش هاي: ميدان، سيستم،
موج، رمز، مايكرونوري) برق- كنترل، مهندسي پزشكي (گرايش بيوالكتريك)، مهندسي هسته
اي (دو گرايش مهندسي راكتور و مهندسي پرتو پزشكي، مهندسي كامپيوتر (معماري
كامپيوتر، هوش مصنوعي و رباتيك) است. براي تحصيل در مقطع دكتراي تخصصي، مي توان، در
هر يك از زيرشاخه هاي تخصصيتر گرايشهاي ياد شده ميزان مورد نياز واحدها را اخذ كرد
و رساله دكتري را در همان موضوع خاص ارائه داد. مسلم است اين زير شاخه ها، گرايشهاي
تخصصي تر اين چهار گرايش است. امكان ادامه تحصيل در كليه گرايشهاي ياد شده در
مقطعهاي كارشناسي ارشد و تا حد زيادي در دوره دكتري، در داخل كشور وجود خواهد داشت.
رشته برق به دليل كاربردي بودن آن در بسياري از علوم مهندسي ديگر، براي فارغ
التحصيلان امكان تحصيل در بسياري گرايشها و دانشها را فراهم مي كند.
تخصصي مهندسي برق – الكترونيك
از درسهاي پايه و اصلي موثر در مهندسي الكترونيك مي توان به درسهاي مدارهاي
الكتريكي، الكترونيك 2 و 1، مدارهاي منطقي و مخابرات اشاره كرد. بعضي از درسهاي
تخصصي اين گرايش عبارتند از:
الكترونيك 3: مبحث اول اين درس مربوط به پاسخ فركانسي است كه به طور اجمال عوامل
مربوط به كاهش بهره در فركانسهاي بالا و پايين (در واقع بالاتر و پايين تر از پهناي
باند مياني) و روشهاي به دست آوردن فركانسهاي قطع بالا و پايين را در تقويت كننده
هاي ترانزيستوري مورد بررسي قرار مي دهد. در مبحث دوم پايداري تقويت كننده هاي
فيدبك مورد توجه قرار مي گيرد.
تكنيك پالس: در درسهاي مدار و الكترونيك، دانشجويان با سيگنالهاي سينوسي و پاسخ
مدارهاي خطي و يا غيرخطي به آنها آشنا مي شوند، امروزه و با توجه به رشد روزافزون
فن آوري ديجيتال، كمتر مدار الكترونيكي يافت مي شود كه در آن فقط سيگنالهاي سينوسي
به كار رفته باشد. پالس در حالت كلي به سيگنالهايي گفته مي شود كه تغييرات جهش
داشته باشند. از مهمترين اين سيگنالها كه در درس تكنيك پالس هم مورد بررسي قرار مي
گيرد، سيگنالهاي پله، مربعي، مورب و نمايي هستند.
ميكروپروسسور: پس از پيدايش الكترونيك ديجيتال و جنبه هاي جذاب و ساده طراحيهاي
ديجيتال و كاربردهاي فراوان اين نوآوري، با تكنولوژيهاي
SSI , MSI
، ادوات الكترونيك ديجيتال، مانند قطعات منطقي به بازار ارائه شد. شركت تگزاس اولين
ميكروپروسسور 4 بيتي را با فن آوري 2SI
طراحي و عرضه نمود كه بعنوان بخش اصلي ماشين حساب مورد استفاده قرار گرفت و اين گام
اول در پيدايش و ظهور ميكروپروسسورها بود.
معماري كامپيوتر: در اين درس معماري داخل 8 بيتي ها و نحوه اجراي دستورالعملها در
اين پردازنده ها، بررسي حافظه ها و روش دستيابي ميكروپروسسورها به اطلاعات حافظه،
معرفي زبان اسمبلي پردازنده هاي 8 بيتي و ايجاد توانايي جهت نوشتن برنامه اي براي
عملكردي خاص به كمك ميكروپروسسورها و معرفي قطعات جانبي مورد استفاده توسط
ريزپردازنده ها، مورد مطالعه قرار مي گيرد.
مدارهاي مخابراتي: درس مدار مخابراتي به بررسي ساختار و يا طراحي مدارهايي مي
پردازد كه در فركانسهاي بالا كار كرده و يا به نوعي در ارسال پيام در گيرنده و
فرستنده نقش دارند. در اين درس ابتدا با نويزهاي حرارتي، ترقه اي و ... آشنا شده و
راههايي براي محدود كردن نويز پيشنهاد مي شود، سپس مدارهاي تشديد و تبديل امپدانس
كه به منظور انتقال حداكثر توان به كار مي روند مورد بحث قرار مي گيرد.
فيزيك مدرن: در فصل اول اين درس با پرداختن به نسبيت خاص دانسته هاي علمي ما كاملاً
اشتباه از آب درآمده و با پرداختن به اصولي نظير اتساع زمان، پديده دوپلر، انقباض
طول، نسبيت جرم، جرم و انرژي و ...، همه دانسته هاي ما را (حداقل در حيطه دانستن)
نابود مي كند.
فصلهاي ديگر درس به موضوعاتي نظير خواص ذره اي امواج، پديده فتوالكتريك، نظريه
كوانتومي نور، پرتوايكس، پراش ذره، ساختار اتمي، مكانيك كوانتومي و ... مي پردازد.
فيزيك الكترونيك: شامل مطالعه خواص سيليكون، بلورشناسي، روشهاي ساخت قطعات و
مدارهاي نيمه هادي، تحليل و طراحي اين مدارها، به دست آوردن مشخصات قطعات و يكي از
مهمترين زمينه هاي كاري و تحقيقاتي در رشته الكترونيك است. پيش نياز اين قسمت تسلط
بر درس درياضي مهندسي و معادلات ديفرانسيل و مختصري در فيزيك كوانتوم و فيزيك مدرن
مي باشد.
درسهاي تخصصي مهندسي برق- مخابرات
از درسهاي پايه و اصلي موثر در مهندسي مخابرات مي توان به درسهاي رياضي مهندسي
تجزيه و تحليل سيستمها، مدارهاي الكتريكي، الكترونيك و الكترومغناطيس اشاره كرد.
بعضي از درسهاي تخصصي عبارتند از:
مخابرات 2: شامل تجزيه و تحليل و طراحي شبكه هاي مخابراتي ديجيتالي است. مطالب درسي
با مروري بر تجزيه و تحليل سيگنالها و سپس فرآيندهاي تصادفي شروع شده و به دنبال آن
به بررسي اجزاي يك سيستم (مجموعه) مخابراتي ديجيتال در حالت كلي مي پردازد و چگونگي
بهينه سازي سيستم براي انتقال پيام با حداقل خطاي ممكن را بررسي مي كند.
ميدان و امواج: درس ميدان و امواج به بررسي رفتار امواج الكترومغناطيس در محيطهاي
مختلف طبيعت مي پردازد. محيطها به قسمت هاي هادي و نيمه هادي و عايق تقسيم بندي شده
و عوامل رفتاري امواج در اين محيطها از قبيل اتلاف نيرو انعكاسي كلي يا شكست بررسي
مي شود.
آنتن ها و انتشار امواج: اين درس به بحث در مورد نحوه انتشار امواج الكترومغناطيسي
مي پردازد. مباحث مطرح شده در اين درس به صورت نظري و عملي است، به عبارتي از نحوه
تشعشع يك منبع الكترومغناطيسي ساده شروع كرده و با توسعه آن به مطالعه ساده ترين
آنتن عملي مي پردازد.
مايكروويو: اين درس در ابتدا پس از تعريف محدود مايكروويو از نظر فركانس 1 و تقسيم
بندي امواج مايكروويو به بررسي انتقال امواج با فركانس بالا با حداقل تلفات در
محيطهاي مختلف مي پردازد. سپس عناصر غيرفعال مايكروويو شامل نضعيف كننده ها، تغيير
فازدهنده ها و كوپلرهاي جهت دار معرفي مي شود.
اصول ميكروكامپيوتر: اين درس را به جرات مي توان از جذابترين و پركاربردترين درسهاي
برق دانست زير در دنياي امروز كه تمامي وسايل مكانيكي آنالوگ جاي خود را به وسايل
ديجيتالي مي دهند، داشتن اطلاعات كافي در مورد نحوه كارپروسسورها از اولين نيازهاي
يك مهندس برق مي باشد. با تركيب مطالب اين درس با هر كدام از درسهاي ديگر مي توان
طرحهاي بسيار جالب و پركاربردي را طرح ريزي كرد.
درسهاي تخصصي مهندسي برق- قدرت
از درسهاي پايه و اصلي موثر در مهندسي قدرت مي توان به دروس مدار، الكترومغناطيس،
الكترونيك، ماشين و بررسي اشاره كرد. بعضي از درسهاي تخصصي اين گرايش عبارتند از:
ماشينهاي الكتريكي 3: اين درس از جمله درسهايي است كه ديدي صنعتي به دانشجو مي دهد.
مبحث اين درس را مي توان به دو فصل مهم ترانفسورمرهاي سه فاز و ماشينهاي سنكرون
تقسيم بندي نمود.
ترانسفورهاي سه فاز و ماشينهاي سنكرون: وسايلي الكتريكي هستند كه بيشتر جنبه صنعتي
دارند و كاربردهاي بسيار زياد ترانسهاي سه فاز در انتقال و توزيع انرژي الكتريكي،
تبديل ولتاژ در ابتداي همه كارخانه ها و كارگاههاي بزرگ صنعتي و ... بر هيچ كس
پوشيده نيست. در اين درس در مورد انواع آرايشهاي اين تراسنها، كليه گروههاي موجود و
كاربرد هر نوع، بحث جامعي مي شود.
ماشينهاي مخصوص(ويژه) : به تعبيري مي توان اين درس را نقطه عطف درسهاي تخصصي اين
گرايش دانست. زيرا اين درس به بررسي در مورد ماشينهاي ويژه مي پردازد كه اين
ماشينها در وسايل خانگي كاربرد فراوان دارند.
الكترونيك قدرت: الكترونيك قدرت در عمل بين الكترونيك و قدرت، آشتي برقرار كرده
است. به طور مثال مي توان با فرمان يك ريزپردازنده كه حدود 5 ولت و 200 ميلي آمپر
است يك كارخانه را راه اندازي كنيم. در زمينه الكترونيك قدرت المانهايي نظير
تريستور، ترانزيستور و ... كاربردهاي فوق العاده زيادي دارند. از مزاياي اين قطعات
تحمل توانهاي بالا مي باشد.
بررسي سيستمهاي قدرت 2: اين درس بيشتر در مورد انتقال انرژي و مشكلات موجود در اين
راه صحبت مي كند. از جمله مطالب ارائه شده در اين درس مي توان به پخش بار اقتصادي
در شبكه هاي قدرت، اتصال كوتاههاي متقارن و نامتقارن روي شبكه قدرت و پايداري
سيستمهاي قدرت اشاره نمود.
توليد و نيروگاه: اين درس يكي از درسهاي بسيار جذاب اين گرايش است، زيرا برخلاف
ديگر درسها، زياد به مسائل نظري، نمي پردازد و جنبه بسيار عملي دارد. آشنايي با
انواع نيروگاهها (آبي، اتمي، بادي، بخار، ...) و همچنين بحث كلي در مورد اين
نيروگاهها و روشهاي كاري آنها از مباحث اين درس است.
رله و حفاظت: يك شبكه قدرت را بايد در مقابل خطرات احتمالي (اتصال كوتاهها) محافظت
كرد. از وسائلي كه در اين مورد استفاده مي شود مي توان به رله ها اشاره كرد كه بسته
به نوع رله به محض ايجاد يك حالت خطا و يا خرابي در شبكه وارد عمل شده، قسمتي از
شبكه را جدا كرد.
عايق و فشار قوي: با توجه به تفاوتهاي ولتاژهاي فشار قوي با ولتاژهاي فشار ضعيف، به
طور حتم توليد، اندازه گيري و بهره برداري از اين ولتاژها تفاوتهاي عمده اي با
ولتاژهاي فشار ضعيف دارد و براي عايق بندي شبكه فشار قوي بايد از عايقهاي مخصوصي
استفاده كرد. فصل نخست اين درس به بررسي اين مقوله مي پردازد.
در بخش دوم اين درس انواع تخليله الكتريكي، مراحل مختلف آن در عايقها و اثرات مختلف
شكست بر عايق مورد بررسي قرار مي گيرد.
ترموديناميك: شايد اولين سوالي كه در مرحله اول به ذهن برسد ارتباط اين درس با
درسهاي برق باشد. كاربرد اصلي مطالب اين درس مبحث توليد نيروگاه است. زيرا هنگام
آشنايي با انواع نيروگاهها (نيروگاه بخار، گازي، اتمي و ...) بايد اطلاعاتي در مورد
سيكل كاري آنها داشته باشيم، پس داشتن اطلاعاتي در مورد ترموديناميك ضروري است.
درسهاي تخصصي مهندسي برق- كنترل
از درسهاي پايه و اصلي موثر در مهندسي كنترل مي توان به درسهاي مدار، الكترونيك،
رياضي مهندسي، تجزيه و تحليل سيستم و كنترل خطي اشاره كرد. بعضي از درسهاي تخصصي
اين گرايش عبارتند از:
كنترل ديجيتال و غيرخطي: كنترل ديجيتال از سال 1960 در پيشرفتهاي مربوط به قابليت
توليد و كيفيت محصولات و صرفه جويي در هزينه ها، نقش مهمي داشته است. به خصوص با
پيشرفتهايي كه در زمينه ميكروپروسسور صورت گرفته، اين رشته توانسته است در بعضي
موارد از كنترل آنالوگ پيشي گرفته، دقت كار را بالا ببرد.
كنترل مدرن: اين درس برخلاف ساير درسها (مانند كنترل صنعتي و ...) تا حدي جنبه نظري
دارد و ديدي تقريبا رياضي به يك مهندس كنترل مي دهد. آشنايي كلي با مفاهيم كنترل
پذيري و مشاهده پذيري سيستمهاي كنترل و مطالعه فيدبكهاي حالت از مباحث اين درس است.
كنترل صنعتي: اين درس از درسهاي تخصصي و مهم گرايش كنترل مي باشد كه به بررسي نحوه
به كارگيري روابط رياضي و فرمولهايي كه در هر نوع پروسه اي وجود دارد مي پردازد و
شامل آشنايي با سيستمهاي كنترل غلظت، سطح، ارتفاع و يا ئبي ورودي، خروجي مخازن حاوي
مايعات صنعتي و شيميايي (مانند مخازن موجود در صنايع، پالايشگاهها و ...)، مطالعه
سيستمهاي كنترل دما و رطوبت يك محفظه و يا اتاق، آشنايي با انواع كنترل كننده هاي
صنعتي، مطالعه انواع سيستمهاي نورد موجود در كارخانه ها(مانند نورد فولاد، كاغذ
و...) و ديگر سيستمهاي موجود در صنعت است.
ابزار دقيق: اصطلاح ابزار دقيق به ابزاري اطلاق مي شود كه سيگنالها را ثبت و نشان
داده و يا باعث انتقال سيگنالي بين اجزاي مختلف سيستم مي شوند. اين درس به معرفي
سيستمهاي كنترل و ابزار دقيق و همچنين معرفي اجزاي اين سيستمها مي پردازد.
مباني تحقيق در عمليات: اين درس به طور كلي براي تمام دانشجويان مهندسي مفيد است.
چون مهندسي ارتباط مستقيم با هزينه و سود اقتصادي دارد. آگاهي به برنامه ريزي خطي
كه بحث اصلي اين درس است براي هر مهندسي جنبه هاي مثبت زيادي دارد. با اين درس مي
توان هزينه ها را به حداقل و سود و صرفه اقتصادي را با كمترين امكانات به حداكثر
رساند. بنابراين آگاهي به اين درس براي تمام كساني كه مي خواهند يك طرح صنعتي انجام
دهند مزاياي زيادي دارد
رشته هاي مشابه و نزديك به اين رشته
در برخي از دانشگاهها رشته مهندسي پزشكي را يكي از گرايش هاي مهندسي برق به شمار مي
آورند.
رشته هايي از قبيل مهندسي علمي – كاربردي برق، كارداني فني برق، دبير فني برق –
قدرت و ... پيوند عميقي بين اين رشته و دانش كامپيوتر وجود دارد كه غيرقابل انكار
است.با توجه به حجم بازار الكترونيك و بازار صنعت نيمه رسانا در دنيا و نيز كشور ما
كه رشد 7% و 15% دارد، لذا آينده روشني براي اين رشته پيش بيني مي كنند چه از لحاظ
بازار كار بر صنعت هاي شغلي و چه از نظر تحققات علمي.
نكات تكميلي
"مانع رشد صنعت الكترونيك و ميكروالكترونيك در دنيا نه سرمايه است و نه فن آوري و
نه بازار. البته همه اينها محدوديت ايجاد مي كند ولي فعالً محدوديت اصلي كه اجازه
نمي دهد كار از حدي جلوتر برود عبارت است از نيروي كار كيفي."
آنچه خوانديد نظر قائم مقام فني يكي از بزرگترين مجموعه هاي ميكروالكترونيك بلژيك
است و بيانگر آن است كه امروزه براي موفقيت در مهندسي برق گرايش الكترونيك بايد از
سطح علمي و مهارت فني خوبي برخوردار بود.
دكتر فتوت احمدي استاد مهندسي برق دانشگاه صنعتي شريف نيز در تاييد همين سخن مي
گويد: "براي مثال در طراحي “IC”
احتياج به سرمايه گذاري عمده اي نيست، بلكه هوشمندي طراح و دانش فني خوب، بسيار
اهميت دارد."
Babak_King
12-10-2005, 09:13 AM
دندانپزشكي
هدف :
دندانپزشك به تشخيص و درمان بيماريهاي دهان و دندان ميپردازد و از همينرو شايد
بهتر باشد كه عنوان اين رشته را دهانپزشكي گذاشت.در گذشته دندانپزشكي را مساوي با
دندانسازي ميدانستند. اما امروزه دندانسازي تنها بخشي از دندانپزشكي است. «رشته
دندانپزشكي در مقطع دكتراي عمومي نحوه رعايت بهداشت، پيشگيري و درمان بيماريهاي
دهان و دندان را آموزش ميدهد. دندانپزشكي يك علم تخصصي است كه سلامت دهان و دندان
را به عنوان عضوي مهم در سلامت جسم و روح، زيبايي و ادا كردن كلمات تامين ميكند.
همچنين به ياري اين علم ميتوان بسياري از بيماريها را در مراحل اوليه شناخت و از
پيشرفت آن جلوگيري نمود.
ماهيت :
اين مقطع داراي دو دوره مجزاي 2 و 4 ساله است. كه در 2 سال اول دانشجويان واحدهاي
علوم پايه مثل بيوشيمي، آناتومي، بافتشناسي، فيزيولوژي، ژنتيك، ميكروبشناسي و
ايمنيشناسي را ميگذرانند و بعد از 2 سال وارد دوره تخصصي دندانپزشكي شده و دروس
اختصاصي خود را در زمينه آسيبشناسي فك و دهان، ارتودنسي، اندودنتيكس، پروتزهاي
ثابت و اكلوژن، پروتزهاي متحرك و فك و صورت ، پريودنتولوژي، ترميمي و مواد دنداني،
بيماريهاي دهان و دندان، جراحي دهان و فك و صورت، دندانپزشكي كودكان و راديولوژي
دهان و فك و صورت ميگذرانند. و در نهايت ميتوانند بيماريهاي دهان و دندان را
تشخيص داده و در حد يك دندانپزشك عمومي نسبت به درمان آنها اقدام كنند.»
عدهاي دندانپزشكي را با كار عملي و تكنيكي صرف، يكي ميدانند در حالي كه اگر
دانشجوي دندانپزشكي تنها فن و تكنيك اين رشته را فراگرفته اما در علوم پايه ضعيف
باشد، در نهايت يك دندانساز خواهد شد يعني چنين فردي كار روي دندان را فراگرفته است
اما از علم پزشكي بينصيب ميباشد.
آينده شغلي ، بازار كار، درآمد:
امروزه در كشور ما نزديك به 12 هزار دندانپزشك وجود دارد و از سوي ديگر سالانه 18
دانشكده دندانپزشكي دولتي و خصوصي موجود در كشور بيش از 1000 دندانپزشك تربيت
ميكنند. حال سوال اينجاست كه آيا براي اين تعداد فارغالتحصيل رشته دندانپزشكي
فرصتهاي كاري وجود دارد؟
دكتر افشار در پاسخ به اين سوال ميگويد:
«امروزه در كشور ما فرصتهاي شغلي براي دندانپزشكان جوان به دو دليل عمده محدودتر
شده است كه يكي از اين دلايل پيشرفت بهداشت در كشور ماست. يعني خوشبختانه كشور ما
نيز مانند ساير كشورهاي جهان در جهت پيشگيري و اهداف بهداشتي حركت كرده و بسياري از
بيماريها را مهار و كنترل كرده است. در نتيجه مردم كمتر به پزشكان و دندانپزشكان
مراجعه ميكنند. از سوي ديگر در چند سال اخير رشد پزشكان و دندانپزشكان نسبت به نرخ
رشد جمعيت افزايش يافته است. براي مثال اگر تا 20 سال قبل به ازاي هر 25 هزار نفر
يك دندانپزشك وجود داشت حال به ازاي هر 5 يا 6 هزار نفر يك دندانپزشك وجود دارد.
البته ذكر عوامل فوق به معناي آن نيست كه هيچ فرصت شغلي براي دندانپزشكان جوان وجود
ندارد بلكه در بسياري از شهرستانهاي كشور، ما هنوز شاهد كمبود دندانپزشك هستيم.
يعني در حالي كه در بعضي از نقاط كشور به ازاي هر 2 هزار نفر يك دندانپزشك داريم،
در نقاط محروم كشورمان به ازاي هر 100 هزار نفر يك دندانپزشك وجود دارد.»
دكتر كوثري نيز ضمن تاييد موارد فوق ميگويد:
«مطمئنا با پيشرفت بهداشت دهان و دندان، فرصتهاي شغلي يك دندانپزشك عمومي كاهش
پيدا كرده است و البته افزايش تعداد دندانپزشكان جوان بيكار تنها مشكل ايران نيست
چون طبق بررسيها و پيشبينيهاي جوامع علمي خارج از كشور، در سال 2030 ميلادي
بهداشت دهان و دندان مردم به اندازهاي خوب خواهد بود كه دندانپزشكي عمومي به بخشي
از پزشكي عمومي برخواهد گشت و رشته دندانپزشكي تنها جنبه تخصصي پيدا ميكند.»
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
همانطور كه در قسمتهاي قبل اشاره شد، عدم تسلط بر علوم پايه و زبان انگليسي،
دانشجو را از مقولات علمي دور ميكند و صرفا به او توانايي انجام كارهاي عملي اين
رشته را ميدهد.
هرآنچه كه يك دانشآموز در درس زيستشناسي دوره دبيرستان خود فرا ميگيرد به نحوي
به رشته دندانپزشكي ارتباط دارد بخصوص دو بخش فيزيولوژي و آسيبشناسي كه دانشجويان
دندانپزشكي در دو سال اول تحصيل خود با وسعت و عمق بيشتري نسبت به دوره دبيرستان
مطالعه ميكنند. همچنين دانشجوي اين رشته بايد از دستهايي ماهر و توانمند برخوردار
باشد چون بسياري از كارهاي دندانپزشكي از تراش دندان گرفته تا بازسازي دندان نياز
به دستهايي هنرمند و توانا دارد تا بتوان به نحو احسن كارهاي ظريف دندانپزشكي را
انجام داد.
برخورداري از سلامت كامل جسمي و رواني و قابليت انجام كارهاي بسيار دقيق علمي،
عملي، كلينيكي براي داوطلبان اين رشته بسيار ضروري است. خلاقيت و مهارت در كار دست
و همچنين برخورداري از خلاقيت و ديد هنري، دانشجو را در انجام كارهاي عملي اين رشته
و انجام مهارتهاي لازم در پياده كردن آموختههاي آن، كمك بسيار ميكند.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:
امكان ادامه تحصيل فوق دكترا در رشتههاي مختلف دندانپزشكي در ايران وجود دارد.
تعداد وعناوين واحدهاي اصلي و اختصاصي:
طول دوره دندانپزشكي پنج سال است و درسهاي آن در سه بخش : عمومي ، پايه و اختصاصي
برنامهريزي شده است كه از لحاظ نحوه تعليم و تدريس، به درسهاي نظري ، عملي – نظري،
عملي تقسيم ميشود.
اين دوره شامل دو مرحله است:
مرحله اول (5/1 سال) : در اين مرحله دانشجويان درسهاي نظري و عملي علوم پايه و
عمومي را در دانشگاه (كلاس و آزمايشگاه) ميگذرانند.
مرحله دوم (5/3 سال) : در اين مرحله دانشجويان درسهاي تخصصي را در دانشگاه (كلاس و
بخشهاي كلينيكي) فرا ميگيرند و به منظور برخورداري از كارايي آموزشي- درماني،
بيشتر اين دوره تحصيلي را در بخشهاي كلينيكي دانشكده و بيمارستانهاي وابسته به
ارائه خدمات بهداشتي و درماني ميپردازند؛ لازم به تذكر است كه گذراندن درسهاي پايه
براي ورود به دوره كلينيكي (مرحله دوم) ضروري است.
نظام آموزشي مطابق آييننامه مصوب شوراي عالي برنامهريزي است و هر واحد درس نظري
17 ساعت و هر واحد درس عملي 34 ساعت است. كل واحدهاي درسي اين دوره 203 واحد است.
درسهاي پايه
درسهاي پايه به درسهايي گفته ميشوند كه زمينهساز ورود دانشجو به درسهاي اصلي و
تخصصي و فراگيري آنهايند. در اين رشته درسهاي پايه جمعا به تعداد 43 واحد درسي است
كه عبارتند از: فيزيك پزشكي ، بيوشيمي ، بافتشناسي انساني، جنينشناسي، تشريح ،
ژنتيك انساني، ميكروبشناسي، ايمني شناسي، فيزيولوژي، روانشناسي عمومي، آسيبشناسي
عمومي.
درسهاي اختصاصي
درسهاي تخصصي به درسهايي گفته ميشود كه اطلاعات و آگاهيهاي لازم را درباره رشته
تخصصي به دانشجو داده، او را با مفاهيم تخصصي و عمده رشته مورد نظر آشنا ميكند و
آموزشهاي لازم را به او ميدهند.
در رشته دندانپزشكي درسهاي تخصصي عبارتند از: كالبدشناسي و مرفولوژي دندان، زبان
خارجي اختصاصي، جنين و بافتشناسي فك و دهان ، آسيبشناسي دهان، ارتودنسي،
اندودنتيكس، بيماريهاي دهان و تشخيص ، بيولوژي دهان، پريودنتولوژي، دندانپزشكي
ترميمي(پروتز متحرك پارسيل، پروتز ثابت ، پروتز كامل) جراحي دهان و فك و صورت ،
دندانپزشكي كودكان، راديولوژي دهان ، گوش و حلق و بيني ، نظام پزشكي و طب قانوني،
بهداشت عمومي و اكولوژي ، بهداشت محيط زيست ، دندانپزشكي مجتمعي ، بيماريهاي رواني
، بيماريهاي دروني، فارماكولوژي ، بهداشت دهان و تغذيه و ندانپزشكي پيشگيري مواد
دنداني و پاياننامه (رساله).
دانشجويان در سال چهارم با تاييد استاد راهنما، موضوعي را براي پاياننامه انتخاب
وراجع به آن تحقيقاتي را آغاز مينمايند، ولي واحد پاياننامه در سال آخر محاسبه
خواهد گرديد كه در آن زمان دانشجو پاياننامه را به هيات داوران منتخب ارائه و از
آن دفاع مينمايد.
خلاصهاي از مطالب مطرح شده بعضي از درسهاي تخصصي الزامي:
اندودنتيكس: مطالب اين درس شامل بررسي اتيولوژي، تشخيص، پيشگيري و درمان بيماريهاي
پالپي و بافتهاي نگهدارنده دندانناشي از ضايعات پالپ به منظور حفظ سلامت و نگهداري
دندانهاي طبيعي است.
بيماريهاي دهان و تشخيص : در درس بيماريهاي دهان و تشخيص، به شناسايي ، تشخيص
كلينيكي و پاراكلينيكي ضايعات حفره دهان و درمان ضايعات مخاطي آن و ارتباط آن با
ساير بيماريهاي بدن پرداخته ميشود.
پروتزهاي دنداني: در اين درس در ارتباط با مسائل ترميمي و بازسازي دستگاه جونده
(دندانها و ساختمان مجاور كناري صورت) از طريق پروتزهاي ثابت، متحرك (پارسيل و
كامل) و فك و صورت بحث ميشود. همچنين مسائل مربوط به اصول اكلوژن در اين رشته مورد
تدريس علمي – عملي قرار ميگيرد.
راديولوژي: درس راديولوژي يكي از درسهاي دندانپزشكي و از علوم اساسي جهت دستيابي و
شناسايي حالات طبيعي و غيرطبيعي استخوان فكها و دندانها ميباشد.
دندانپزشكي كودكان: درس دندانپزشكي كودكان، قسمتي از درسهاي دندانپزشكي است كه
شامل : تشخيص، پيشگيري و درمان بيماري دهان و دندان كودكان، معلولان و معلولان
ذهني و شناسايي رابطه آن با سلامت عمومي آنها ميباشد.
دندانپزشكي ترميمي : اين درس شامل بررسي اتيولوژي ، تشخيص ، پيشگيري و درمان و
ترميم ضايعات بافتهاي سخت دنداني به منظور حفظ سلامت و زيبايي دندانهاي طبيعي و
بافتهاي نگهدارنده آنهاست.
رشتههاي مشابه و نزديك به اين رشته :
وجوه مشترك علمي وسيعي كه اين رشته با رشته پزشكي دارد، به دندانپزشك اين مهارت را
ميدهد تا با شناخت همه جانبه ساختمان بدن و فيزيوپاتولوژي آن خدمات و درمانهاي
لازم را در راستاي تخصصي خود ارائه دهد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر :
اگرچه اهميت رشته دندانپزشكي در شهرهاي بزرگ و متوسط تا حدود زيادي روشن است، اما
متاسفانه هنوز اين رشته نتوانسته است ارزش والاي خود را در شهرهاي كوچك و روستاها،
آنچنان كه بايد نشان دهد. گرايش روزافزون داوطلبان به اين رشته و مراجعه رو به
افزايش شهروندان به شاغلان اين حرفه ، ميتواند اهميت قابل ملاحظه و نياز به
متخصصان را در اين رشته ، حتي در مقايسه با ساير رشتههاي پزشكي به وضوح نشان دهد.
نكات تكميلي :
اما تحصيل در اين رشته خالي از مشكل نيست . دكتر صنوبري نيز در مورد دشواريها و
مشكلات اين رشته ميگويد:
«دندانپزشكي حرفهاي است كه با كارهاي عملي بر روي بيمار همراه است، بنابراين امكان
انتقال بيماريهاي عفوني مثل «هپاتيت» يا «ايدز» از بيمار به پزشك بسيار زياد است و
دندانپزشكان بايد همواره به اصول كنترل عفونت توجه داشته باشند چون يك كوتاهي يا
اشتباه ميتواند براي آنها عواقب ناخوشايندي داشته باشد. همچنين يك دندانپزشك بايد
بطور مرتب نرمش و ورزش كند تا دچار كمردرد و پادرد مزمن نگردد.»
Babak_King
12-10-2005, 09:14 AM
رشته شيمي
هدف :
شيمي علم اتمها، پيوندها و مولكولهاست. دانشي كه ميتواند خواص ماده، چگونگي
تغييرات و شيوه توليد آنها را از هسته اتم گرفته تا كهكشانها بررسي كند و رشته
شيمي، رشتهاي است كه به پرورش متخصصاني ميپردازد كه با مطالعه و تحقيق و آزمايش
به ابداع و نوآوري پرداخته و يا فرآوردههاي شيميايي را كنترل ميكنند.
دكتر محمدحسين رفيعي استاد شيمي دانشگاه تهران در معرفي اين رشته ميگويد: «رشته
شيمي داراي دو بخش علم شيمي و صنايع شيمي است كه علم شيمي به عنوان يكي از علوم
پايه زيربناي علوم مختلفي همچون بيولوژي ، بيوتكنولوژي ، پزشكي ، دندانپزشكي ،
داروسازي و رشتههاي متعدد مهندسي است. اما صنايع شيميايي عبارت است از صنايعي كه
در آنها واكنش شيميايي انجام ميگيرد يعني اقسام مواد اوليه تبديل به محصولات جديد
ميگردد كه خواص اين محصولات تا حدودي با مواد اوليه متفاوت است.»
وي در ادامه ميگويد: «با توجه به تعريف فوق صنايع شيمي طيف گستردهاي از صنايع را
در بر ميگيرد كه از آن جمله ميتوان به صنايع غذايي، داروسازي، پتروشيمي ، الياف
مصنوعي ، بهداشتي و آرايشي و صنايع توليد لوازم خانگي اشاره كرد.»
يكي ديگر از اساتيد دانشگاه در معرفي اين رشته ميگويد: «بررسي و مطالعه اجمالي
تركيب، ساختار و ويژگيهاي ماده و همچنين كنترل آزمايشگاهي فرآيندهاي شيميايي،
مطالب و فعاليتهايي است كه در رشته شيمي در سطح كارشناسي ارائه ميگردد. در سطح
كارشناسي ارشد و دكترا نيز دانشجويان در گرايشهاي تخصصي اين رشته كه عبارتند از :
شيمي آلي ، شيمي تجزيه ، شيمي معدني ، شيمي فيزيك و شيمي كاربردي به صورت عميقتري
با بخشي از علم شيمي آشنا ميگردند تا در آينده بتوانند مرزهاي دانش شيمي را گسترش
دهند.»
تواناييهاي فارغالتحصيلان
فارغالتحصيلان اين دوره ميتوانند مسؤوليت زمينههاي مختلف از جمله موارد زير را
عهدهدار باشند:
1- طرح، نظارت و اجراي طرحهاي تحقيقاتي كوچك و بزرگ شيميايي در سطوح مختلف كاربردي
و علمي محض، در دانشگاهها، كارخانجات و مراكز تحقيقاتي ، به منظور ارتقاي كمي و
كيفي محصولات مورد نياز جامعه .
2- مسووليت و ارائه خدمات در آزمايشگاههاي كنترل كيفي، پيگيري و ارائه معيارهاي
استاندارد به منظور افزايش كميت و كيفيت محصولات توليدي و همچنين مواد مصرفي
كارخانهها و صنايع .
3- ارائه خدمات آموزشي در سطح دانشگاهها ، دبيرستانها و موسسات آموزشي.
4- ارائه طرحهاي پژوهشي به منظور استفاده از منابع اوليه ارزنده موجود در جامعه در
جهت افزايش بهرهوري از آنها و جلوگيري از صادرات بيرويه مواد اوليه ارزشمند و
تبديل آنها به محصولات واسطهاي كه ارزش اقتصادي بالاتري دارند.
5- ارائه خدمات در كارخانجات پتروشيمي ، پلاستيك ، لاستيك ، رنگ و رزين ، الياف ،
صنايع غذايي ، صنايع دارويي، بهداشتي و شويندهها .
6- آمادگي براي ادامه تحصيلات در مقاطع بالاتر براي تامين كادر علمي دانشگاهها و
ساير مراكز علمي.
7- كمك به توسعه صنايع دستي كه در سطح گستردهاي در جامعه پراكنده هستند؛ از جمله
ساخت رنگهاي بهتر و متنوعتر، بخصوص استفاده از رنگهاي طبيعي موجود در صنعت فرش.
8- استفاده از گياهان دارويي فراواني كه در مملكت موجودند، به منظور استخراج و
شناسايي موارد كاربرد اين گياهان به كمك متخصصان داروساز.
هدف از اين دوره تربيت كارشناساني است كه در زمينههاي آموزش در دبيرستان، تربيت
كمك پژوهشگر، آماده كردن دانشجويان براي ورودبه دورههاي كارشناسي ارشد و دكتري به
منظور تامين كادر آموزشي، پژوهشي مورد نياز دانشگاهها و موسسات تحقيقاتي ،
كارشناسان مورد نياز صنايع شيميايي و بينيازي از كارشناسان خارجي بتوانند از عهده
برآيند. دوره داراي دو گرايش: شيمي محض ، شيمي كاربردي است. داوطلب بايد در دروس
شيمي، فيزيك و رياضي دبيرستان قوي بوده ، علاقه ، انگيزه و روحيه كاوشگري لازم را
دارا باشد. دروس به صورت عمومي ، پايه ، الزامي (مشترك بين دو گرايش ) و اختصاصي
ارائه ميشود. بعضي دروس الزامي عبارت است از : شيمي آلي ، شيمي تجزيه، شيمي فيزيك،
شيمي معدني، معادلات ديفرانسيل. علاوه بر اين دروس 32 واحد درسي در هر گرايش وجود
دارد. در شاخه شيمي محض و شيمي كاربردي 20 واحد از اين 32 واحد انتخابي است.
بعضي تواناييهاي فارغالتحصيلان به شرح زير است:
عهدهدار شدن مسووليت هدايت آزمايشگاهها و كمك به امر تدريس شيمي در دانشگاهها ،
همكاري در زمينههاي پژوهشي در موسسات ذيربط و دانشگاهها، سرپرستي آزمايشگاههاي
كنترل كيفيت مواد اوليه و محصولات در صنايع شيميايي و رفع مشكلات شيميايي صنايع
موجود ، ارائه روشهاي بهتر جهت بالا بردن سطح توليد از نظر كيفي و كمي.
با توجه به نياز دانشگاهها به مدرس شيمي، نياز صنايع مختلف شيميايي به پژوهشگر و
كمبود متخصص ايراني براي اداره كنترل كيفيت آزمايشگاههاي شيمي صنايع موجود، اهميت
اين رشته مشخص ميشود.
امكان ادامه تحصيل در اين رشته تا حد دكتري در داخل و خارج از كشور وجود دارد. برخي
از مراكز جذب كارشناسهاي شيمي به شرح زير است:
وزارتخانههاي آموزش و پرورش ، صنايع سنگين ، صنايع و معادن ، فرهنگ و آموزش عالي ،
كشاورزي ، نفت و نيز آموزشگاههاي شيمي، صنايع شيميايي و نظاير آنها .
نظر دانشجويان : رشته شيمي از لحاظ محتوا بسيار گسترده و با اكثر صنايع به نحوي
مرتبط است، به همين دلايل زمينههاي پژوهش و استخدام بسيار وسيع است.
گرايشهاي مقطع ليسانس:
رشته شيمي در مقطع كارشناسي داراي دو گرايش «محض و كاربردي» ميباشد.
محض و كاربردي عنوان گرايشهاي بعضي از رشتههاي دانشگاهي مثل شيمي و رياضي است اما
اين دو گرايش چه تفاوتي با يكديگر دارند؟
دكتر جمشيد مفيدي استاد شيمي دانشگاه تهران در معرفي اين دو گرايش ميگويد: «در
گرايش محض مبناي كار علم شيمي است و دانشجو درباره چهار گرايش اصلي علم شيمي كه
عبارتنداز : شيمي آلي ، معدني ، تجزينه و شيمي فيزيك دروسي را مطالعه ميكند. اما
در شيمي كاربردي، دروس پايه شيمي كمتر مطالعه ميشود و دانشجو يكسري از دروس مربوط
به مهندسي شيمي مثل اصول صنايع شيميايي و تصفيه آب و فاضلاب را ميگذراند.»
دكتر مفيدي در مورد موقعيت شغلي فارغالتحصيلان اين دو گرايش ميگويد: «
فارغالتحصيل شيمي محض در شروع يك فعاليت صنعتي نقش دارد چرا كه او راهكارهاي
تئوريك ساخت يك ماده را ارائه ميدهد و سپس يك فارغالتحصيل شيمي كاربردي و يا
مهندس شيمي طراحي نيمه صنعتي ماده مورد نظر را ارائه ميدهد.»
دكتر پرويز رنجبر رشيدي استاد شيمي دانشگاه تهران نيز در معرفي اين دو گرايش
ميگويد:«تفاوت اين دو گرايش در نحوه نگرش آنها به علم شيمي است چون شيمي كاربردي
نگرشي كاربردي به علم شيمي دارد و ميخواهد از آموختههاي شيمي در صنعت استفاده كند
و به همين دليل فارغالتصيلان اين گرايش با مفاهيمي كه در صنايع شيمي مطرح است
آشنايي بيشتري داشته و بهتر جذب بازار كار ميشوند اما هدف شيمي محض پرورش
دانشجوياني است كه كارهاي تحقيقاتي انجام بدهند و با تحصيل در دوره فوقليسانس و
دكترا به حل مسائل و ناشناختههاي علمي شيمي بپردازند. از همينرو درسهاي نظري
گرايش شيمي محض بيشتر از دروس كاربردي آن است.»
اميد خاكشور دانشجوي كارشناسي ارشد شيمي دانشگاه صنعتي شريف نيز ضمن معرفي اين دو
گرايش ميگويد: «هرچند كه شيمي محض بيشتر به تئوريهاي عميقتر شيمي ميپردازد و
شيمي كاربردي با ارائه يكسري واحدهاي كاربردي، ارتباط نزديكتري با صنعت دارد ، اما
اين دو گرايش در سطح ليسانس فرق زيادي با يكديگر ندارند و اگر كسي مايل باشد از هر
دو گرايش اطلاع داشته باشد، ميتواند در دروس اختياري ، بعضي از واحدهاي اختصاصي
گرايش ديگر را انتخاب كند. البته واقعيت اين است كه فارغالتحصيلان شيمي كاربردي
راحتتر جذب بازار كار ميشوند كه آن هم بيشتر به خاطر عنوان اين گرايش است تا
معلومات فارغالتحصيلان آن!»
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
دكتر رفيعي در انتها ميگويد: «البته بايد گفت اين طور نيست كه هيچ فرصت شغلي براي
فارغالتحصيلان اين رشته مهيا نباشد چون تعدادي از فارغالتحصيلان شيمي جذب صنايع
شيميايي مختلف مثل صنايع رنگسازي، چرمسازي، پتروشيمي ، موادغذايي، لوازم بهداشتي
و آرايشي ميشوند و در بخش آزمايشگاههاي كنترل كيفيت محصولات شيميايي و يا واحد
توليد آنها كار ميكنند.»
دكتر جمشيد مفيدي نيز در مورد فرصتهاي شغلي فارغالتحصيلان اين رشته ميگويد: «من
فكر ميكنم كه شيمي جزو معدود رشتههايي است كه فارغالتحصيل آن ميتواند هميشه
مشغول به كار باشد. چون هر كارخانهاي كه داير شود، در بخش كنترل كيفيت كالاهاي
ساخته شده نياز به يك شيميست دارد و يا در تمام صنايع احتياج به فارغالتحصيلان
شيمي داريم تا مواد اوليه را با توجه به استانداردهاي جهاني بررسي كرده و رد يا
قبول بكنند.
علاوه بر موارد فوق يك شيميست ميتواند در خانه خود با كمترين امكانات كارگاه كوچكي
داير كرده و بعضي از مواد مورد نياز جامعه را توليد كند براي مثال من فردي را
ميشناسم كه بعضي از مواد مورد نياز وزارت دفاع را در يك كارگاه كوچك تهيه ميكرد.»
دكتر پرويز رنجبر رشيدي نيز در همين زمينه ميگويد: «فارغالتحصيلان اين رشته
توانايي تغيير و تبديل بر روي مواد خام را دارند و به ياري همين توانايي، تعداد
زيادي از فارغالتحصيلان اين رشته كارگاهها يا كارخانههاي شيميايي كوچك يا بزرگ
داير كرده و در كار خود نيز موفق بودهاند. در ضمن فارغالتحصيل شيمي ميتواند در
كارگاهها و كارخانههاي تهيه مواد آلي، دارويي ،رنگها ، رزينها و تهيه و ترخيص
مواد معدني كار بكند. »
ظرفيت پذيرش كل و گرايش مختلف :
طي سه سال تحصيلي 76 تا 78 بطور متوسط در هر سال 446 نفر دانشجو از گره آزمايشي
علوم رياضي و فني و 2772 نفر از گروه علوم تجربي در رشته شيمي پذيرفته شدهاند.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه
شيمي يعني حفظ كردن صدها فرمول، عدد و رقم . اين تصور بسياري از دانشآموزان
دبيرستاني است . تصوري كه به اعتقاد دكتر جمشيد مفيدي از دبيرستانها نشأت ميگيرد
چرا كه حجم مطالب كتاب شيمي دبيرستاني زياد و فرصت تدريس محدود است و به ناچار
دبيران و محصلان به جاي درك و استدلال مفاهيم، به سوي مسايل ذهني و حفظي كشيده
ميشوند. در حالي كه شيمي تلفيقي از مهارتهاي ذهني و استدلالي است و اگر كسي بخواهد
در اين رشته موفق گردد بايد در هر دو زمينه توانمند باشد و حتي ميتوان گفت كه قدرت
استدلال بيش از قدرت حافظه در اين رشته اهميت دارد چون حافظه فقط ميتواند به كار
سرعت بدهد اما حلال مشكلات نيست.
وي همچنين معتقد است كه دانشجوي اين رشته لازم است در دروس رياضي، شيمي و فيزيك قوي
باشد و رشته شيمي را دوست بدارد يعني از مطالعه درس شيمي لذت ببرد و خسته نشود.
«دانشجوي شيمي بايد به شيمي علاقهمند باشد نه اين كه رشته شيمي در فرم انتخاب
رشته، انتخاب چهلم و پنجاهم او باشد. همچنين دانشجو بايد مثل مارگيرهاي قديمي كه
مار را ميگرفتند و از آن استفاده بهينه ميكردند، شجاع بوده و وسواس نداشته باشد
چون بعضي از مواد شيميايي مثل مار خطرناكند اما اگر كسي طرز استفاده از همين مواد
را بلد باشد، موادي قابل كنترل و بسيار مفيد هستند.»
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر :
رشته شيمي در ايران تا مقطع دكترا تدريس ميشود.
دوره كارشناسي ارشد شيمي دورهاي با گرايشهاي تخصصي در پنج گرايش (شيمي آلي ، شيمي
تجزيه ، شيمي معدني ، شيمي فيزيك ، شيمي كاربردي ) است.
دوه دكتراي شيمي نيز پس از دوره كارشناسي ارشد در دو بخش «آموزشي و پژوهشي» ارائه
ميگردد.
رشتههاي مشابه و نزديك به اين رشته :
اين رشته داراي واحدهاي مشابه با رشته مهندسي شيمي ميباشد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
شهرام سعادت دانشجوي اين رشته نيز با اشاره به اشتغالزايي اين رشته ميگويد:
«شيمي رشتهاي است كه هم براي فارغالتحصيلان شيمي و هم براي افراد مختلف جامعه
فرصت شغلي ايجاد ميكند. براي مثال با ايجاد هر شغل در صنعت پتروشيمي حدود بيست شغل
در صنايع پايين دستي و وابسته به وجود ميآيد.»
دكتر رفيعي در تاييد اين سخن ميگويد: «تنها كافي است وضعيت واردات كشور خودمان را
بررسي كنيم تا به واقعيت سخن لينوس پاولينگ پي ببريم. چون درحال حاضر كشور ما هر
ساله حدود 5 ميليارد دلار صرف خريد 3500 كالاي شيميايي ميكند. يعني ما يك كيلو نفت
را 10 سنت ميفروشيم آن وقت يك كيلو از مواد شيميايي را 40 هزار ، 50 هزار و حتي
بعضي از داروهاي شيميايي را تا 100 هزار دلار خريداري ميكنيم .
اين در حالي است كه كشور ما به دليل داشتن هيدرو كربنها، منابع معدني و همچنين
نيروي انساني متخصص ميتواند كالاهاي شيميايي بسياري را توليد كند. كاري كه چين
انجام داد و توانست با كمترين امكانات ، بازار كالاهاي شيميايي دنيا را قبضه كند. »
وي در ادامه ميگويد:
«در ضمن بايد توجه داشت كه خريد كالاهاي شيميايي نه تنها به بودجه كشور فشار سنگيني
وارد ميكند بلكه فرصتهاي شغلي صدها فارغالتحصيل رشته شيمي را نيز از بين ميبرد.
افرادي كه بايد با استفاده از منابع اوليه كشور به توليد كالاهاي شيميايي بپردازند.
»
نكات تكميلي :
رشته شيمي از جمله رشتههايي است كه داوطلبان دو گروه آزمايشي علوم رياضي و فني و
علوم تجربي ميتوانند آن را انتخاب كنند. البته مواد امتحاني و ضرايب اين رشته در
هر گروه آزمايشي متفاوت است و دانشگاهها نيز براي داوطلبان هر گروه ظرفيت پذيرش
ويژهاي در نظر گرفتهاند.
Babak_King
04-15-2006, 11:32 AM
مهندسي نرمافزار بهترين شغل در آمريكاست
جمعه 25 فروردين 1385 ايسنا
شغل مهندسي نرمافزار بهعنوان بهترين شغل ايالات متحدهي آمريكا شناخته شد.
به گزارش سرويس فناوري اطلاعات خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، مجلهي
Money
فهرست برترين مشاغل ايالات متحدهي آمريكا را اعلام كرد كه در ميان اين مشاغل،
حرفهي مهندسي نرمافزار با متوسط درآمد سالانهي ٨٠ هزار و ٤٢٧ دلار و رشد
سالانهي ٤٦ درصدي، برترين شغل محسوب شده است.
همچنين فعاليت كاري بهعنوان استاد دانشگاه نيز متوسط درآمد سالانهي ٨١ هزار و
٤٩١ دلاري را در پي خواهد داشت. رشد سالانهي اين حرفه ٣١ درصد گزارش شده است.
افرادي كه بهعنوان مشاور مالي فعاليت ميكنند، با متوسط درآمد ساليانهي ١٢٢ هزار
و ٤٦٢ دلار و رشد سالانهي ٢٦ درصدي پردرآمدترين قشر جامعهي ايالات متحده
هستند.
پژوهشگران امور فناوري اطلاعات و رايانه هم با درآمد متوسط ٥/٨٣ هزار دلاري در سال
و رشد ساليانهي ٣٦ درصدي، به عنوان هفتمين شغل برتر ايالات متحده ذكر شده است.
khaiyam
08-16-2006, 12:03 AM
در اين قسمت مي خوايم رشته هاي تحصيلي را معرفي كنيم شايد براي بعضي
ها مفيد باشه
يا رشته مهندي هوا فضا شرع مي كنم
================================================== ==
مهندسي هوافضا
هدف :
هدف تربيت كارشناس در صنايع هواپيما و هليكوپترسازي و فردي آشنا به مقدمات و اصول
مهندسي هوافضا است. طول متوسط دوره 4 سال است. دانشجويان موظفند 3 واحد پروژه
بگيرند و 2 تابستان در دفاتر مهندسي صنايع مربوط كارآموزي كنند. فارغالتحصيلان
كادر مورد نياز محاسبات ، طراحي، تحقيقات و ساخت صنايع مختلف هواپيمايي،
هليكوپترسازي، موشكي و صنايع ديگر را تامين ميكنند. دروس اين مجموعه شامل دروس
عمومي، پايه، اصلي، تخصصي، كارگاهي و كارآموزي است و زمينههايي چون آيروديناميك،
سازه هوايي، مكانيك پرواز و جلوبرندهها را در بر ميگيرد. پايههاي اصلي لازم براي
تحصيل در اين رشته رياضيات، فيزيك و زبان خارجي است. براي فارغالتحصيلان اين رشته
امكان ورود به دوره كارشناسي ارشد مهندسي هوافضا وجود دارد. بايد توجه داشت كه
صنايع هوافضا در دنيا يكي از پيشروترين زمينههاي تحقيقاتي است و همواره موجبات
ترقي و جهش در ساير رشتههاي علوم و مهندسي را فراهم ساخته و در اين راستا
بودجههاي عظيم نظامي و غيرنظامي را به خود اختصاص داده است، موضوعاتي از قبيل
طراحي و ساخت هليكوپتر، هواپيماي بدون سرنشين، بدون موتور، عمود پرواز و يا جنگنده
از يك طرف و ساخت پايگاههاي فضايي، مسافرت به كرات ديگر و جنگ ستارگان از طرف ديگر
جامعيت و حساسيت اين رشته را بيش از پيش روشن ميسازد.
دكتر كامران رئيسي استاد رشته مهندسي هوافضاي دانشگاه صنعتي اميركبير در معرفي اين
رشته ميگويد: مهندسي هوافضا مجموعهاي از علوم و تواناييهاي علمي و عملي در زمينه
تحليل، طراحي و ساخت وسايل پرنده نظير هواپيماها، چرخبالها، گلايدرها، موشكها و
ماهوارهها است. اين رشته بر چهار پايه آيروديناميك 1 ، جلوبرندگي 2 ، مكانيك پرواز
3 و سازههاي هوافضايي استوار است.
وي در توضيح چهار پايه علمي اين رشته ميگويد: «آيروديناميك» به مطالعه و بررسي
جريان هوا، محاسبه نيروها و گشتاورهاي ناشي از آن بر روي جسم پرنده ميپردازد و
مهندس هوا فضا با فراگيري اين علم به تحليل جريانهاي پيچيده در اطراف اجسام پرنده
پرداخته و با به دست آوردن نيروهاي آئروديناميكي امكان بررسي پايداري و طراحي سازه
را فراهم ميكند.
«جلوبرندگي» به مطالعه و بررسي سيستمهاي جلوبرنده اعم از موتورهاي پيستوني ،
توربيني ، راكتها و نحوه توليد نيروي رانش در آنها ميپردازد.
«مكانيك پرواز» به مطالعه و بررسي رفتار و حركات جسم پرنده با استفاده از اطلاعات
آئروديناميكي ، هندسي و وزني ميپردازد و در واقع علم مكانيك پرواز از «عملكرد»
تشكيل ميشود و «عملكرد» به بررسي برد، مسافت نشست و برخاست، مداومت پروازي در
سرعتهاي مختلف و پايداري و كنترل وسايل پرنده ميپردازد.
و در نهايت «سازههاي هوافضايي» به مطالعه و بررسي سازههاي هواپيما و ديگر وسايل
پرنده ميپردازد و هدف آن طراحي سازههايي است كه علاوه بر استحكام كافي در برابر
بارهاي آئروديناميكي و ساير بارهاي استاتيكي وارد بر وسايل پرنده، حداقل وزن ممكن
را نيز داشته باشند.
يكي از دانشجويان كارشناسي ارشد اين رشته نيز مهندسي هوا فضا را علمي استراتژيك
ميداند كه در آن از همه علوم از جمله متالوژي ، كامپيوتر و الكترونيك استفاده
ميشود و هدف آن تربيت كارشناساني است كه كادر مورد نياز محاسبات ، طراحي ، تحقيقات
و ساخت صنايع مختلف هواپيمايي، چرخبالسازي و موشكي را تامين سازند. به همين دليل
دانشجويان اين رشته موظف هستند كه در طي تحصيل 3 واحد پروژه بگيرند و در تابستان
نيز در دفاتر مهندسي صنايع مربوط كارآموزي بكنند.
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
در مورد مشكلات و دشواريهاي شغلي فارغالتحصيلان اين رشته نيز دكتر رئيسي ميگويد:
مهمترين مشكل اين رشته جديد بودن آن است و اين كه هنوز براي آن برنامهريزيهاي
لازم به صورت كلان تدوين نشده است و در نتيجه پراكندهكاري در اين رشته زياد است و
در كل جذب نيروي انساني از كانال صحيحي انجام نميگيرد وگرنه عمدتا فارغالتحصيلان
اين رشته از نظر بازاركار مشكلي ندارند.
همانطور كه پيش از اين گفتيم هدف اصلي صنعت هوافضا طراحي و ساخت وسايل پرنده است،
در نتيجه فارغالتحصيلان مهندسي هوافضا ميتوانند در صنايع و موسسات تحقيقاتي
هواپيمايي ، موشكي و ماهواره فعاليت بكنند و همچنين در كليه موسسات و سازمانهايي كه
به نحوي از وسايل پرنده استفاده ميكنند، به عنوان كارشناس تحقيق در عمليات و تعمير
و نگهداري خدمت كنند. اما علاوه بر اشتغال در مراكز فوق يك مهندس هوافضا با تسلط بر
علوم آئروديناميك، طراحي سازه و روشهاي طراحي توربو ماشينها توانايي كار در
شاخههاي متعددي از مهندسي و پروژههاي خارج از حيطه صنايع هوافضايي را نيز دارد.
دكتر رئيسي در همين زمينه ميگويد: كاربرد زمينههاي مطالعاتي يك مهندس هوافضا تنها
به طراحي هواپيما و وسايل پرنده محدود نميشود. براي مثال آئروديناميك خودروهااز
برخي جهات شباهت زيادي به آئروديناميك هواپيما دارد و امروزه در اغلب صنايع
خودروسازي با استفاده از تونل باد و علم آئروديناميك ، خودروهاي كم مصرفتري
ميسازند. فرايند سيستمهاي كنترل صنعتي نيز با فرايندهاي طراحي كنترل در وسايل
پرنده بر يك مبنا است و همچنين سازه اتومبيل و كشتي مشتركات زيادي با سازه يك
هواپيما دارد و بالاخره توربينهاي گاز يك نيروگاه يا ايستگاه پمپ گاز همانند يك
موتور جت تحليل و طراحي ميگردند. در نتيجه يك مهندس هوافضا علاوه بر شركتهاي
هوايي در نيروگاهها، صنايع نفت و گاز و صنايع خودروسازي فرصتهاي شغلي خوبي دارد.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
دكتر رئيسي همچنين معتقد است كه دانشجوي اين رشته بايد در كارهايش نظم و
برنامهريزي داشته باشد چون حجم مطالبي كه در طول يك ترم ارائه ميشود، زياد بوده و
مطالعه آنها مستلزم يك برنامهريزي دقيق ميباشد.
وي در مورد دروس مهم در اين رشته نيز ميگويد: زيربناي اين رشته رياضيات است و
همچنين فيزيك و شيمي تا حدودي لازم ميباشد و البته همينجا لازم است توصيه كنم كه
دانشآموزان اگر در درس زبان خارجي ضعيف هستند، وارد اين رشته نشوند چون بيشتر دروس
اين رشته به زبان انگليسي وابسته ميباشد.
آقاي جهاني دانشجوي كارشناسي ارشد مهندسي هوافضاي دانشگاه اميركبير نيز معتقد است
كه دانشجوي اين رشته بايد آمادگي كار در كارخانجات را داشته باشد. وي در توضيح
ميگويد: مهندسي هوافضا يك رشته فني است و عموما كساني كه وارد رشتههاي فني
ميشوند، بايد آمادگي كار در كارخانجات را داشته باشند و همچنين بايد افراد قوي و
داراي پشتكار وارد اين رشته بشوند تا به ياري اراده قوي خود در پيشبرد اين رشته
نوپا موفق گردند.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:
امكان ادامه تحصيل در مقاطع كارشناسي ارشد در گرايشهاي «جلوبرندگي ، مكانيك پرواز،
سازههاي هوايي ، آيروديناميك ، هوافضا» ميسر ميباشد.
رشتههاي مشابه و نزديك به اين رشته :
اين رشته قبلا از زيرشاخههاي مهندسي مكانيك بوده است لذا داراي تعداد واحدهاي
مشترك زيادي با رشته مهندسي مكانيك ميباشد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
رشته مهندسي هوافضا نيازمند سرمايهگذاري كلان است و بيش از ساير صنايع از وضعيت
اقتصادي كشور تاثير ميپذيرد يعني اگر رشد اقتصادي خوبي داشته باشيم سرمايهگذاري
در اين بخش بيشتر ميباشد و البته عكس اين قضيه نيز صادق است.
دكتر مهدي سبزهپرور استاد مهندسي هوافضاي دانشگاه اميركبير نيز با اشاره به فعاليت
فارغالتحصيلان اين رشته در بخش خصوصي ميگويد: در سال 70 وزارت صنايع لايحهاي به
مجلس داد كه بر اساس آن بخش خصوصي ميتوانست در كشور فعاليتهايي در زمينه هوافضا
انجام بدهد. از سال 72 نيز به صورت رسمي مجموعهاي در وزارت صنايع متولي اين كار شد
و به صورت هدايتكننده شركتها و مجموعههاي بخش خصوصي فعاليت خود را آغاز كرد كه
حاصل اين كار، توليداتي مثل ساخت هواپيماي گلايدر بود كه طراحي آن توسط
فارغالتحصيلان همين رشته انجام شد و در حال حاضر نيز 10 فروند از اين هواپيما
توليد شده و با اخذ مجوزهاي بينالمللي در باشگاههاي سازمان هواپيمايي كشوري شروع
به فعاليت كرده است. همچنين ميتوان به پروژه طراحي و ساخت هواپيماي سبك موتوردار
اشاره كرد كه با موفقيت انجام شده و پروازهاي آزمايشي را نيز انجام داده است و
بالاخره پروژه هواپيماي سمپاش از پروژههايي است كه به تازگي در كشور مطرح شده
است.
حسين شاهوردي دانشجوي كارشناسي ارشد دانشگاه اميركبير نيز ميگويد: در حال حاضر در
كشور ما به ساخت هواپيما به دليل عدم سرمايهگذاري توجه زيادي نميشود اما
فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند در فرودگاهها در قسمت تعمير و نگهداري هوايي و
همچنين در صنايع دفاع روي طراحي موشك و جنگافزارها فعاليت بكنند.
علاوه بر اينها ميتوانند روي آئروديناميك خودروها، سازههاي خودروسازي و توليد
توربينهاي بخار براي توليد برق كار بكنند. وي همچنين درمورد فعاليتهايي كه
دانشجويان اين رشته در بخش خصوصي ميتوانند انجام دهند، ميگويد: فارغالتحصيلان
اين رشته ميتوانند در شركتهاي خصوصي، هواپيماهاي كوچك دو نفره و يا چهارنفرهاي
را كه در دست ساخت است با استانداردهاي بينالمللي تطابق داده و براي هواپيما گواهي
پرواز يا توليد بگيرند.
khaiyam
08-16-2006, 12:07 AM
مهندسی برق
هدف:
"يكي از بهترين تعريف هايي كه از مهندسي برق شده است، اين است كه محور اصلي فعاليت
هاي مهندسي برق، تبديل يك سيگنال به سيگنال ديگر است. كه البته اين سيگنال ممكن است
شكل موج ولتاژ يا شكل موج جريان و يا تركيب ديجيتالي يك بخش از اطلاعات باشد.
مهندسي برق داراي 4 گرايش است كه در زير بطور اجمالي به بررسي آنها مي پردازيم و در
قسمت معرفي گرايشها به تفصيل در مورد هر كدام صحبت خواهم كرد.
1) مهندسي برق- الكترونيك: الكترونيك علمي است كه به بررسي حركت الكترون در دوره
گاز، خلاء و يا نيمه رسانا و اثرات و كاربردهاي آن مي پردازد. با توجه به اين
تعريف، مهندس الكترونيك در زمينه ساخت قطعات الكترونيك و كاربرد آن در مدارها،
فعاليت مي كند. به عبارت ديگر، زمينه فعاليت مهندسي الكترونيك را مي توان به دو
شاخه اصلي "ساخت قطعه و كاربرد مداري قطعه" و "طراحي مدار" تقسيم كرد.
2) مهندسي برق- مخابرات: مخابرات، گرايشي از مهندسي برق است كه در حوزه ارسال و
دريافت اطلاعات فعاليت مي كند. مهندسي مخابرات با ارائه نظريه ها و مباني لازم جهت
ايجاد ارتباط بين دو يا چند كاربر، انجام عملي فرايندها را به طور بهينه ممكن مي
سازد. پس هدف از مهندسي مخابرات، پرورش متخصصان در چهار زمينه اصلي اين گرايش است
شامل فرستنده، مرحله مياني، گيرنده و گسترش شبكه كه گسترده هر كدام عبارتند از:
فرستنده: شامل آنتن، نحوه ارسال و ...
مرحله مياني: شامل خط انتقال و محاسبات مربوط و ...
گيرنده: شامل آنتن، نحوه دريافت، تشخيص و ...
گسترش شبكه: مشتمل بر تعميم خط ارتباطي ساده، ادوات سويچينگ ، ارتباط بين مجموعه
كاربرها و ...
3) مهندسي برق- قدرت: مهندسي قدرت را مي توان "توليد نيروي الكتريكي" به روشهاي
گوناگون و انتقال و توزيع اين نيروها با بازده و قابليت اطمينان بالا، تعريف كرد.
پس هدف از مهندسي قدرت، پرورش افرادي كارا در بخشهاي توليد، انتقال و توزيع است كه
گستره اين بخش عبارت است از:
توليد: طراحي شبكه هاي توليد با كمترين هزينه و بيشترين بازده.
انتقال: طراحي شبكه هاي انتقال، خطوط انتقال، پخش بار بر روي شبكه، قابليت اطمينان
و پايداري شبكه قدرت، طراحي رله ها و حفاظت شبكه، پخش بار اقتصادي (dispaich
economic).
توزيع: طراحي شبكه هاي توزيع حفاظت و مديريت آن.
4) مهندسي برق- كنترل: كنترل، در پيشرفت علم نقش ارزنده اي را ايفا مي كند و علاوه
بر نقش كليدي در فضاپيماها و هدايت موشكها و هواپيما، به صورت بخش اصلي و مهمي از
فرايندهاي صنعتي و توليدي نيز درآمده است. به كمك اين علم مي توان به عملكرد بهينه
سيستمهاي پويا، بهبود كيفيت و ارزانتر شدن فرآورده ها، گسترش ميزان توليد، ماشيني
كردن بسياري از عمليات تكراري و خسته كننده دستي و نظاير آن دست يافت. هدف سيستم
كنترل عبارت است از كنترل خروجيها به روش معين به كمك وروديها از طريق اجزاي سيستم
كنترل كه مي تواند شامل اجزاي الكتريكي، مكانيك و شيميايي به تناسب نوع سيستم كنترل
باشد.
ماهيت:
انرژي اگر بنيادي ترين ركن اقتصاد نباشد، يكي از اركان اصلي آن به شمار مي آيد و در
اين ميان برق به عنوان عالي ترين نوع انرژي جايگاه ويژه اي دارد. تا جايي كه در
دنياي امروز ميزان توليد و مصرف اين انرژي در شاخه توليد، شاخص رشد اقتصادي جوامع و
در شاخه خانگي و عمومي يكي از معيارهاي سنجش رفاه محسوب مي شود.
دانش آموختگان اين رشته مي توانند در زمينه هاي طراحي، ساخت، بهره برداري، نظارت،
نگهداري، مديريت و هدايت عمليات سيستم ها عمل نمايند.
گرايش هاي مقطع ليسانس:
رشته مهندسي برق در مقطع كارشناسي داراي 4 گرايش الكترونيك، مخابرات، كنترل و
قدرت(1) است. البته گرايش هاي فوق در مقطع ليسانس تفاوت چنداني با يكديگر ندارند و
هر گرايش با گرايش ديگر تنها در 30 واحد يا كمتر متفاوت است. و حتي تعدادي از فارغ
التحصيلان مهندسي برق در بازار كار جذب گرايشهاي ديگر اين رشته مي شوند. با اين
وجود ما براي آشنايي هر چه بيشتر شما گرايشهاي فوق را به اجمال معرفي مي كنيم.
گرايش الكترونيك
دكتر كمره اي استاد مهندسي برق دانشگاه تهران در معرفي اين گرايش مي گويد:
"گرايش الكترونيك به دو زير بخش عمده تقسيم مي شود. بخش اول ميكروالكترونيك است كه
شامل علم مواد، فيزيك الكترونيك، طراحي و ساخت قطعات از ساده ترين آنها تا پيچيده
ترين آنها است و بخش دوم نيز مدار و سيستم ناميده مي شود و هدف آن طراحي و ساخت
سيستم ها و تجهيزات الكترونيكي با استفاده از قطعات ساخته شده توسط متخصصان
ميكروالكترونيك است.
دكتر جبه دار نيز در معرفي اين گرايش مي گويد:
"گرايش الكترونيك يكي از گرايشهاي جالب مهندسي برق است كه محور اصلي آن آشنايي با
قطعات نيمه هادي، توصيف فيزيكي اين قطعات، عملكرد آنها و در نهايت استفاده از اين
قطعات، براي طراحي و ساخت مدارها و دستگاههاي است كه كاربردهاي فني و روزمره زيادي
دارند."
گرايش مخابرات
هدف از مخابرات ارسال و انتقال اطلاعات از نقطه اي به نقطه ديگر است كه اين اطلاعات
مي تواند صوت، تصوير يا داده هاي كامپيوتري باشد.
دكتر جبه دار در مورد شاخه هاي مختلف اين گرايش مي گويد:
"مخابرات از دو گرايش ميدان و سيستم تشكيل مي شود. كه در گرايش ميدان، دانشجويان با
مفاهيم ميدان هاي مغناطيسي، امواج، ماكروويو، آنتن و ... آشنا مي شوند تا بتوانند
مناسبترين وسيله را براي انتقال موجي از نقطه اي به نقطه ديگر پيدا كنند.
همچنين يكي از فعاليت هاي عمده مهندسي مخابرات گرايش سيستم، طراحي فليترهاي مختلفي
است كه مي توانند امواج مزاحم شامل صوت يا پارازيت را از امواج اصلي تشخيص و آنها
را حذف كرده و تنها امواج اصلي را از آنتن دريافت كنند.
گفتني است كه امروزه با توسعه مخابرات بي سيم، ارتباط نزديكتري بين دو گرايش ميدان
و سيستم ايجاد شده است. براي نمونه در گوشي تلفن همراه ما هم تجهيزات مربوط به
مدارهاي مخابراتي و هم تجهيزات مربوط به فرستنده و هم آنتن گيرنده را داريم. از
همين رو يك مهندس مخابرات امروزه بايد از هر دو گرايش بخوبي اطلاع داشته باشد تا
بتواند يك دستگاه بي سيم را طراحي كند."
استفاده قرار نمي گيرد. بلكه در شاخه هاي ديگري از علوم مهندسي و حتي علوم انساني
كاربرد دارد. به عنوان نمونه كنترل فرآيند تصفيه نفت در يك پالايشگاه، كنترل عملكرد
يك نيروگاه برق، سيستم كنترل ناوبري يك كشتي و يا كنترل تحولات و تغييرات جمعيتي
نمونه هاي متنوعي از كاربرد علم كنترل مي باشد.
گفتني است كه گرايش كنترل داراي زير بخش هاي متنوعي مانند كنترل خطي، غيرخطي،
مقاوم، تطبيقي، ديجيتالي، فازي و غيره است."
دكتر جبه دار نيز با اشاره به اينكه گرايش كنترل منحصر به مهندسي برق نمي شود، مي
گويد:
"در رشته هاي مهندسي مكانيك، مهندسي شيمي، مهندسي هوافضا، مهندسي سازه و مهندسي هاي
ديگر نيز ما شاهد علم كنترل هستيم اما نوع سيستم كنترلي در هر رشته مهندسي متفاوت
است. براي مثال در مهندسي مكانيك نوع كنترل، مكانيكي و در مهندسي شيمي براساس
فرآيندهاي شيميايي است. اما در كل هدف مهندسي كنترل، طراحي سيستمي است كه بتواند
عملكرد يك دستگاه را در حد مطلوب حفظ كند.
دكتر جبه دار در ادامه درباره فعاليت هاي ديگر مهندسي كنترل مي گويد:
"خودكار كردن يا اتوماتيك كردن خط توليد، يكي ديگر از فعاليت هاي مهندسي كنترل است.
يعني مهندس كنترل مي تواند به گونه اي خط توليد را هماهنگ و كنترل كند كه محصول
توليد شده طبق برنامه تعيين شده و با بهترين كيفيت به دست آيد."
گرايش قدرت
دكتر جبه دار در معرفي اين گرايش مي گويد:
"هدف اصلي مهندسين اين گرايش، توليد برق در نيروگاهها، انتقال برق از طريق خطوط
انتقال و توزيع آن در شبكه هاي شهري و در نهايت توزيع آن براي مصارف خانگي و
كارخانجات است. بنابراين يك مهندس قدرت بايد به روشهاي مختلف توليد برق، خطوط
انتقال نيرو و سيستم هاي توزيع آشنا باشد."
دكتر كمره اي نيز در معرفي اين گرايش مي گويد:
"گرايش قدرت به آموزش و پژوهش در زمينه طراحي و ساخت سيستم هاي مورد استفاده در
توليد، توزيع، مصرف و حفاظت از برق مي پردازد.
به عبارت ديگر دانشجويان اين رشته در شاخه توليد با انواع نيروگاههاي آبي، گازي،
سيكل تركيبي و ... آشنا مي شوند. و در بخش انتقال و توزيع، روشهاي مختلف انتقال برق
اعم از كابلهاي هوايي و زيرزميني را مطالعه مي كنند و در شاخه حفاظت نيز انواع
وسايل و تجهيزات حفاظتي كه در مراحل مختلف توليد، توزيع، انتقال و مصرف انرژي،
انسانها و تاسيسات را در برابر حوادث مختلف محافظت مي كنند، مورد بررسي قرار مي
دهند كه از آن ميان مي توان به انواع رله ها، فيوزها، كليدها و در نهايت سيستم هاي
كنترل اشاره كرد.
يكي ديگر از شاخه هاي قدرت نيز ماشين هاي الكتريكي است كه شامل ژنراتورها،
ترانسفورماتورها و موتورهاي الكتريكي مي شود كه اين شاخه از زمينه هاي مهم صنعتي و
پژوهشي گرايش قدرت است."
آينده شغلي، بازار كار، درآمد:
"امروزه با توسعه صنايع كوچك و بزرگ در كشور، فرصت هاي شغلي زيادي براي مهندسين برق
فراهم شده است و اگر مي بينيم كه با اين وجود بعضي از فارغ التحصيلان اين رشته
بيكار هستند، به دليل اين است كه اين افراد يا فقط در تهران دنبال كار مي گردند و
يا در دوران تحصيل به جاي يادگيري عميق دروس و در نتيجه كسب توانايي هاي لازم، تنها
واحدهاي درسي خود را گذرانده اند.
همچنين يك مهندس خوب بايد، كارآفرين باشد يعني به دنبال استخدام در موسسه يا
وزارتخانه اي نباشد بلكه به ياري آگاهي هاي خود، نيازهاي فني و صنعتي كشور را يافته
و با طراحي سيستم ها و مدارهاي خاصي اين نيازها را برطرف سازد. كاري كه بعضي از
فارغ التحصيلان ما انجام داده و خوشبختانه موفق نيز بوده اند."
دكتر كمره اي نيز در اين زمينه مي گويد:
"اگر يك فارغ التحصيل برق داراي توانايي هاي لازم باشد، با مشكل بيكاري روبرو
نخواهد شد. در حقيقت امروزه مشكل اصلي اين است كه بيشتر فارغ التحصيلان توانمند و
با استعداد اين رشته به خارج از كشور مهاجرت مي كنند و ما اكنون با كمبود نيروهاي
كارآمد در اين رشته روبرو هستيم."
يكي از اساتيد مهندسي برق دانشگاه علم و صنعت ايران نيز در مورد فرصت هاي شغلي فارغ
التحصيلان اين رشته مي گويد:
"طبق نظر كارشناسان و متخصصان انرژي در كشور، با توجه به نياز فزاينده به انرژي در
جهان كنوني و همچنين نرخ رشد انرژي الكتريكي در كشور، سالانه بايد حدود 1500 مگاوات
به ظرفيت توليد كشور افزوده شود كه اين نياز به احداث نيروگاههاي جديد و همچنين
فارغ التحصيلان متخصص برق و قدرت دارد.
فرصت هاي شغلي يك مهندس كنترل نيز بسيار گسترده است چون در هر جا كه يك مجموعه
عظيمي از صنعت مهندسي مثل كارخانه سيمان، خودروسازي، ذوب آهن و ... وجود داشته
باشد، حضور يك مهندسي كنترل ضروري است.
و بالاخره يك مهندس مخابرات يا الكترونيك مي تواند جذب وزارتخانه هاي پست و تلگراف
و تلفن، صنايع، دفاع و سازمانهاي مختلف خصوصي و دولتي شود."
توانايي هاي مورد نياز و قابل توصيه
الف) توانايي علمي: "مهندسي برق نيز مانند مابقي رشته هاي مهندسي بر مفاهيم فيزيكي
و اصول رياضيات استوار است و هر چه دانشجويان بهتر اين مفاهيم را درك كنند، مي
توانند مهندس بهتري باشند. در اين ميان گرايش الكترونيك وابستگي شديدي به فيزيك
بخصوص فيزيك الكترونيك و فيزيك نيمه هادي ها دارد. در گرايش مخابرات نيز درس فيزيك
اهميت بسياري دارد زيرا دروس اصلي اين رشته بخصوص در شاخه ميدان شامل الكترومغناطيس
و امواج مي شود."
داشتن ضريب هوشي بالا و تسلط كافي بر رياضيات، فيزيك و زبان خارجي از ضرورتهاي ورود
به اين رشته است.
ب) علاقمنديها: دانشجوي برق بايد ذهني خلاق و تحليل گر داشته باشد. همچنين به كار
با وسايل برقي علاقه داشته باشد چون گاهي اوقات با دانشجوياني روبرو مي شويم كه در
رياضي و فيزيك قوي هستند اما در كارهاي عملي ضعيف اند. چنين دانشجوياني براي رشته
هاي مهندسي مناسب نيستند و بهتر است رشته هاي ذهني و انتزاعي مثل رياضي يا فيزيك را
انتخاب كنند.
ادامه دارد
khaiyam
08-16-2006, 12:09 AM
ادامه مقاله قبلي.......
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر: (كارشناسي ارشد و ...)
فارغ التحصيل در مقطع كارشناسي برق كه مدرك خود را در يكي از چهار گرايش الكترونيك،
مخابرات، قدرت و كنترل مي گيرد، مي تواند در يكي از اين گرايشها (اختياري) يا رشته
اي كه برق زير مجموعه اي براي آن تعريف شده، ادامه تحصيل نمايد. اين رشته به صورت:
مهندسي برق- الكترونيك، برق- قدرت، برق- مخابرات (شامل گرايش هاي: ميدان، سيستم،
موج، رمز، مايكرونوري) برق- كنترل، مهندسي پزشكي (گرايش بيوالكتريك)، مهندسي هسته
اي (دو گرايش مهندسي راكتور و مهندسي پرتو پزشكي، مهندسي كامپيوتر (معماري
كامپيوتر، هوش مصنوعي و رباتيك) است. براي تحصيل در مقطع دكتراي تخصصي، مي توان، در
هر يك از زيرشاخه هاي تخصصيتر گرايشهاي ياد شده ميزان مورد نياز واحدها را اخذ كرد
و رساله دكتري را در همان موضوع خاص ارائه داد. مسلم است اين زير شاخه ها، گرايشهاي
تخصصي تر اين چهار گرايش است. امكان ادامه تحصيل در كليه گرايشهاي ياد شده در
مقطعهاي كارشناسي ارشد و تا حد زيادي در دوره دكتري، در داخل كشور وجود خواهد داشت.
رشته برق به دليل كاربردي بودن آن در بسياري از علوم مهندسي ديگر، براي فارغ
التحصيلان امكان تحصيل در بسياري گرايشها و دانشها را فراهم مي كند.
درسهاي تخصصي مهندسي برق – الكترونيك
از درسهاي پايه و اصلي موثر در مهندسي الكترونيك مي توان به درسهاي مدارهاي
الكتريكي، الكترونيك 2 و 1، مدارهاي منطقي و مخابرات اشاره كرد. بعضي از درسهاي
تخصصي اين گرايش عبارتند از:
الكترونيك 3: مبحث اول اين درس مربوط به پاسخ فركانسي است كه به طور اجمال عوامل
مربوط به كاهش بهره در فركانسهاي بالا و پايين (در واقع بالاتر و پايين تر از پهناي
باند مياني) و روشهاي به دست آوردن فركانسهاي قطع بالا و پايين را در تقويت كننده
هاي ترانزيستوري مورد بررسي قرار مي دهد. در مبحث دوم پايداري تقويت كننده هاي
فيدبك مورد توجه قرار مي گيرد.
تكنيك پالس: در درسهاي مدار و الكترونيك، دانشجويان با سيگنالهاي سينوسي و پاسخ
مدارهاي خطي و يا غيرخطي به آنها آشنا مي شوند، امروزه و با توجه به رشد روزافزون
فن آوري ديجيتال، كمتر مدار الكترونيكي يافت مي شود كه در آن فقط سيگنالهاي سينوسي
به كار رفته باشد. پالس در حالت كلي به سيگنالهايي گفته مي شود كه تغييرات جهش
داشته باشند. از مهمترين اين سيگنالها كه در درس تكنيك پالس هم مورد بررسي قرار مي
گيرد، سيگنالهاي پله، مربعي، مورب و نمايي هستند.
ميكروپروسسور: پس از پيدايش الكترونيك ديجيتال و جنبه هاي جذاب و ساده طراحيهاي
ديجيتال و كاربردهاي فراوان اين نوآوري، با تكنولوژيهاي
Ssi , Msi
، ادوات الكترونيك ديجيتال، مانند قطعات منطقي به بازار ارائه شد. شركت تگزاس اولين
ميكروپروسسور 4 بيتي را با فن آوري 2si
طراحي و عرضه نمود كه بعنوان بخش اصلي ماشين حساب مورد استفاده قرار گرفت و اين گام
اول در پيدايش و ظهور ميكروپروسسورها بود.
معماري كامپيوتر: در اين درس معماري داخل 8 بيتي ها و نحوه اجراي دستورالعملها در
اين پردازنده ها، بررسي حافظه ها و روش دستيابي ميكروپروسسورها به اطلاعات حافظه،
معرفي زبان اسمبلي پردازنده هاي 8 بيتي و ايجاد توانايي جهت نوشتن برنامه اي براي
عملكردي خاص به كمك ميكروپروسسورها و معرفي قطعات جانبي مورد استفاده توسط
ريزپردازنده ها، مورد مطالعه قرار مي گيرد.
مدارهاي مخابراتي: درس مدار مخابراتي به بررسي ساختار و يا طراحي مدارهايي مي
پردازد كه در فركانسهاي بالا كار كرده و يا به نوعي در ارسال پيام در گيرنده و
فرستنده نقش دارند. در اين درس ابتدا با نويزهاي حرارتي، ترقه اي و ... آشنا شده و
راههايي براي محدود كردن نويز پيشنهاد مي شود، سپس مدارهاي تشديد و تبديل امپدانس
كه به منظور انتقال حداكثر توان به كار مي روند مورد بحث قرار مي گيرد.
فيزيك مدرن: در فصل اول اين درس با پرداختن به نسبيت خاص دانسته هاي علمي ما كاملاً
اشتباه از آب درآمده و با پرداختن به اصولي نظير اتساع زمان، پديده دوپلر، انقباض
طول، نسبيت جرم، جرم و انرژي و ...، همه دانسته هاي ما را (حداقل در حيطه دانستن)
نابود مي كند.
فصلهاي ديگر درس به موضوعاتي نظير خواص ذره اي امواج، پديده فتوالكتريك، نظريه
كوانتومي نور، پرتوايكس، پراش ذره، ساختار اتمي، مكانيك كوانتومي و ... مي پردازد.
فيزيك الكترونيك: شامل مطالعه خواص سيليكون، بلورشناسي، روشهاي ساخت قطعات و
مدارهاي نيمه هادي، تحليل و طراحي اين مدارها، به دست آوردن مشخصات قطعات و يكي از
مهمترين زمينه هاي كاري و تحقيقاتي در رشته الكترونيك است. پيش نياز اين قسمت تسلط
بر درس درياضي مهندسي و معادلات ديفرانسيل و مختصري در فيزيك كوانتوم و فيزيك مدرن
مي باشد.
درسهاي تخصصي مهندسي برق- مخابرات
از درسهاي پايه و اصلي موثر در مهندسي مخابرات مي توان به درسهاي رياضي مهندسي
تجزيه و تحليل سيستمها، مدارهاي الكتريكي، الكترونيك و الكترومغناطيس اشاره كرد.
بعضي از درسهاي تخصصي عبارتند از:
مخابرات 2: شامل تجزيه و تحليل و طراحي شبكه هاي مخابراتي ديجيتالي است. مطالب درسي
با مروري بر تجزيه و تحليل سيگنالها و سپس فرآيندهاي تصادفي شروع شده و به دنبال آن
به بررسي اجزاي يك سيستم (مجموعه) مخابراتي ديجيتال در حالت كلي مي پردازد و چگونگي
بهينه سازي سيستم براي انتقال پيام با حداقل خطاي ممكن را بررسي مي كند.
ميدان و امواج: درس ميدان و امواج به بررسي رفتار امواج الكترومغناطيس در محيطهاي
مختلف طبيعت مي پردازد. محيطها به قسمت هاي هادي و نيمه هادي و عايق تقسيم بندي شده
و عوامل رفتاري امواج در اين محيطها از قبيل اتلاف نيرو انعكاسي كلي يا شكست بررسي
مي شود.
الكترونيك 3: در گرايش الكترونيك توضيح داده شد.
مدارهاي مخابراتي: در گرايش الكترونيك توضيح داده شد.
آنتن ها و انتشار امواج: اين درس به بحث در مورد نحوه انتشار امواج الكترومغناطيسي
مي پردازد. مباحث مطرح شده در اين درس به صورت نظري و عملي است، به عبارتي از نحوه
تشعشع يك منبع الكترومغناطيسي ساده شروع كرده و با توسعه آن به مطالعه ساده ترين
آنتن عملي مي پردازد.
مايكروويو: اين درس در ابتدا پس از تعريف محدود مايكروويو از نظر فركانس 1 و تقسيم
بندي امواج مايكروويو به بررسي انتقال امواج با فركانس بالا با حداقل تلفات در
محيطهاي مختلف مي پردازد. سپس عناصر غيرفعال مايكروويو شامل نضعيف كننده ها، تغيير
فازدهنده ها و كوپلرهاي جهت دار معرفي مي شود.
اصول ميكروكامپيوتر: اين درس را به جرات مي توان از جذابترين و پركاربردترين درسهاي
برق دانست زير در دنياي امروز كه تمامي وسايل مكانيكي آنالوگ جاي خود را به وسايل
ديجيتالي مي دهند، داشتن اطلاعات كافي در مورد نحوه كارپروسسورها از اولين نيازهاي
يك مهندس برق مي باشد. با تركيب مطالب اين درس با هر كدام از درسهاي ديگر مي توان
طرحهاي بسيار جالب و پركاربردي را طرح ريزي كرد.
درسهاي تخصصي مهندسي برق- قدرت
از درسهاي پايه و اصلي موثر در مهندسي قدرت مي توان به دروس مدار، الكترومغناطيس،
الكترونيك، ماشين و بررسي اشاره كرد. بعضي از درسهاي تخصصي اين گرايش عبارتند از:
ماشينهاي الكتريكي 3: اين درس از جمله درسهايي است كه ديدي صنعتي به دانشجو مي دهد.
مبحث اين درس را مي توان به دو فصل مهم ترانفسورمرهاي سه فاز و ماشينهاي سنكرون
تقسيم بندي نمود.
ترانسفورهاي سه فاز و ماشينهاي سنكرون، وسايلي الكتريكي هستند كه بيشتر جنبه صنعتي
دارند و كاربردهاي بسيار زياد ترانسهاي سه فاز در انتقال و توزيع انرژي الكتريكي،
تبديل ولتاژ در ابتداي همه كارخانه ها و كارگاههاي بزرگ صنعتي و ... بر هيچ كس
پوشيده نيست. در اين درس در مورد انواع آرايشهاي اين تراسنها، كليه گروههاي موجود و
كاربرد هر نوع، بحث جامعي مي شود.
ماشينهاي مخصوص(ويژه): به تعبيري مي توان اين درس را نقطه عطف درسهاي تخصصي اين
گرايش دانست. زيرا اين درس به بررسي در مورد ماشينهاي ويژه مي پردازد كه اين
ماشينها در وسايل خانگي كاربرد فراوان دارند.
الكترونيك قدرت: الكترونيك قدرت در عمل بين الكترونيك و قدرت، آشتي برقرار كرده
است. به طور مثال مي توان با فرمان يك ريزپردازنده كه حدود 5 ولت و 200 ميلي آمپر
است يك كارخانه را راه اندازي كنيم. در زمينه الكترونيك قدرت المانهايي نظير
تريستور، ترانزيستور و ... كاربردهاي فوق العاده زيادي دارند. از مزاياي اين قطعات
تحمل توانهاي بالا مي باشد.
بررسي سيستمهاي قدرت 2: اين درس بيشتر در مورد انتقال انرژي و مشكلات موجود در اين
راه صحبت مي كند. از جمله مطالب ارائه شده در اين درس مي توان به پخش بار اقتصادي
در شبكه هاي قدرت، اتصال كوتاههاي متقارن و نامتقارن روي شبكه قدرت و پايداري
سيستمهاي قدرت اشاره نمود.
توليد و نيروگاه: اين درس يكي از درسهاي بسيار جذاب اين گرايش است، زيرا برخلاف
ديگر درسها، زياد به مسائل نظري، نمي پردازد و جنبه بسيار عملي دارد. آشنايي با
انواع نيروگاهها (آبي، اتمي، بادي، بخار، ...) و همچنين بحث كلي در مورد اين
نيروگاهها و روشهاي كاري آنها از مباحث اين درس است.
رله و حفاظت: يك شبكه قدرت را بايد در مقابل خطرات احتمالي (اتصال كوتاهها) محافظت
كرد. از وسائلي كه در اين مورد استفاده مي شود مي توان به رله ها اشاره كرد كه بسته
به نوع رله به محض ايجاد يك حالت خطا و يا خرابي در شبكه وارد عمل شده، قسمتي از
شبكه را جدا كرد.
عايق و فشار قوي: با توجه به تفاوتهاي ولتاژهاي فشار قوي با ولتاژهاي فشار ضعيف، به
طور حتم توليد، اندازه گيري و بهره برداري از اين ولتاژها تفاوتهاي عمده اي با
ولتاژهاي فشار ضعيف دارد و براي عايق بندي شبكه فشار قوي بايد از عايقهاي مخصوصي
استفاده كرد. فصل نخست اين درس به بررسي اين مقوله مي پردازد.
در بخش دوم اين درس انواع تخليله الكتريكي، مراحل مختلف آن در عايقها و اثرات مختلف
شكست بر عايق مورد بررسي قرار مي گيرد.
ترموديناميك: شايد اولين سوالي كه در مرحله اول به ذهن برسد ارتباط اين درس با
درسهاي برق باشد. كاربرد اصلي مطالب اين درس مبحث توليد نيروگاه است. زيرا هنگام
آشنايي با انواع نيروگاهها (نيروگاه بخار، گازي، اتمي و ...) بايد اطلاعاتي در مورد
سيكل كاري آنها داشته باشيم، پس داشتن اطلاعاتي در مورد ترموديناميك ضروري است.
اصول ميكروكامپيوتر: درگرايش مخابرات توضيح داده شد.
درسهاي تخصصي مهندسي برق- كنترل
از درسهاي پايه و اصلي موثر در مهندسي كنترل مي توان به درسهاي مدار، الكترونيك،
رياضي مهندسي، تجزيه و تحليل سيستم و كنترل خطي اشاره كرد. بعضي از درسهاي تخصصي
اين گرايش عبارتند از:
كنترل ديجيتال و غيرخطي: كنترل ديجيتال از سال 1960 در پيشرفتهاي مربوط به قابليت
توليد و كيفيت محصولات و صرفه جويي در هزينه ها، نقش مهمي داشته است. به خصوص با
پيشرفتهايي كه در زمينه ميكروپروسسور صورت گرفته، اين رشته توانسته است در بعضي
موارد از كنترل آنالوگ پيشي گرفته، دقت كار را بالا ببرد.
كنترل مدرن: اين درس برخلاف ساير درسها (مانند كنترل صنعتي و ...) تا حدي جنبه نظري
دارد و ديدي تقريبا رياضي به يك مهندس كنترل مي دهد. آشنايي كلي با مفاهيم كنترل
پذيري و مشاهده پذيري سيستمهاي كنترل و مطالعه فيدبكهاي حالت از مباحث اين درس است.
كنترل صنعتي: اين درس از درسهاي تخصصي و مهم گرايش كنترل مي باشد كه به بررسي نحوه
به كارگيري روابط رياضي و فرمولهايي كه در هر نوع پروسه اي وجود دارد مي پردازد و
شامل آشنايي با سيستمهاي كنترل غلظت، سطح، ارتفاع و يا ئبي ورودي، خروجي مخازن حاوي
مايعات صنعتي و شيميايي (مانند مخازن موجود در صنايع، پالايشگاهها و ...)، مطالعه
سيستمهاي كنترل دما و رطوبت يك محفظه و يا اتاق، آشنايي با انواع كنترل كننده هاي
صنعتي، مطالعه انواع سيستمهاي نورد موجود در كارخانه ها(مانند نورد فولاد، كاغذ
و...) و ديگر سيستمهاي موجود در صنعت است.
ابزار دقيق: اصطلاح ابزار دقيق به ابزاري اطلاق مي شود كه سيگنالها را ثبت و نشان
داده و يا باعث انتقال سيگنالي بين اجزاي مختلف سيستم مي شوند. اين درس به معرفي
سيستمهاي كنترل و ابزار دقيق و همچنين معرفي اجزاي اين سيستمها مي پردازد.
اصول ميكروكامپيوتر: در گرايش مخابرات توضيح داده شد.
ترموديناميك: در گرايش قدرت توضيح داده شد.
مباني تحقيق در عمليات: اين درس به طور كلي براي تمام دانشجويان مهندسي مفيد است.
چون مهندسي ارتباط مستقيم با هزينه و سود اقتصادي دارد. آگاهي به برنامه ريزي خطي
كه بحث اصلي اين درس است براي هر مهندسي جنبه هاي مثبت زيادي دارد. با اين درس مي
توان هزينه ها را به حداقل و سود و صرفه اقتصادي را با كمترين امكانات به حداكثر
رساند. بنابراين آگاهي به اين درس براي تمام كساني كه مي خواهند يك طرح صنعتي انجام
دهند مزاياي زيادي دارد.
رشته هاي مشابه و نزديك به اين رشته:
در برخي از دانشگاهها رشته مهندسي پزشكي را يكي از گرايش هاي مهندسي برق به شمار مي
آورند.
رشته هايي از قبيل مهندسي علمي – كاربردي برق، كارداني فني برق، دبير فني برق –
قدرت و ...
پيوند عميقي بين اين رشته و دانش كامپيوتر وجود دارد كه غيرقابل انكار است.
زمين شناسي- علوم سياسي – جامعه شناسي و علوم اجتماعي
با توجه به حجم بازار الكترونيك و بازار صنعت نيمه رسانا در دنيا و نيز كشور ما كه
رشد 7% و 15% دارد، لذا آينده روشني براي اين رشته پيش بيني مي كنند چه از لحاظ
بازار كار بر صنعت هاي شغلي و چه از نظر تحققات علمي.
نكات تكميلي:
"مانع رشد صنعت الكترونيك و ميكروالكترونيك در دنيا نه سرمايه است و نه فن آوري و
نه بازار. البته همه اينها محدوديت ايجاد مي كند ولي فعالً محدوديت اصلي كه اجازه
نمي دهد كار از حدي جلوتر برود عبارت است از نيروي كار كيفي."
آنچه خوانديد نظر قائم مقام فني يكي از بزرگترين مجموعه هاي ميكروالكترونيك بلژيك
است و بيانگر آن است كه امروزه براي موفقيت در مهندسي برق گرايش الكترونيك بايد از
سطح علمي و مهارت فني خوبي برخوردار بود.
دكتر فتوت احمدي استاد مهندسي برق دانشگاه صنعتي شريف نيز در تاييد همين سخن مي
گويد:
"براي مثال در طراحي “ic”
احتياج به سرمايه گذاري عمده اي نيست، بلكه هوشمندي طراح و دانش فني خوب، بسيار
اهميت دارد."
khaiyam
08-16-2006, 12:10 AM
فیزیک
هدف
در معرفي علم فيزيك دكتر پروين استاد فيزيك دانشگاه اميركبير ميگويد: «فيزيك علم
زندگي و اصلا علم حيات است» . و يا دكتر منيژه رهبر استاد فيزيك دانشگاه تهران
معتقد است هر چيزي كه در اطراف خويش ميبينيم به فيزيك ربط پيدا ميكند. همچنين
پاسخ به بسياري از سوالهايي را كه هميشه ذهن بشر به آن مشغول بوده است به وسيله علم
فيزيك ميتوان داد. مثل اين كه دنيا چگونه بوجود آمده است؟ از چه تشكيل شده و
كوچكترين جزء آن چيست؟
در كل ميتوان گفت كه جهان در بزرگترين مقياس تا ريزترين مقياس در ارتباط با علم
فيزيك ميباشد.
يكي ديگر از استادان دانشگاه نيز فيزيك را دانش كشف و استفاده عملي از قوانين و
روابط حاكم بر پديدههاي طبيعي مينامد كه مبناي اين دانش بر تجربه و آزمايش استوار
است.
ماهيت :
رشته فيزيك در حد ليسانس عبارت است از فيزيك دبيرستاني به اضافه فيزيك قرن بيستم .
از سوي ديگر ميتوان گفت كه فيزيك در حد ليسانس مفاهيم فيزيكي دبيرستاني را عميقتر
كرده و طرز برخورد با مسائل فيزيكي را آموزش ميدهد».
دكتر پروين نيز ميگويد: «فيزيك دانشگاهي بر پايه كتاب فيزيك هاليدي و برخي كتب
ديگر كه به زمينههاي فيزيك مدرن ميپردازد، قرار گرفته است يعني به نظر من اگر كسي
مطالبي را كه در فيزيك هاليدي نوشته شده است به درستي بفهمد بايد به او ليسانس
فيزيكش را بدهند».
گرايشهاي مقطع ليسانس:
رشته فيزيك در دوره كارشناسي داراي 5 گرايش اتمي مولكولي، هستهاي ، حالت جامد،
هواشناسي و نجوم است (البته فيزيك داراي گرايش دبيري نيز هست كه ما در اينجا به
بررسي آن نميپردازيم چرا كه گرايش دبيري به عنوان يك گرايش تخصصي در علم فيزيك
مطرح نميباشد) كه تعداد واحدهاي تخصصي هر يك از اين گرايشها در دوره كارشناسي
بسيار محدود است و به همين دليل گرايشهاي فوق در اين دوره تفاوت محسوسي با يكديگر
ندارند.
براي اطلاع هرچه بيشتر به معرفي اجمالي هر يك از گرايشهاي اين دوره ميپردازيم.
گرايش اتمي - مولكولي
فيزيك اتمي- مولكولي كه مربوط به فيزيك جديد است از زماني متولد شد كه دانشمندان
متوجه شدند كوچكترين جزء در طبيعت اتم نيست بلكه اتم از اجزاي كوچكتري به نام
الكترونها و هسته تشكيل شده است. يعني اتم از هستهاي تشكيل شده است كه
الكترونهايي در اطراف آن ميگردند.
دكتر منيژه رهبر استاد فيزيك دانشگاه تهران در ادامه سخنان خويش ميگويد: «در اين
ميان فيزيك اتمي به بررسي نقل و انتقالهاي الكترونهاي اطراف هسته ميپردازد و
خواص آنها را مورد بررسي قرار ميدهد. يعني ما در فيزيك اتمي كاري به اين نداريم كه
هسته از چه تشكيل شده است بلكه هسته برايمان مركزي با بار مثبت است و بيشتر توجه ما
جلب الكترونهاي اطراف هسته ميشود».
دكتر هوشنگ روحانيزاده استاد فيزيك دانشگاه تهران نيز در معرفي فيزيك اتمي
ميگويد: «اگر ما بپذيريم كه در كل، علم فيزيك به دو بخش دنياي بزرگ و دنياي كوچك
تقسيم ميشود. دنياي بزرگ فيزيك ، مربوط به دنياي روزمره است و در آن حركت
اتومبيلها، موشك، ماهواره و در كل تمام حركاتي كه ميبينيم مورد بررسي قرار
ميگيرد، فيزيك اتمي به دنياي بينهايت كوچكها برميگردد چرا كه ما در فيزيكاتمي
به بررسي ساختار ذرهاي به نام اتم ميپردازيم و اين كه اتم چگونه تشكيل شده و چه
ويژگيهايي دارد؟»
گرايش فيزيك هستهاي
دكتر رهبر در معرفي فيزيك هستهاي ميگويد: «در فيزيك هستهاي، خود هسته، مورد
مطالعه قرار ميگيرد يعني متخصصان و دانشمندان بررسي ميكنند كه هسته از چه تشكيل
شده و چه نيروهايي بين اجزاي هسته حكمفرما است و در نتيجه واكنشهاي انجام شده،
چقدر انرژي آزاد ميگردد؟»
دكتر دويلو نيز در معرفي اين گرايش ميگويد: «انرژي هستهاي و راديوايزوتوپها
مسائلي هستندكه در فيزيك هستهاي مورد بررسي قرار ميگيرد».
فيزيك حالت جامد
گرايش حالت جامد مربوط به سيستمهاي بس ذرهاي مخصوصا جامدات است.
سامان مقيمي عراقي در ادامه ميگويد: «ابتداييترين كار در اين گرايش بررسي بلورهاي
جامدات و خواص اپتيكي ، مكانيكي، الكتريكي و صوتي امواجي است كه در آن منتشر ميشود
كه اين بررسي منجر به پديدههاي مختلفي مثل ابر رسانايي، نيم رسانايي و يا پخش و
انتقال گرما ميگردد.»
دكتر پروين نيز ميگويد: «مطالعه دانش مربوط به كريستالها و ويژگيهاي فيزيكي آنها
به گرايش حالت جامد بر ميگردد.»
گرايش هواشناسي
دو گرايش نجوم و هواشناسي بسيار محدودتر از سه گرايش اتمي – مولكولي، هستهاي و
حالت جامد ارائه ميشود. براي مثال در سال تحصيل 79-78 گرايش هواشناسي تنها در
دانشگاه هرمزگان ارائه شده و گرايش نجوم اصلا ارائه نشده است.
اما در معرفي اين گرايش سامان مقيمي عراقي ميگويد:
«گرايش هواشناسي ، اطلاعات پايهاي و متنوعي درباره انواع پديدههاي جوي و برخورد
علمي با آنها ارائه ميدهد و همچنين با مطالعه ديناميك وضعيت هوا ميتوان بررسي كرد
كه شرايط هوا چگونه تغيير كرده و چه پارامترهايي براي ايجاد اين تغيير لازم است؟»
گرايش نجوم
سه بخش اصلي اين گرايش را نجوم رصدي، اخترشناسي و كيهانشناسي تشكيل ميدهد.
سامان مقيمي عراقي در ادامه ميگويد: «در بخش نجوم كه جنبه مشاهداتي دارد،
پديدههاي مختلف نجومي را رصد و ثبت كرده و سپس از آنها عكس گرفته و طيف آنها را
ميسنجد.
در اخترشناسي كه جنبه نظري دارد وضعيت ستارگان مورد مطالعه قرار ميگيرد يعني بررسي
ميشود كه هر ستاره در چه مرحلهاي قرار دارد و چه اتفاقاتي برايش رخ ميدهد؟
بخش كيهانشناسي نيز با اين كه زياد جنبه نجومي ندارد اما به هرحال پيشرفتش را
مديون علم نجوم است. به اين معني كه مدلهاي مختلف كيهانشناسي بايد با دادههاي
رصدي مطابقت كند.» گفتني است كه اين كيهانشناسي به صورت كلاسيك به چگونگي ايجاد
جهان و تشكيل ساختارهاي كهكشاني مانند خوشهها و ابر خوشهها ميپردازد.
آينده شغلي ، بازار كار، درآمد:
امروزه اگر كشوري بخواهد پيشرفت كند بايد پژوهش كند و چيزهاي جديدي بسازد. اگر
بخواهد پژوهش كند بايد به آزمايشگاهها برود و اگر بخواهد در آزمايشگاهها كار كند،
احتياج به تيم علمي دارد و در يك تيم علمي نيز هميشه متخصصان شاخههاي مختلف فيزيك
حضور دارند چون هر كاري كه بخواهيم انجام بدهيم بايد بنيان فيزيكي داشته باشد.
دكتر پروين در ادامه مي گويد: «براي مثال اگر بخواهيم يك دستگاه الكتريكي بسازيم
اول بايد بدانيم چه قوانين فيزيكي بر آن حاكم است و بعد از شناخت آن قوانين،
ميتوان دستگاه مورد نظر را با استفاده از فن و هنر ساخت.
«اگر كسي فيزيك را خوب خوانده باشد در سازمانهاي مختلف كشور از قبيل صداوسيما،
برنامه و بودجه، مخابرات و همچنين در صنايع مختلف مفيد واقع شده و موفق ميگردد.
چون دانشجويان فيزيك مطلب مختلفي از قبيل الكتريسيته و مكانيك ميخوانند و در
زمينههاي مختلف ديد وسيعي پيدا ميكنند.»
آقاي صحبتزاده دانشجوي دكتري فيزيك دانشگاه شهيد بهشتي در مورد موقعيتهاي شغلي
فارغالتحصيلان فيزيك ميگويد: «فارغالتحصيلان اين رشته در حد كارشناسي ميتوانند
در صنعت مخابرات و ارتباطات ، نيروگاههاي هستهاي، مراكز توليد قطعات غيرهادي و
سلولهاي خورشيدي، صنايع توليد و نگهداري ليزر در صنعت، پزشكي و نظامي و سازمان
انرژي اتمي فعاليت كنند.»
داريوش شيرازي فارغالتحصيل اين رشته نيز ميگويد: «اگر كسي به اميد به دست آوردن
يك موقعيت شغلي مناسب، واردرشته فيزيك بشود، بايد بداند كه در انتها فقط يك مدرك
ليسانس به دست خواهد آورد. براي اين كه رشتههاي علوم پايه و از جمله فيزيك در
جامعه ما موقعيت كاري مناسبي ندارند و در نهايت اگر شانس داشته باشند جذب كلاسهاي
تقويتي و خصوصي ميشوند.»
البته اين در مورد دانشجوياني صدق ميكند كه رشته فيزيك انتخاب چهل يا سي به بعد
آنها بوده است و در واقع به اميد اين كه فقط در دانشگاه پذيرفته شوند اين رشته را
انتخاب كردهاند وگرنه دانشجوياني كه با علاقه و دقت و تامل بسيار اين رشته را
انتخاب كردهاند حتي به صورت خصوصي نيز در اين رشته فعاليت ميكند. براي مثال يكي
از فارغالتحصيلان اين رشته كارگاهي براي ساخت وسايل اپتيكي داير كرده است و يا
تعدادي از فارغالتحصيلان با شركت ايران خودرو براي بعضي از پروژههاي اين شركت
قرارداد بستهاند چون دانشجويان اين رشته ياد ميگيرند با مسائلي كه در پيش رويشان
قرار ميگيرد براحتي برخورد كرده و مدل سادهاي براي حل مسائل ارائه بدهند.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه:
اسماعيليان دانشجوي دكتري فيزيك هستهاي دانشگاه شهيد بهشتي ميگويد: «فيزيك منهاي
رياضي يعني صفر به همين دليل دانشجويان اين رشته بايد از نظر رياضيات در سطح بسيار
بالايي باشند.»
سامان مقيمي عراقي نيز معتقد است كه دانشجوي اين رشته بايد به فيزيك علاقهمند باشد
به اين معني كه از آنچه ياد گرفته است بتواند در زندگي روزمره خويش استفاده كند.
براي مثال با توجه به معلومات فيزيك دبيرستاني خود بررسي كند كه آبي كه از شير آب
ميريزد چرا به تدريج باريك ميشود و سطح مقطع آن در اين هنگام به چه حدي ميرسد؟
بيشك عواملي كه باعث شد نيوتن با افتادن سيب پي به قانون جاذبه ببرد، كنجكاوي
مفرط، صبر و بردباري، مطالعه و آزمايشهاي مستمر و قدرت تحليلي همراه با تفكر
فراوان بود كه با مشاهده پديدههاي تكراري و عادي زندگي روزمره قوانيني را كشف كرد.
دكتر منيژه رهبر در اين باره ميگويد: «برخلاف رشتههاي مهندسي كه با اتفاقات علمي
كار دارند در رشتههاي علوم پايه از جمله فيزيك به چگونگي پيشآمدهاي علمي توجه
ميكنند و در واقع به دنبال يافتن دلايل و چرايي هر پديده يا اتفاق هستند و به همين
دليل بچههايي كه مستعد، باهوش و كنجكاو هستند، ميتوانند در اين رشته موفق گردند.
اما متاسفانه چون در دبيرستان فيزيك بخوبي آموزش داده نميشود و دانشآموزان تنها
به حفظ فرمولها ميپردازند، نميتوانند بين آنچه خواندهاند و آنچه در دنياي خارج
وجود دارد، ارتباط برقرار كنند و در نتيجه كنجكاوي آنها تحريك نميشود و تعداد
اندكي از دانشآموزان با استعداد به رشته فيزيك علاقهمند شده و اين رشته را انتخاب
ميكنند.»
مهم اين است كه دانشجوي فيزيك از آنچه در اطرافش اتفاق ميافتد به راحتي نگذرد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
امروزه اگر ما به فكر پيشرفت و ساخت وسايل صنايع مختلف كشورمان از نظامي گرفته تا
پزشكي نباشيم بايد اين صنايع را به صورت آماده از كشورهاي ديگر بخريم كه اين كار
احتياج به سرمايهاي گزاف دارد و باعث وابستگي كشور ما به كشورهاي صنعتي ميگردد»
دكتر رهبر نيز در همين زمينه ميگويد: «ما در ايران صنايع چنداني نداريم و صنايع
موجود نيز بيشتر مونتاژ بوده و ابتكاري نيست اما اگر روزي بخواهيم صنايع پيشرفتهاي
داشته باشيم بايد خواص مواد را بدانيم تا متوجه شويم كه چطور ميتوان از آنها
استفاده بهتري بكنيم و وضعيت آن را بهبود ببخشيم و چنين پيشرفتي تنها با توسعه و
پيشرفت علم فيزيك امكانپذير است چرا كه متخصصان فيزيك ميتوانند موجب بهبود كيفيت
محصولات گشته و يا وسايل جديد طراحي بكند. يعني ما به جاي اين كه مواد خام خود را
خيلي ارزان صادر كنيم به ياري دانش فيزيك آنها را به محصولات ساخته تبديل بكنيم چرا
كه اين محصولات ارزش افزوده بسيار زيادي دارد.
كار ي كشور پيشرفتهاي مثل ژاپن انجام داد. چون اين كشور به ياري صنايع نيمهرسانا،
ترانزيستور و الكترونيك پيشرفت كرده است،صنايعي كه علم زيربنايي آنها فيزيك
ميباشد.»
نكات تكميلي :
دكتر هادي دويلو استاد مهندسي هستهاي دانشكده فيزيك دانشگاه صنعتي اميركبير
ميگويد: «بيشتر واحدهاي درسي دانشجويان گرايشهاي مختلف رشته فيزيك، در دوره
ليسانس مشترك چرا كه دانشجويان فيزيك تنها در سال آخر تحصيلي اقدام به انتخاب گرايش
خود ميكنند و هر گرايش نيز تنها 9 واحد تخصصي يعني سه درس تدريس ميشود و به همين
دليل نميتوان بين يك ليسانس گرايش فيزيك حالت جامد يا هستهاي و يا ساير گرايشهاي
تفاوتي قائل شد يعني يك ليسانس فيزيك در هيچيك از گرايشها متخصص نميشود».
دكتر عراقي استاد فيزيك دانشگاه صنعتي اميركبير با تاكيد بر همين امر ميگويد: «هر
دانشجوي فيزيك در دوره كارشناسي بايد 130 واحد بگذراند كه دروس تخصصي هر يك از
گرايشها فقط 9 واحد از اين 130 واحد است و بدون شك 9 واحد نميتواند تغييري در
ديدگاه دانشجويان ايجاد كند و هر دانشجو فقط شناختي جزئي نسبت به گرايش مورد نظر
خود پيدا ميكند. تازه، گاه همين 9 واحد نيز به گونهاي مشترك اما در دروسي مختلف
در هر يك از گرايشها تدريس ميشود يعني كتابها يا واحدهاي درسي هر گرايش، متفاوت
است اما در كل همه به اطلاعات يكساني دست پيدا ميكنند. در نتيجه يك ليسانسه فيزيك،
يك كارشناس فيزيك به معناي عام آن است و كارشناس يا متخصص در يكي از گرايشهاي فوق
به شمار نميآيد.
khaiyam
08-16-2006, 12:12 AM
شیمی
هدف :
شيمي علم اتمها، پيوندها و مولكولهاست. دانشي كه ميتواند خواص ماده، چگونگي
تغييرات و شيوه توليد آنها را از هسته اتم گرفته تا كهكشانها بررسي كند و رشته
شيمي، رشتهاي است كه به پرورش متخصصاني ميپردازد كه با مطالعه و تحقيق و آزمايش
به ابداع و نوآوري پرداخته و يا فرآوردههاي شيميايي را كنترل ميكنند.
دكتر محمدحسين رفيعي استاد شيمي دانشگاه تهران در معرفي اين رشته ميگويد:
«رشته شيمي داراي دو بخش علم شيمي و صنايع شيمي است كه علم شيمي به عنوان يكي از
علوم پايه زيربناي علوم مختلفي همچون بيولوژي ، بيوتكنولوژي ، پزشكي ، دندانپزشكي ،
داروسازي و رشتههاي متعدد مهندسي است. اما صنايع شيميايي عبارت است از صنايعي كه
در آنها واكنش شيميايي انجام ميگيرد يعني اقسام مواد اوليه تبديل به محصولات جديد
ميگردد كه خواص اين محصولات تا حدودي با مواد اوليه متفاوت است.»
وي در ادامه ميگويد:
«با توجه به تعريف فوق صنايع شيمي طيف گستردهاي از صنايع را در بر ميگيرد كه از
آن جمله ميتوان به صنايع غذايي، داروسازي، پتروشيمي ، الياف مصنوعي ، بهداشتي و
آرايشي و صنايع توليد لوازم خانگي اشاره كرد.»
يكي ديگر از اساتيد دانشگاه در معرفي اين رشته ميگويد:
«بررسي و مطالعه اجمالي تركيب، ساختار و ويژگيهاي ماده و همچنين كنترل آزمايشگاهي
فرآيندهاي شيميايي، مطالب و فعاليتهايي است كه در رشته شيمي در سطح كارشناسي ارائه
ميگردد. در سطح كارشناسي ارشد و دكترا نيز دانشجويان در گرايشهاي تخصصي اين رشته
كه عبارتند از : شيمي آلي ، شيمي تجزيه ، شيمي معدني ، شيمي فيزيك و شيمي كاربردي
به صورت عميقتري با بخشي از علم شيمي آشنا ميگردند تا در آينده بتوانند مرزهاي
دانش شيمي را گسترش دهند.»
تواناييهاي فارغالتحصيلان
فارغالتحصيلان اين دوره ميتوانند مسؤوليت زمينههاي مختلف از جمله موارد زير را
عهدهدار باشند:
1- طرح، نظارت و اجراي طرحهاي تحقيقاتي كوچك و بزرگ شيميايي در سطوح مختلف كاربردي
و علمي محض، در دانشگاهها، كارخانجات و مراكز تحقيقاتي ، به منظور ارتقاي كمي و
كيفي محصولات مورد نياز جامعه .
2- مسووليت و ارائه خدمات در آزمايشگاههاي كنترل كيفي، پيگيري و ارائه معيارهاي
استاندارد به منظور افزايش كميت و كيفيت محصولات توليدي و همچنين مواد مصرفي
كارخانهها و صنايع .
3- ارائه خدمات آموزشي در سطح دانشگاهها ، دبيرستانها و موسسات آموزشي.
4- ارائه طرحهاي پژوهشي به منظور استفاده از منابع اوليه ارزنده موجود در جامعه در
جهت افزايش بهرهوري از آنها و جلوگيري از صادرات بيرويه مواد اوليه ارزشمند و
تبديل آنها به محصولات واسطهاي كه ارزش اقتصادي بالاتري دارند.
5- ارائه خدمات در كارخانجات پتروشيمي ، پلاستيك ، لاستيك ، رنگ و رزين ، الياف ،
صنايع غذايي ، صنايع دارويي، بهداشتي و شويندهها .
6- آمادگي براي ادامه تحصيلات در مقاطع بالاتر براي تامين كادر علمي دانشگاهها و
ساير مراكز علمي.
7- كمك به توسعه صنايع دستي كه در سطح گستردهاي در جامعه پراكنده هستند؛ از جمله
ساخت رنگهاي بهتر و متنوعتر، بخصوص استفاده از رنگهاي طبيعي موجود در صنعت فرش.
8- استفاده از گياهان دارويي فراواني كه در مملكت موجودند، به منظور استخراج و
شناسايي موارد كاربرد اين گياهان به كمك متخصصان داروساز.
هدف از اين دوره تربيت كارشناساني است كه در زمينههاي آموزش در دبيرستان، تربيت
كمك پژوهشگر، آماده كردن دانشجويان براي ورودبه دورههاي كارشناسي ارشد و دكتري به
منظور تامين كادر آموزشي، پژوهشي مورد نياز دانشگاهها و موسسات تحقيقاتي ،
كارشناسان مورد نياز صنايع شيميايي و بينيازي از كارشناسان خارجي بتوانند از عهده
برآيند. دوره داراي دو گرايش: شيمي محض ، شيمي كاربردي است. داوطلب بايد در دروس
شيمي، فيزيك و رياضي دبيرستان قوي بوده ، علاقه ، انگيزه و روحيه كاوشگري لازم را
دارا باشد. دروس به صورت عمومي ، پايه ، الزامي (مشترك بين دو گرايش ) و اختصاصي
ارائه ميشود. بعضي دروس الزامي عبارت است از : شيمي آلي ، شيمي تجزيه، شيمي فيزيك،
شيمي معدني، معادلات ديفرانسيل. علاوه بر اين دروس 32 واحد درسي در هر گرايش وجود
دارد. در شاخه شيمي محض و شيمي كاربردي 20 واحد از اين 32 واحد انتخابي است.
بعضي تواناييهاي فارغالتحصيلان به شرح زير است:
عهدهدار شدن مسووليت هدايت آزمايشگاهها و كمك به امر تدريس شيمي در دانشگاهها ،
همكاري در زمينههاي پژوهشي در موسسات ذيربط و دانشگاهها، سرپرستي آزمايشگاههاي
كنترل كيفيت مواد اوليه و محصولات در صنايع شيميايي و رفع مشكلات شيميايي صنايع
موجود ، ارائه روشهاي بهتر جهت بالا بردن سطح توليد از نظر كيفي و كمي.
با توجه به نياز دانشگاهها به مدرس شيمي، نياز صنايع مختلف شيميايي به پژوهشگر و
كمبود متخصص ايراني براي اداره كنترل كيفيت آزمايشگاههاي شيمي صنايع موجود، اهميت
اين رشته مشخص ميشود.
امكان ادامه تحصيل در اين رشته تا حد دكتري در داخل و خارج از كشور وجود دارد. برخي
از مراكز جذب كارشناسهاي شيمي به شرح زير است:
وزارتخانههاي آموزش و پرورش ، صنايع سنگين ، صنايع و معادن ، فرهنگ و آموزش عالي ،
كشاورزي ، نفت و نيز آموزشگاههاي شيمي، صنايع شيميايي و نظاير آنها .
نظر دانشجويان : رشته شيمي از لحاظ محتوا بسيار گسترده و با اكثر صنايع به نحوي
مرتبط است، به همين دلايل زمينههاي پژوهش و استخدام بسيار وسيع است.
گرايشهاي مقطع ليسانس:
رشته شيمي در مقطع كارشناسي داراي دو گرايش «محض و كاربردي» ميباشد.
محض و كاربردي عنوان گرايشهاي بعضي از رشتههاي دانشگاهي مثل شيمي و رياضي است اما
اين دو گرايش چه تفاوتي با يكديگر دارند؟
دكتر جمشيد مفيدي استاد شيمي دانشگاه تهران در معرفي اين دو گرايش ميگويد:
«در گرايش محض مبناي كار علم شيمي است و دانشجو درباره چهار گرايش اصلي علم شيمي كه
عبارتنداز : شيمي آلي ، معدني ، تجزينه و شيمي فيزيك دروسي را مطالعه ميكند. اما
در شيمي كاربردي، دروس پايه شيمي كمتر مطالعه ميشود و دانشجو يكسري از دروس مربوط
به مهندسي شيمي مثل اصول صنايع شيميايي و تصفيه آب و فاضلاب را ميگذراند.»
دكتر مفيدي در مورد موقعيت شغلي فارغالتحصيلان اين دو گرايش ميگويد:
« فارغالتحصيل شيمي محض در شروع يك فعاليت صنعتي نقش دارد چرا كه او راهكارهاي
تئوريك ساخت يك ماده را ارائه ميدهد و سپس يك فارغالتحصيل شيمي كاربردي و يا
مهندس شيمي طراحي نيمه صنعتي ماده مورد نظر را ارائه ميدهد.»
دكتر پرويز رنجبر رشيدي استاد شيمي دانشگاه تهران نيز در معرفي اين دو گرايش
ميگويد:
«تفاوت اين دو گرايش در نحوه نگرش آنها به علم شيمي است چون شيمي كاربردي نگرشي
كاربردي به علم شيمي دارد و ميخواهد از آموختههاي شيمي در صنعت استفاده كند و به
همين دليل فارغالتصيلان اين گرايش با مفاهيمي كه در صنايع شيمي مطرح است آشنايي
بيشتري داشته و بهتر جذب بازار كار ميشوند اما هدف شيمي محض پرورش دانشجوياني است
كه كارهاي تحقيقاتي انجام بدهند و با تحصيل در دوره فوقليسانس و دكترا به حل مسائل
و ناشناختههاي علمي شيمي بپردازند. از همينرو درسهاي نظري گرايش شيمي محض بيشتر
از دروس كاربردي آن است.»
اميد خاكشور دانشجوي كارشناسي ارشد شيمي دانشگاه صنعتي شريف نيز ضمن معرفي اين دو
گرايش ميگويد:
«هرچند كه شيمي محض بيشتر به تئوريهاي عميقتر شيمي ميپردازد و شيمي كاربردي با
ارائه يكسري واحدهاي كاربردي، ارتباط نزديكتري با صنعت دارد ، اما اين دو گرايش در
سطح ليسانس فرق زيادي با يكديگر ندارند و اگر كسي مايل باشد از هر دو گرايش اطلاع
داشته باشد، ميتواند در دروس اختياري ، بعضي از واحدهاي اختصاصي گرايش ديگر را
انتخاب كند. البته واقعيت اين است كه فارغالتحصيلان شيمي كاربردي راحتتر جذب بازار
كار ميشوند كه آن هم بيشتر به خاطر عنوان اين گرايش است تا معلومات فارغالتحصيلان
آن!»
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
دكتر رفيعي در انتها ميگويد:
«البته بايد گفت اين طور نيست كه هيچ فرصت شغلي براي فارغالتحصيلان اين رشته مهيا
نباشد چون تعدادي از فارغالتحصيلان شيمي جذب صنايع شيميايي مختلف مثل صنايع
رنگسازي، چرمسازي، پتروشيمي ، موادغذايي، لوازم بهداشتي و آرايشي ميشوند و در
بخش آزمايشگاههاي كنترل كيفيت محصولات شيميايي و يا واحد توليد آنها كار ميكنند.»
دكتر جمشيد مفيدي نيز در مورد فرصتهاي شغلي فارغالتحصيلان اين رشته ميگويد:
«من فكر ميكنم كه شيمي جزو معدود رشتههايي است كه فارغالتحصيل آن ميتواند هميشه
مشغول به كار باشد. چون هر كارخانهاي كه داير شود، در بخش كنترل كيفيت كالاهاي
ساخته شده نياز به يك شيميست دارد و يا در تمام صنايع احتياج به فارغالتحصيلان
شيمي داريم تا مواد اوليه را با توجه به استانداردهاي جهاني بررسي كرده و رد يا
قبول بكنند.
علاوه بر موارد فوق يك شيميست ميتواند در خانه خود با كمترين امكانات كارگاه كوچكي
داير كرده و بعضي از مواد مورد نياز جامعه را توليد كند براي مثال من فردي را
ميشناسم كه بعضي از مواد مورد نياز وزارت دفاع را در يك كارگاه كوچك تهيه ميكرد.»
دكتر پرويز رنجبر رشيدي نيز در همين زمينه ميگويد:
«فارغالتحصيلان اين رشته توانايي تغيير و تبديل بر روي مواد خام را دارند و به
ياري همين توانايي، تعداد زيادي از فارغالتحصيلان اين رشته كارگاهها يا
كارخانههاي شيميايي كوچك يا بزرگ داير كرده و در كار خود نيز موفق بودهاند.
در ضمن فارغالتحصيل شيمي ميتواند در كارگاهها و كارخانههاي تهيه مواد آلي،
دارويي ،رنگها ، رزينها و تهيه و ترخيص مواد معدني كار بكند. »
ظرفيت پذيرش كل و گرايش مختلف :
طي سه سال تحصيلي 76 تا 78 بطور متوسط در هر سال 446 نفر دانشجو از گره آزمايشي
علوم رياضي و فني و 2772 نفر از گروه علوم تجربي در رشته شيمي پذيرفته شدهاند.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه
شيمي يعني حفظ كردن صدها فرمول، عدد و رقم . اين تصور بسياري از دانشآموزان
دبيرستاني است . تصوري كه به اعتقاد دكتر جمشيد مفيدي از دبيرستانها نشأت ميگيرد
چرا كه حجم مطالب كتاب شيمي دبيرستاني زياد و فرصت تدريس محدود است و به ناچار
دبيران و محصلان به جاي درك و استدلال مفاهيم، به سوي مسايل ذهني و حفظي كشيده
ميشوند. در حالي كه شيمي تلفيقي از مهارتهاي ذهني و استدلالي است و اگر كسي بخواهد
در اين رشته موفق گردد بايد در هر دو زمينه توانمند باشد و حتي ميتوان گفت كه قدرت
استدلال بيش از قدرت حافظه در اين رشته اهميت دارد چون حافظه فقط ميتواند به كار
سرعت بدهد اما حلال مشكلات نيست.
وي همچنين معتقد است كه دانشجوي اين رشته لازم است در دروس رياضي، شيمي و فيزيك قوي
باشد و رشته شيمي را دوست بدارد يعني از مطالعه درس شيمي لذت ببرد و خسته نشود.
«دانشجوي شيمي بايد به شيمي علاقهمند باشد نه اين كه رشته شيمي در فرم انتخاب
رشته، انتخاب چهلم و پنجاهم او باشد. همچنين دانشجو بايد مثل مارگيرهاي قديمي كه
مار را ميگرفتند و از آن استفاده بهينه ميكردند، شجاع بوده و وسواس نداشته باشد
چون بعضي از مواد شيميايي مثل مار خطرناكند اما اگر كسي طرز استفاده از همين مواد
را بلد باشد، موادي قابل كنترل و بسيار مفيد هستند.»
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر :
رشته شيمي در ايران تا مقطع دكترا تدريس ميشود.
دوره كارشناسي ارشد شيمي دورهاي با گرايشهاي تخصصي در پنج گرايش (شيمي آلي ، شيمي
تجزيه ، شيمي معدني ، شيمي فيزيك ، شيمي كاربردي ) است.
دوه دكتراي شيمي نيز پس از دوره كارشناسي ارشد در دو بخش «آموزشي و پژوهشي» ارائه
ميگردد.
رشتههاي مشابه و نزديك به اين رشته :
اين رشته داراي واحدهاي مشابه با رشته مهندسي شيمي ميباشد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
شهرام سعادت دانشجوي اين رشته نيز با اشاره به اشتغالزايي اين رشته ميگويد:
«شيمي رشتهاي است كه هم براي فارغالتحصيلان شيمي و هم براي افراد مختلف جامعه
فرصت شغلي ايجاد ميكند. براي مثال با ايجاد هر شغل در صنعت پتروشيمي حدود بيست شغل
در صنايع پايين دستي و وابسته به وجود ميآيد.»
دكتر رفيعي در تاييد اين سخن ميگويد:
«تنها كافي است وضعيت واردات كشور خودمان را بررسي كنيم تا به واقعيت سخن لينوس
پاولينگ پي ببريم. چون درحال حاضر كشور ما هر ساله حدود 5 ميليارد دلار صرف خريد
3500 كالاي شيميايي ميكند. يعني ما يك كيلو نفت را 10 سنت ميفروشيم آن وقت يك
كيلو از مواد شيميايي را 40 هزار ، 50 هزار و حتي بعضي از داروهاي شيميايي را تا
100 هزار دلار خريداري ميكنيم .
اين در حالي است كه كشور ما به دليل داشتن هيدرو كربنها، منابع معدني و همچنين
نيروي انساني متخصص ميتواند كالاهاي شيميايي بسياري را توليد كند. كاري كه چين
انجام داد و توانست با كمترين امكانات ، بازار كالاهاي شيميايي دنيا را قبضه كند. »
وي در ادامه ميگويد:
«در ضمن بايد توجه داشت كه خريد كالاهاي شيميايي نه تنها به بودجه كشور فشار سنگيني
وارد ميكند بلكه فرصتهاي شغلي صدها فارغالتحصيل رشته شيمي را نيز از بين ميبرد.
افرادي كه بايد با استفاده از منابع اوليه كشور به توليد كالاهاي شيميايي بپردازند.
»
نكات تكميلي :
رشته شيمي از جمله رشتههايي است كه داوطلبان دو گروه آزمايشي علوم رياضي و فني و
علوم تجربي ميتوانند آن را انتخاب كنند. البته مواد امتحاني و ضرايب اين رشته در
هر گروه آزمايشي متفاوت است و دانشگاهها نيز براي داوطلبان هر گروه ظرفيت پذيرش
ويژهاي در نظر گرفتهاند.
khaiyam
08-16-2006, 12:15 AM
ریاضی
هدف
«رياضيات علم نظم است و موضوع آن يافتن، توصيف و درك نظمي است كه در وضعيتهاي
ظاهرا پيچيده نهفته است و ابزارهاي اصولي اين علم ، مفاهيمي هستند كه ما را قادر
ميسازند تا اين نظم را توصيف كنيم» .
دكتر ديبايي استاد رياضي دانشگاه تربيت معلم تهران نيز در معرفي اين علم ميگويد:
«علم رياضي، قانونمند كردن تجربيات طبيعي است كه در گياهان و بقيه مخلوقات مشاهده
ميكنيم . علوم رياضيات اين تجربيات را دستهبندي و قانونمند كرده و همچنين توسعه
ميدهند.»
دكتر رياضي استاد رياضي و رئيس دانشگاه صنعتي اميركبير نيز در معرفي اين علم
ميگويد: «رياضيات علم مدلدهي به ساير علوم است. يعني زبان مشترك نظريات علمي ساير
علوم ، علم رياضي ميباشد و امروزه اگر علمي را نتوان به زبان رياضي بيان كرد، علم
نميباشد.»
اهداف گرايشهاي مختلف اين رشته عبارتنداز:
1- رياضي كاربردي: هدف از اين شاخه تربيت كارشناسي است كه با اندوخته كافي از دانش
رياضي، توانايي تحليل كمي از مسائل صنعتي، اقتصادي و برنامهريزي را كسب نموده،
توان ادامه تحصيل در سطوح بالاتر را داشته باشد.
2- رياضي محض: هدف از اين شاخه رياضي، تربيت متخصصان جامع در علوم رياضي است كه
آمادگي لازم براي ادامه تحصيل در جهت اشتغال به پژوهش و نيز انتقال علم رياضي در
سطوح دانشگاهي را داشته باشند. آشنايي با تجزيه و تحليل مسائل در قالب رياضي و
مدلسازي رياضي نيز از اهداف ديگر شاخه رياضي محض است.
3- رياضي دبيري: هدف از شاخه دبيري تربيت دبيران و كارشناسان متخصص آموزش رياضي است
كه پاسخگوي نيازهاي آموزش و پرورش كشور در سطوح پيشدانشگاهي باشند.
ماهيت :
« رياضيات بر خلاف تصور بعضي از افراد يكسري فرمول و قواعد نيست كه هميشه و در
همهجا بتوان از آن استفاده كرد بلكه رياضيات درست فهميدن صورت مساله و درست فكر
كردن براي رسيدن به جواب است و براي به دست آوردن اين توانايي ، دانشجو بايد صبر و
پشتكار لازم را داشته باشد تا بتواند حتي به مدت چندين ساعت در مورد يك مساله رياضي
فكر كرده و در نهايت با ابتكار و خلاقيت آن را حل كند»
فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند پس از پايان تحصيلات، در ادارات دولتي براي
مسووليتهايي كه به نوعي با تجزيه و تحليل مسائل سروكار دارند، در بخش خصوصي در
اموري همانند طراحي سيستمها در امر بهينهسازي و بهرهوري ، در بخش صنعت براي اموري
همانند مدلسازيهاي رياضي و در آموزش و پرورش و ... ، مسووليتهاي متفاوتي را به
عهده گيرند.
گرايشهاي مقطع ليسانس:
«رئيس اتحاديه بينالمللي رياضيدانان جهان در يازدهمين اجلاس آكادمي جهان سوم كه
اخيرا در تهران برگزار شد، عنوان كرد كه بهتر است بگوييم رياضيات و كاربردهاي آن،
نه اينكه رياضيات را به محض و كاربردي تفكيك كنيم چرا كه به اعتقاد رياضيدانها هيچ
مقوله رياضي نيست كه روزي كاربردي براي آن پيدا نشود.»
«رياضيات محض بيشتر به قضايا و استدلالها ، منطق موجود در آنها و چگونگي اثباتشان
ميپردازد اما در رياضيات كاربردي چگونه استفاده كردن و به كارگرفتن قضايا، آموزش
داده ميشود، به عبارت ديگر در اين شاخه، كاربرد رياضيات در مسائل موجود در جامعه
بيان ميگردد»
«وقتي صحبت از رياضي محض ميشود نبايد تصور كرد كه تنها بايد در گوشهاي نشست و به
حل مسائل رياضي پرداخت بلكه اين علم ، بخصوص در مدارج بالا، ارتباط نزديكي با طبيعت
دارد به عبارت ديگر ايدههاي رياضي از ذهن پژوهشگران نميرويد بلكه رياضيدانها
غالبا الهام خود را از طبيعت ميگيرند و به قول «ژان باپتيت فوريه» رياضيدان مشهور
قرن نوزدهم فرانسه «تعمق در طبيعت، پربارترين منابع اكتشافات رياضي است.»
عموما رياضيات كاربردي به شاخهاي از رياضي گفته ميشود كه كاربرد علمي مشخصي داشته
باشد براي مثال در اقتصاد، كامپيوتر،فيزيك و يا آمار و احتمال كاربرد داشته باشد و
رياضي محض نيز به شاخهاي گفته ميشود كه به نظريهپردازي رياضي ميپردازد اما بايد
توجه داشت كه امروزه اين دو گرايش آنچنان در هم ادغام شدهاندكه مرزي را نميتوان
بين آنها مشخص كرد.
زيا گاه يك تئوري كاملا محض وارد مرحله كاربردي شده و چون در عمل با مشكل روبرو
ميشود، بار ديگر به حوزه تئوري برميگردد و در نهايت پس از رفع نقايص، دوباره وارد
مرحله كاربردي ميشود. يعني يك تعامل و ارتباط دوجانبهاي بين رياضي كاربردي و محض
وجود دارد و هريك از اين دو شاخه، از تجربيات شاخه ديگر به بهترين نحو استفاده
ميكند و به همين دليل يك رياضيدان موفق بايد از هر دو شاخه اطلاع داشته باشد.»
معرفي مختصري از درسهاي تخصصي گرايش رياضي كاربردي
رياضيات گسسته: هدف از اين درس، آشنايي با زمينههاي مختلف رياضيات گسسته و
كاربردهاي آن با تاكيد بر اثبات و ارائه الگوريتمهاي مناسب است. سرفصلهاي اين درس
عبارتنداز : معادله تفاضلي و رابطه بازگشتي ، تابع مولد، اصل شمول و طرد، گراف و
ماتريس، تطابق و ديگر كاربردهاي گراف، جبربول و كاربردهاي آن و آشنايي با طرحهاي
بلوكي، مربع لاتين، صفحههاي تصويري ، كدگذاري و رمزنگاري.
برنامهسازي پيشرفته : در اين درس، دانشجويان به مباحثي همچون برنامهسازي صحيح ،
مستند سازي برنامهها ، برنامهسازي ساخت يافته، آشنايي با زبان دوم برنامهسازي و
مقايسه آن با زبان اول، اشكالزدايي و آزمايش برنامه، حصول اطمينان از صحت
برنامهها ، الگوريتمهاي غير عددي شامل : پردازش رشتهها، روشهاي جستجو و مرتب كردن
، آشنايي مقدماتي با كامپايلرها و ديگر برنامههاي مترجم، اجراي طرحهاي بزرگ و ...
ميپردازند.
آناليز عددي: هدف از اين درس، ارائه الگوريتمهاي عددي و بررسي خطاهاي ايجاد شده از
حل عددي مسائل است. در خصوص روشهاي تكراري، بررسي همگرايي و نرخ همگرايي نيز مورد
تاكيد ميباشند. در اين درس سرفصلهاي موجود عبارتند از : نمايش اعداد حقيقي، انواع
مختلف خطاها، آناليز خطاها ، حل معادلات خطي، مشتق و انتگرالگيري عددي و حل
معادلات ديفرانسيل عددي و ... .
ساختمان دادهها: در اين درس، دانشجويان با آرايهها ، بردارها، ماتريسها ، صفها و
رديفا، ليستهاي پيوندي ، خطي، حلقوي ، روش نمايش و كاربرد ليستهاي پيوندي ، درختها
و پيمايش آنها، روش نمايش و كاربرد درختها، درختهاي تصميمگيري ، گرافها و نمايش
آنها، تخصيص حافظه به صورت پويا و مسائل مربوط آشنا ميشوند.
تحقيق در عمليات: در اين درس ، دانشجويان با زمينه تحقيق در عمليات، انواع مدلها و
مدلهاي رياضي، برنامهريزي خطي، شبكهها و مدل حمل و نقل، ساير مدلهاي مشابه،
آشنايي با برنامهريزي متغيرهاي صحيح ،برنامهريزي پويا، برنامهريزي غيرخطي و
مدلهاي احتمالي آشنا ميگردند.
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
«كاربرد رياضي در علوم مختلف انكارناپذير است. براي مثال مبحث آناليز تابعي در
مكانيك كوانتومي، كاربرد بسياري زيادي دارد و يا در بيشتر رشتههاي مهندسي معادله
«لاپ لاسي» كه يك معادله رياضي است، مورد استفاده قرار ميگيرد. در جامعهشناسي نيز
نظريه احتمال و نظريه گروهها نقش بسيار مهمي ايفا ميكند. در كل بايد گفت كه همه
صنايع ،زير ساخت رياضي دارند و به همين دليل در همه مراكز صنعتي و تحقيقاتي دنيا،
رياضيدانها در كنار مهندسان و دانشمندان ساير علوم حضوري فعال دارند و آنچه در
نهايت ارائه ميشود، نتيجه كار تيمي آنهاست.»
دكتر رياضي از اساتيد دانشگاه در مورد فرصتهاي شغلي موجود در ايران ميگويد:
«اگر در جامعه ما مشاغل جنبه علمي داشته باشند، قطعا به تعداد قابل توجهي رياضيدان
نياز خواهيم داشت چون يك رياضيدان ميتواند مشكلات را به روش علمي حل كند. البته
اين به آن معنا نيست كه در حال حاضر هيچ فرصت شغلي براي يك رياضيدان وجود ندارد اما
بايد حضور رياضيدانها در مراكز تحقيقاتي و صنعتي پررنگتر باشد.»
هرچقدر كه شغل يك فرد تخصصيتر شود، ميزان رياضياتي كه لازم دارد، بيشتر ميگردد.
براي مثال يك مهندس الكترونيك از آناليز تابعي و فرآيندهاي تصادفي استفاده ميكند و
يا يك برنامهريز پروژههاي اقتصادي از مطالب پيشرفته آماري مانند سريهاي زماني ،
به عنوان ابزار كار ياري ميگيرد. به همين دليل امروزه تربيت متخصصان علم رياضي،
يعني افرادي كه قادر هستند رياضيات مورد نياز را آموزش داده و يا توليد كنند، اهميت
بسيار زيادي دارد. چرا كه لازمه پيشرفت در تكنولوژي ، توجه به دانش رياضي ميباشد.
اما يكي از دانشجويان اين رشته نظر جالبي در مورد توانايي يك فارغالتحصيل رشته
رياضي دارد:
«درست است كه در جامعه ما مكان مشخصي براي جذب فارغالتحصيلان رياضي وجود ندارد اما
يك ليسانس رياضي به دليل نظم فكري و بينش عميقي كه در طي تحصيل به دست ميآورد،
ميتواند با مطالعه و تلاش شخصي در بسياري از شغلها ، حتي شغلهايي كه در ظاهر
ارتباطي با رياضي ندارد موفق گردد.»
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
شايد مهمترين توانايي علمي يك دانشجوي رياضي ، تسلط بر درس رياضي دبيرستان باشد كه
اين امر صرفا زاييده علاقه شخصي به اين درس است.
«اين رشته نيازمند دانشجوياني است كه از نظر ذهني آمادگي جذب ايدههاي جديد را
داشته باشند و بتوانند الگوها و نظم را درك كرده و مسائل غيرمتعارف را حل كنند. به
عبارت ديگر يك روحيه علمي ، تفكر انتقادي و توانايي تجزيه و تحليل داشته باشند.»
از آنجا كه رياضيات ورود به عرصههاي ناشناخته و كشف قوانين آن است ، علاقمندي به
مباحث رياضي از همان دوران تحصيل در دبيرستان مشخص ميشود. همين علاقمندي است كه
ميتواند راههاي بسيار سخت را براي دانشجوي اين رشته هموار سازد.
يك رياضيدان قبل از هرچيز بايد جرات قدمگذاري در وادي ناشناختهها را داشته باشد.
بطور كلي دقت ،تجزيه و تحليل صحيح و صبر و پشتكار سه عامل اصلي در توفيق داوطلب در
اين رشته ميباشد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
دكتر بابليان معتقد است هر وزارتخانه يا شركتي نياز به افرادي دارد كه علاوه بر
دانستن الفباي كامپيوتر، داراي توانايي تجزيه و تحليل و تصميمگيري مناسب باشند. در
اين زمينه شركتها ميتوانند فارغالتحصيلان رياضي محض و يا كاربردي را جذب نمايند.
رشتههاي مختلف رياضي جايگاه وسيعي در جامعه دارند از آن جمله : تمام رشتههاي
مهندسي ، رشتههاي مختلف علوم پايه (فيزيك ، شيمي ،زيستشناسي، زمين شناسي)،
پزشكي، علوم كامپيوتر، اكتشافات فضايي، بازرگاني، برنامهريزيهاي دولتي، غالب
رشتههاي وابسته به صنعت ، مديريت و رشتههاي مختلف كشاورزي به رشته رياضي
وابستهاند و از آن به طور مستقيم استفاده ميكنند؛ همچنين بخش بزرگي از فعاليتهاي
اقتصادي و توليدي كشور در طرحهاي مختلف نظير: نفت ، پتروشيمي، حمل و نقل و ... ،
مستقيم و يا غيرمستقيم از رياضي استفاده ميكنند.
نكات تكميلي :
گرايشهاي مختلف مقاطع كارشناسي ارشد و دكتري
فارغالتحصيلان مقاطع كارشناسي رياضي كاربردي ميتوانند در مقاطع كارشناسي ارشد در
گرايشهاي مختلف: تحقيق در عمليات ، آناليز عددي ، بهينه سازي و نظريه كنترل به
تحصيل ادامه دهند. فارغالتحصيلان كارشناسي رياضي محض و دبيري ميتوانند در مقاطع
كارشناسي ارشد در گرايشهاي مختلف آناليز رياضي، جبر، هندسه و معادلات ديفرانسيل
ادامه تحصيل دهند. در هر يك از گرايشهاي ياد شده زير شاخههاي تخصصيتري وجود دارد
كه در مقطع دكتراي تخصصي (P.h.D)
و نيز در رساله دكتري به آن پرداخته ميشود.
تواناييهاي فارغالتحصيلان مقاطع كارشناسي ارشد و دكتري
نظر به اين كه در مقاطع تحصيلات تكميلي به جنبههاي پژوهشي، تحقيقاتي و كاربردي با
ديدي عميقتر پرداخته ميشود، فارغالتحصيلان اين مقاطع داراي تواناييهاي علمي و
تحقيقاتي و محاسباتي زيادي هستند و در كارهاي اجرايي نقش مهم و ارزندهاي دارند. در
مقطع دكتري، دانشجويان ضمن افزايش مراتب علمي خود در يك زمينه خاص، قدرت ، توان و
صلاحيت خود را در جهت انجام طرحهاي تحقيقاتي در سطح ملي و منطقهاي افزايش ميدهند
و قادر به توسعه مرزهاي دانش و رفع معضلات علمي و اجرايي از طريق پژوهش ميباشند.
فارغالتحصيلان مقاطع تحصيلات تكميلي ميتوانند با توجه به تخصص ويژه خود، در مراكز
علمي و پژوهشي، مراكز تحقيقاتي، دانشگاهها و صنايع و مراكز آموزش عالي به عنوان عضو
هيات علمي يا عضو پژوهشي جذب گردند.
خوشبختانه با رويكرد صنايع و موسسات به انجام امور تحقيقاتي، هماكنون امكان جذب
بسياري از فارغالتحصيلان تحصيلات تكميلي رشتههاي رياضي ، فراهم شده است.
khaiyam
08-16-2006, 12:17 AM
مهندسی مکانیک
هدف :
الف – گرايش مكانيك در طراحي جامدات
هدف تربيت آزمايشگاهي متخصصاني است كه بتوانند در مراكز توليد و كارخانهها اجزاء و
مكانيزم ماشينآلات مختلف را طراحي كنند. دروس اين دوره شامل دروس نظري،
آزمايشگاهي، كارگاه و پروژه و كارآموزي است. فارغالتحصيلان ميتوانند در كارخانجات
مختلف نظير خودروسازي ، صنايع نفت، ذوب فلزات و صنايع غذايي و غيره مشغول شوند و
براي اين دوره امكان ادامه تحصيل تا سطح كارشناسي ارشد و دكتري در داخل يا خارج از
كشور وجود دارد. موفقيت داوطلبان به آگاهي آنها در دروس جبر و مثلثات، هندسه ،
فيزيك و مكانيك همچنين آشنايي و تسلط آنان به زبان خارجي بستگي فراوان دارد. از
جمله دروس اين دوره ميتوان دروس مقاومت مصالح، طراحي و ديناميك را نام برد. در اين
رشته زمينه اشتغال و بازاركار خوب وجود دارد و مطالب ارائه شده در طول تحصيل براي
دانشجويان محسوس و قابل لمس است.
ب – گرايش مكانيك در حرارت و سيالات
اين رشته در به كاربردن علوم و تكنولوژي مربوط جهت طرح و محاسبه اجزاء سيستمهايي كه
اساس كار آنها مبتني بر تبديل انرژي ، انتقال حرارت و جرم است به متخصصان كارآيي
لازم را ميدهد و آنها را جهت فعاليت در صنايع مختلف مكانيك در رشته حرارت و سيالات
(نظير مولدهاي حرارتي، انتقال سيال نيروگاههاي آبي، موتورهاي احتراقي و ... ) آماده
ميسازد. فارغالتحصيلان اين دوره قادر به طراحي و محاسبه اجزا و سيستمها در بخشهاي
عمدهاي از صنايع نظير صنايع خودروسازي ، نيروگاههاي حرارتي و آبي، صنايع غذايي،
نفت، ذوب فلزات و غيره هستند.
فارغالتحصيلان اين دوره ميتوانند تا مقطع كارشناسي ارشد و دكتري در داخل يا خارج
از كشور ادامه تحصيل دهند. داوطلبان اين رشته بايد در دروس رياضي و فيزيك تسلط
داشته و با يك زبان خارجي آشنا باشند. دروس اين رشته شامل مطالبي در زمينههاي
حرارت و سيالات ، ميباشد.
نظر دانشجويان: با توجه به اينكه اصولا تحصيلات دانشگاهي به خصوص در زمينههاي
مهندسي نياز صد در صد به علاقهمندي داوطلب دارد، بنابراين عدم داشتن علاقه و
همچنين عدم تقويت دروس اساسي و پايهاي در بخش مكانيك مانند رياضي، فيزيك – مكانيك
، شيمي ، رسم فني (تجسم بالا داشتن) و هوش نسبتا خوب و عدم روحيه تجزيه و تحليل در
مسائل باعث دلسردي و از دستدادن انگيزه تحصيل و ركورد شديد در تحصيلات خواهد شد.
ج - گرايش ساخت و توليد
هدف تربيت كارشناساني است كه با به كاربردن تكنولوژي مربوط به ابزارسازي، ريختهگري
، جوشكاري، فرم دادن فلزات ، طرح كارگاه يا كارخانههاي توليدي آماده كار در زمينه
ساخت و توليد ماشينآلات صنايع (كشاورزي ، نظامي، ماشينسازي، ابزارسازي ،
خودروسازي و ... ) باشند. فارغالتحصيلان اين دوره قادر خواهند بود در صنايعي مانند
ماشينسازي، ابزارسازي، خودروسازي ، صنايع كشاورزي، صنايع هوايي و تسليحاتي به ساخت
و توليدي ماشينآلات، طراحي كارگاه و يا كارخانه توليدي بپردازند و نظارت و
بهرهبرداري و اجراي صحيح طرحها را عهدهدار شوند. داوطلبان اين رشته بايد در دروس
رياضي، فيزيك و مكانيك از آگاهي كافي برخوردار باشند. دروس اين دروه شامل مطالبي در
مورد نحوه توليد، طراحي قالبهاي پرس، طراحي قيد و بندها، كار و برنامهريزي با
ماشينهاي اتوماتيك، اصول كلي و نحوه كار با ماشينهاي دستي و تعمير و نصب تمام
سرويسهاي صنعتي مي باشد و درصد نسبتا بالايي از آنها به صورت عملي ارائه ميگردد.
داوطلب بايد سالم باشد تا بتواند كارهاي كارگاهي را به خوبي انجام دهد و استعداد
كارهاي فني را داشته باشد. با توجه به خودكفايي صنايع كشور اين رشته داراي بازار
كار خوبي است.
در حقيقت رشته مكانيك بخشي از علم فيزيك است كه با استفاده از مفاهيم پايه علم
فيزيك و به تبع آن رياضي به بررسي حركت اجسام و نيروهاي وارد بر آنها ميپردازد و
ميكوشد تا با توجه به نتايج بررسيهاي خود ، طرحي نو در زمينه فنشناسي و صنعت
ارائه دهد و در راه پيشرفت انسان گامي به جلو بردارد.
به عبارت ديگر رشته مكانيك، رشته پياده كننده علم فيزيك است چون براي مثال بررسي
حركت خودرو و عوامل موثر بر روي آن برعهده فيزيك است. اما اين كه چگونه حركت آن
تنظيم گردد بر عهده مكانيك ميباشد.
دكتر آريا الستي استاد مهندسي مكانيك دانشگاه صنعتي شريف در معرفي اين علم ميگويد:
«علم مكانيك به تحليل حركت و عوامل ايجاد كننده حركت مانند نيروها و گشتاورها و شكل
حركت ميپردازد. اما مهندسي مكانيك تا حدودي با علم مكانيك تفاوت دارد چرا كه يك
مهندس مكانيك علاوه بر علم مكانيك بايد بسياري از علوم ديگر را ياد گرفته و بعضي از
هنرها را نيز كسب كند. شايد بتوان گفت كه رشته مهندسي مكانيك ، رشته تحليل و طراحي
سيستمهاي ديناميكي و استاتيكي است.»
دكتر محمد دورعلي يكي ديگر از اساتيد مهندسي مكانيك دانشگاه صنعتي شريف نيز در
معرفي اين رشته ميگويد:
«رشته مهندسي مكانيك را شايد بتوان از نقطهنظر تنوع موضوعات تحت پوشش، جامعترين
رشته مهندسي به شمار آورد. چون رشته مهندسي مكانيك در برگيرنده تمامي علوم و فنوني
است كه با توليد ، تبديل و استفاده از انرژي، ايجاد و تبديل حركت و انجام كار،
توليد و ساخت قطعات و ماشينآلات و به كارگيري مواد مختلف در ساخت آنها و همچنين
طراحي و كنترل سيستمهاي مكانيكي، حرارتي و سيالاتي مرتبط ميباشد.
به عبارت ديگر محاسبات فني، مدلسازي و شبيهسازي ، طراحي و تهيه نقشهها ، تدوين
روش ساخت ، توليد و آزمايش تمامي ماشينآلات و تاسيسات موجود در دنيا ، با تكيه بر
تواناييهاي مهندسان مكانيك انجام ميگيرد.»
گرايشهاي مقطع ليسانس:
رشته مهندسي مكانيك داراي سه گرايش «طراحي جامدات ، حرارت و سيالات، ساخت و توليد»
در مقطع ليسانس ميباشد كه البته دانشگاه صنعتي شريف داراي گرايشهاي ديگري نيز هست.
مهندسي مكانيك ( در سطح كارشناسي)
در شروع آموزش مهندسي در ايران ، مهندسي مكانيك با برق يكي بود و «الكترومكانيك»
ناميده ميشد. اما اين دو رشته حدود 45 سال پيش از هم جدا شدند و به مرور رشتههاي
ديگري مانند مهندسي شيمي و مواد نيز از مهندسي مكانيك جدا شد و مهندسي مكانيك به
عنوان رشته مهندسي مكانيك عمومي ارائه گرديد. ولي با پيشرفت صنعت و نياز صنايع به
تخصصهاي مختلف در اين زمينه، از مهندسي مكانيك عمومي دو گرايش «طراحي جامدات» و
«حرارت و سيالات» و بعد از آن «ساخت و توليد» بيرون آمد و بالاخره بايد به مهندسي
دريا اشاره كرد كه هنوز در دانشگاه صنعتي شريف به عنوان يكي از گرايشهاي مهندسي
مكانيك ارايه ميشود. ما در اينجا به معرفي اجمالي هر يك از گرايشهاي فوق
ميپردازيم.
گرايش حرارت و سيالات
همانطور كه از نام اين گرايش پيداست مهندسي مكانيك گرايش حرارت و سيالات به مبحث
حرارت و مسايل مربوط به سيالات مي پردازد. به عبارت ديگر در اين رشته عوامل موثر بر
خواص مختلف حركت سيال بخصوص سيال داغ مطالعه شده و اثر عبور سيال بر محيط محل عبور
مانند نيروهايي كه در اثر عبور خود در محل ايجاد ميكند و يا طولهاي ناشي از اثر
افزايش و يا كاهش دما در اعضاي مختلف يك دستگاه، بررسي ميشود. همچنين از دروس اصلي
اين رشته ميتوان به مكانيك سيالات اشاره كرد كه نيروهاي وارد بر جسم متحرك در سيال
را بررسي ميكند.
دكتر الستي در معرفي اين گرايش ميگويد:
«گرايش حرارت و سيالات به فيزيك حرارت و مكانيك سيالات ميپردازد و وظيفهاش تحليل
و طراحي سيستمها از ديدگاه حرارتي و سيالاتي است . براي مثال در طراحي يك موتور
احتراق داخلي، مسائل مربوط به تبديل حرارت به انرژي ، انتقال حرارت، حفظ موتور در
حرارت مناسب و سرد نگهداشتن موتور توسط يك مهندس مكانيك حرارت و سيالات بررسي
ميشود.
همچنين مسايل مربوط به تاسيسات ساختمان و رآكتورها، انتقال آب ، نفت و گاز ، طراحي
نيروگاههاي مختلف ، طراحي توربو ماشينها (ماشينهاي دوار) مثل توربينهاي بخار،
توربينهاي گاز و فنكويلها به گرايش سيالات مربوط ميشود.»
شهرداد صادق مهندس مكانيك گرايش حرارت و سيالات نيز در معرفي اين رشته ميگويد:
«دانشجويان اين گرايش در زمينه تهويه مطبوع ، دستگاههاي آب و فاضلاب و گرم كننده
ساختمانها و به طور كلي مباحث «تاسيساتي» مطالعه ميكنند. در ضمن در اين رشته
مباحث مربوط به طراحي نيروگاهها ، موتورهاي احتراق داخلي و طراحي انواع موتورهاي
درونسوز اتومبيلها مطالعه مي گردد.»
گرايش طراحي جامدات
گرايش طراحي جامدات به بررسي انواع نيروها، حركتها و تاثير آنها بر اجزاء مختلف
ماشين ميپردازد. در واقع مهندس طراحي جامدات با توجه به نيازهاي جامعه ، دستگاهها
و ماشينهاي مختلف را طراحي ميكند.
محمد رضوي مهندس مكانيك گرايش طراحي جامدات در معرفي اين گرايش ميگويد:
«هر ماشين از دو قسمت متحرك و ثابت تشكيل شده است. حال بررسي اين مطلب كه حركت مورد
نياز ماشين از چه راهي تامين شده و چگونه از منبع توليد به جايگاه مورد استفاده
انتقال پيدا كند و بالاخره چگونه از اين حركت استفاده گردد تا بيشترين بازدهي را
داشته باشد، در حيطه وظايف مهندسي طراحي جامدات است. همچنين ابداع و پيشبيني
دستگاه تنظيم ماشينآلات نيز از مسايل مطرح در اين گرايش ميباشد.
در واقع مهندس طراح جامدات بايد تمامي نيروها و گشتاورهايي را كه به هر عضو ماشين
وارد ميشود بررسي كرده و بهترين حالت قطعه مورد نظر را براي تمامي آن نيروها و
گشتاورها و همچنين در براي داشتن بهترين كارايي به دست آورده و كارايي مناسب آن
قطعه را در زمان طولاني تضمين كند.»
دكتر الستي در معرفي اين گرايش ميگويد:
« طراحي سيستم ، طراحي ماشينهاي تراش، فرز، چاپ و قسمتهاي تعليق ، سيستمهاي
انتقال قدرت و ديناميك يك خودرو، توسط مهندسان اين گرايش طراحي ميشود. همچنين يك
هواپيما قسمتهاي مربوط به فرود، پرواز، كنترل پرواز به نحوي مربوط به طراحي جامدات
ميگردد.»
دكتر قرشي استاد دانشگاه صنعتي شريف نيز در معرفي اين گرايش ميگويد:
«گرايش طراحي جامدات به طراحي ماشينآلات و اجزاي آنها، ارتعاشات ماشينآلات،
ديناميك آنها و كنترل سيستمها ميپردازد.»
گفتني است كه دو گرايش طراحي جامدات و حرارت و سيالات بسيار نزديك به هم هستند و
تنها در 20 واحد درسي با يكديگر تفاوت دارند. بنابراين فارغالتحصيلان آنها نيز
تواناييهاي مشترك زيادي دارند.
گرايش ساخت و توليد
يك قطعه بايد به چه روشي ساخته شود تا داراي توليدي سريع و ارزان و همچنين كيفيت
مناسب و وقت و كارايي مطلوب باشد؟
پاسخ به اين سوال مهم بر عهده مهندسان گرايش ساخت و توليد است. چرا كه به گفته دكتر
الستي يك مهندس ساخت و توليد به مسائل مربوط به ساخت بهينه و توليد با كيفيت بالا
ميپردازد. در واقع اين گرايش بيشتر به مشكلات و معضلات ساخت و توليد ميپردازد و
در نتيجه نسبت به دو گرايش حرارت و سيالات و طراحي جامدات علميتر است و دو گرايش
فوق جنبه عمليتر دارند.
دكتر قرشي نيز با تاكيد بر كابردي بودن اين گرايش ميگويد:
«گرايش ساخت و توليد به زمينههاي كاربردي مهندسي مكانيك ميپردازد و مهندس اين
گرايش در زمينه شكل دادن فلزات ، طراحي قالبها و ساخت قطعههاي گوناگون فعاليت
ميكند.»
گرايش مهندسي دريا
يكي از گرايشهاي مهندسي مكانيك كه تنها در دانشگاه صنعتي شريف ارائه ميگردد،
مهندسي دريا (كشتيسازي) است چرا كه در دانشگاههاي ديگر از جمله دانشگاه صنعتي
اميركبير، دانشگاه خليج فارس و دانشگاه سيستان و بلوچستان، مهندسي دريا به عنوان يك
رشته مستقل با سه گرايش مهندسي كشتيسازي ، مهندسي كشتي و دريانوردي ارائه ميشود.
اما چرا دانشگاه صنعتي شريف، مهندسي دريا را به عنوان يكي از گرايشهاي مهندسي
مكانيك ارائه ميدهد؟
دكتر الستي در پاسخ به اين سوال ميگويد:
«مهندس دريا گرايش كشتيسازي مسائلي از قبيل طراحي بدنه، استحكام بدنه، سيستمهاي
پيشرانه (موتور گيربكس) ، پايداري كشتي در مقابل امواج كناري جانبي كشتي و طراحي
مربوط به ناوبري (مسيريابي كشتي) را مطالعه ميكند كه همه اين مسائل در گرايشهاي
ديگر مكانيك نيز مطرح ميشود و فقط مهندسي كشتيسازي اين مسائل را به صورت تخصصي در
ارتباط با كشتي و سازههاي دريايي مثل اسكلهها و سكوهاي نفتي متحرك مطالعه ميكند.
به عبارت ديگر يك مهندس دريا ، مهندس مكانيكي است كه در كاربردهاي دريايي مشغول به
كار ميباشد.»
گفتني است كه در دانشگاه صنعتي شريف، رشته مهندسي هوا و فضا نيز در دانشكده مكانيك
ارائه ميگردد و اساتيد اين دانشكده ، مهندسي هوا و فضا را يكي از گرايشهاي مكانيك
به شمار ميآورند.
آينده شغلي ، بازاركار، درآمد:
در حال حاضر دانشجوي توانمند مهندسي مكانيك پس از فارغالتحصيلي مشكل كاريابي ندارد
چرا كه به گفته دكتر دورعلي توسعه سختافزاري و رشد مسايل مهندسي ، گرايش به سمت
توليد داخل و ايجاد تكنولوژي توليد تجهيزات و وسايل در داخل كشور و روي آوردن به
خدمات مهندسي در داخل كشور به علت محدوديتهاي ارزي و كاهش درآمدهاي نفتي، باعث رشد
چشمگير بازاركار مهندسان مكانيك در ايران شده است.
دكتر دورعلي در ادامه ميگويد:
«يك مهندس مكانيك در حال حاضر در زمينههاي مختلفي فعاليت ميكند كه از جمله آنها
ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
طراحي و ساخت تمامي ماشينآلات و قطعات آنها، اعم از ماشينآلات توليدي تمامي
صنايع، لوازم خانگي و تجهيزات پزشكي.
- طراحي و ساخت تجهيزات مكانيكي نيروگاههاي فسيلي، اتمي ، خورشيدي ، بادي و آبي.
- طراحي و ساخت تجهيزات و سيستمهاي انتقال و تصفيه آب، سيستمهاي مكانيكي و كنترلي
پالايشگاهها و كارخانجات شيميايي.
- طراحي و ساخت تاسيسات حرارتي و برودتي ساختمانها و اماكن، بالابرها و آسانسورها و
سيستمهاي حمل و نقل.
- ساخت ماشينآلات تغليظ و بازيافت مواد مثل كارخانجات قند، كاغذسازي ، سيمان ،
نساجي ، نمك و كنسانتره .
- طراحي و ساخت وسايل و تجهيزات حمل و نقل زميني، دريايي و هوايي.
- ساخت تجهيزات دفاعي مانند تانك، راكت، اژدر و پلهاي متحرك
- ساخت روباتها ، بازوهاي مكانيكي و سيستمهاي توليد.
در ضمن يك مهندس مكانيك ميتواند به عنوان كارشناس و مشاور فني در بانكها ،
شركتهاي سرمايهگذاري و بيمه و شركتهاي بازرسي و نظارت امور بينالمللي فعاليت
بكند.»
دكتر الستي نيز در اين زمينه ميگويد:
«در همه جاي دنيا يك فارغالتحصيل مهندسي مكانيك مثل يك موم خام است كه دانش كافي
دارد و در هر زمينهاي كه كار كند ميتواند در آن زمينه متخصص بشود.
براي مثال ميتواند در تحليل و طراحي خودرو، در طراحي و ساخت ماشينهاي ابزار و حتي
در تدوين و توليد برنامههاي كامپيوتري فعاليت بكند. يعني رشته مكانيك زمينه كار و
زمينه انتخاب بسيار گستردهاي را در مقابل فارغالتحصيلان اين رشته قرار ميدهد.»
دكتر قرشي نيز در مورد فرصتهاي شغلي، گرايش مهندسي دريا ميگويد:
«بدون شك چون مهندسي دريا نسبت به گرايشهاي ديگر رشته مكانيك تخصصيتر است،
فرصتهاي شغلي آن نيز محدودتر ميباشد اما با اين وجود فارغالتحصيلان اين گرايش
ميتوانند در كارخانههاي كشتيسازي كشور مثل كارخانه كشتيسازي «صدرا» در بوشهر ،
كارخانه «نكا» در شمال و «اروندان» در خليج فارس مشغول به كار گردند و يا در سازمان
بنادر و كشتيراني وظيفه ساخت سكوهاي شناور را بر عهده بگيرند.»
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
«مكانيك بهشت رياضيات است.» اين جمله زيبا از «لئونارد اولر» رياضيدان بزرگ
سوئيسي، بيانگر ارتباط تنگاتنگ رياضيات با مكانيك است. در واقع مهندسي مكانيك بخصوص
در گرايش حرارت و سيالات از مباحث و مسايل رياضي بسيار استفاده ميكند. از سوي ديگر
همانطور كه پيش از اين گفتيم مكانيك بخشي از علم فيزيك است و حتي دانشآموزان دوره
متوسطه نيز با علم مكانيك در كتاب فيزيك خود آشنا ميشوند و اين علم بخصوص در گرايش
طراحي جامدات اهميت بسياري دارد. به همين دليل دانشجوي مهندسي مكانيك بايد در دو
درس رياضي و فيزيك قوي بوده و همچنين از هوش، استعداد و قدرت تجسم خوبي برخوردار
باشد.
دكتر الستي در مورد تواناييهاي لازم براي دانشجوي اين رشته ميگويد:
«فعاليت در رشته مهندسي مكانيك بسيار متنوع است و در نتيجه هم دانشجوي علاقهمند به
كارهاي تئوريك ميتواند جذب اين رشته شده و در بخشهاي نظري و تئوري فعاليت كند و
هم دانشجوي خلاق و علاقهمند به طراحي و ساخت وسايل و دستگاههاي مختلف ميتواند اين
رشته را انتخاب نمايد. اما بدون شك يك مهندس مكانيك موفق كسي است كه به ياري دو بال
علم و عمل پيشرفت كند. به همين خاطر من در دانشگاه ، دانشجويان را تشويق ميكنم كه
پروژههاي تحقيقاتيشان تلفيقي از كار تئوريك و عملي باشد.»
دانشجوي اين رشته بايد از نظر جسمي آمادگي كار در محيطهاي پرجمعيت و كارخانجات دور
از شهر را داشته باشد.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:
امكان ادامه تحصيل در مقاطع كارشناسي ارشد و دكتراي تخصصي ميسر ميباشد. در دوره
كارشناسي ارشد 32 واحد و در دوره دكترا 48 واحد درسي ارايه ميگردد.
رشتههاي مشابه و نزديك به اين رشته :
رشته مهندسي مكانيك به عنوان جامعترين رشته مهندسي داراي دروس مشترك با اغلب
رشتههاي مهندسي ديگر نظير مهندسي دريا ، مهندسي شيمي، مهندسي هوا فضا و ...
ميباشد.
مصاحبه با دانشجوي مشغول به تحصيل :
مهندسي مكانيك جامعترين رشته مهندسي است كه در آن با اصول اساسي طراحي تمامي
سيستمهاي محيط پيرامون آشنا ميشويم . دروس اين رشته غالبا كاربردي بوده و در
ارتباطي تنگاتنگ با دروس رياضيات و فيزيك است. دانشجوي اين رشته بايد فردي خلاق و
داراي قدرت تجسم كافي باشد تا بتواند در طراحي مكانيزمها موفق باشد.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر :
دانش مكانيك دانش زندگي است . در هر مجتمع و كارگاه صنعتي نياز به فارغالتحصيلان
اين رشته امري ضروري و مشهود است و با توجه به حركتهاي صنعتي اين چندساله اخير كشور
مهندسين مكانيك بيش از پيش در گرداندن چرخ صنعت دخيل شدهاند و راه همواره براي رشد
و ترقي آنها گشاده است.
نكات تكميلي :
رشته مهندسي مكانيك داراي واحدهايي ملموس و كاربردي است ولي داشتن شناخت كافي نسبت
به اين رشته قبل از انتخاب آن ضروري است. اغلب واحدهاي اين رشته داراي رياضيات
ديفرانسيلي پيچيده و تجسم فيزيكي هستند كه منجر به سختشدن اين واحدها ميشوند.
ضمنا واحدهاي كارگاهي و فعاليت در واحدهاي توليدي نيز از ويژگيهاي اين رشته
ميباشد كه داوطلبان آن را با محيطهاي صنعتي آشنا كرده و پيوند ميزند.
khaiyam
08-16-2006, 12:23 AM
مهندسی کامپیوتر
هدف:
رشته مهندسي كامپيوتر كه به طراحي و ساخت اجزاي مختلف كامپيوتر مي پردازد، لذا
اهميت بسيار زيادي در دنياي امروز برخوردار است. هدف از طي اين دوره تربيت
كارشناساني است كه در زمينه تحليل، طراحي، ساخت و راه اندازي دستگاهها و مجموعه هاي
سخت افزاري جديد، بررسي و شناخت مجموعه هاي سخت افزاري و نرم افزاري موجود، نگه
داري، عيب يابي و تعمير و اصلاح و توسعه فعاليت كنند.
طراحي، شبيه سازي، فرآوري، پردازش، سنجش، آموزش، ويرايش و ... همه مفاهيمي هستند كه
با بالاترين دقت و در كوتاهترين مدت زمان ممكن در برنامه هاي نرم افزاري كامپيوتر
انجام مي شوند. لذا هدف از اين رشته تربيت نيروي متخصص براي انجام امور فوق است.
تواناييهاي فارغ التحصيلان
فارغ التحصيلان اين مقطع، قابليتها و تواناييهاي زيادي دارند و چنانچه در مسير
مناسب هدايت شوند، قادر خواهد بود مشكلات زيادي را حل كنند. برخي از اين تواناييها
به شرح زير است:
1) بررسي و شناخت نرم افزارها و سخت افزارهاي جديد و به كارگيري آنها.
2) بررسي كمبودها و نيازهاي نرم افزاري و سخت افزاري بخشهاي صنعت و خدمات و تدوين
نيازهاي آنها، امكان سنجي و تعيين ابزار و نيروي انساني لازم براي رفع كمبودها.
3) تجزيه و تحليل سيستمهاي كوچك و متوسط نرم افزاري و سخت افزاري و ارائه راه حل
مناسب براي اجراي آنها.
4) طراحي مجموعه هاي كوچك و متوسط نرم افزاري و سخت افزراي و توليد طرحهاي اجرايي
براي انها.
5) اجراي طرحهاي كامپيوتري، نصب، آزمايش و آموزش آنها.
6) پشتيباني و نگه داري سيستمهاي نرم افزاري شامل شناسايي خطاها، رفع خطاها و
افزودن امكانات جديد به سيستمها.
7) عيب يابي كامپيوترها و سيستمهاي كامپيوتري و رفع عيبها.
8) شناسايي فنون جديد طراحي و ساخت كامپيوتر و ارزيابي و به كارگيري آنها.
تواناييهاي ذكر شده مربوط به كارشناسان نرم افزار و سخت افزار مي باشد، اما روشن
است كه كارشناسان نرم افزار در محدوده مسائل نرم افزاري توانايي بيشتري دارند و
برعكس كارشناسان سخت افزار در محدوده مسائل سخت افزاري از توانايي بيشتري
برخوردارند.
ماهيت:
كامپيوتر داراي دو جزء متفاوت سخت افزار و نرم افزار است. اجزاء فيزيكي و قابل لمس
كامپيوتر مانند مدارها و بردهاي الكترونيكي سخت افزار ناميده مي شوند.
نرم افزار جزء غيرقابل لمس كامپيوتر است. نرم افزار برنامه ها و داده هايي است كه
به كامپيوتر فرمان مي دهند كه چه عملي را انجام دهد. يك مهندس نرم افزار ياد مي
گيرد كه چگونه نرم افزارهاي بزرگ و عظيم را طراحي و برنامه ريزي كند، تست و ارزيابي
نهايي نمايد و در نهايت مستند سازد.
پس بدين گونه نسبت كه يك تعميركار كامپيوتري يك مهندس سخت افزار و يك اپراتور
كامپيوتر يك مهندس نرم افزار تلقي گردد.
"نرم افزار در حقيقت روح و جان كامپيوتر است كه به سخت افزار هويت مي بخشد و اصولاً
به برنامه اي گفته مي شود كه براي به كارگيري سخت افزار ساخته شده باشد.
نرم افزارها را مي توان به دوره كلي دسته بندي كرد كه عبارتند از : نرم افزارهاي
سيستمي و نرم افزارهاي كاربردي.
نرم افزراهاي سيستمي برنامه هايي هستند كه كامپيوتر براي فعال شدن يا سرويس دادن به
آن نياز دارد و اين دليل از سوي سازندگان سيستم كامپيوتري عرضه مي شوند و مهمترين
آنها سيستم عامل، برنامه هاي سودمند و مترجم هاي زبان مي باشد.
نرم افزارهاي كاربردي نيز برنامه هايي هستند كه كاربر يا خود آن ها را مي نويسد يا
شركت هاي نرم افزاري آنها را تهيه كرده و براي فروش عرضه مي كنند. اين گونه برنامه
ها معمولاً عموميت برنامه هاي سيستم را نداشته و براي زمينه هاي مختلف مهندسي،
علمي، تجاري، آموزشي، تفريحي و يا طراحي نوشته مي شوند."
"مهندسي سخت افزار در مقطع ليسانس به مطالعه و بررسي طراحي سخت افزاري، كنترل سخت
افزاري و شبكه هاي كامپيوتري مي پردازد. براي مثال يك مهندس سخت افزار مي تواند
طراحي سخت افزاري كند كه با
Ic
ها كار كند، با كامپيوتر كار كند و يا از دروازه هاي كامپيوتر استفاده نمايد و در
نهايت مي تواند به طراحي مدارهاي مجتمع ديجيتالي بپردازد. كه البته به اين بخش از
سخت افزار بيشتر در مقطع كارشناسي ارشد و دكتري پرداخته مي شود."
گرايش هاي مقطع ليسانس:
رشته مهندسي كامپيوتر در مقطع كارشناسي داراي دو گرايش سخت افزار و نرم افزار است
كه البته اين دو گرايش در مقطع كارشناسي تفاوت قابل توجهي با يكديگر ندارند.
"گرايش سخت افزار در برگيرنده فعاليت هاي آموزشي، پژوهشي و صنعتي در خصوص قطعات،
بردها، تجهيزات و در نهايت سيستم هاي كامپيوتري در مقياس هاي مختلف است و يكي از
شاخه هاي مهم آن به نام معماري كامپيوتر (طراحي و ساخت كامپيوتر) مي باشد."
"هدف از گرايش نرم افزار كامپيوتر، آموزش و پژوهش در زمينه زبانهاي مختلف برنامه
نويسي، سيستم هاي عامل مختلف و طراحي انواع الگوريتم ها مي باشد."
آينده شغلي، بازار كار، درآمد:
با توجه به گسترش روزافزون دنياي كامپيوتر امروزه بيش از هر زمان ديگري نياز به
متخصصان كامپيوتر احساس مي شود. امروزه يك مهندس كامپيوتر اگر علاقمند به كار باشد،
هيچ وقت با مشكل بيكاري روبه رو نمي شود. به خصوص مهندسين نرم افزار فرصت هاي شغلي
بيشتري داشته و براي كاركردن نياز به امكانات و تجهيزات زيادي ندارند. فرصت هاي
شغلي اين رشته به حدي گسترده و متعدد است كه نه تنها فارغ التحصيلان اين رشته به
راحتي جذب بازار كار مي شوند بلكه دانشجويان دو سال آخر اين رشته نيز مي توانند
وارد بازار كار شده و فعاليت كنند. براي مهندسين سخت افزار هم امكان كار در شركتهاي
توليد كننده قطعات و دستگاهها و مراكز صنعتي – توليدي بسيار فراهم است و از نظر سطح
درآمدي هم با توجه به دانش و پشتكار شخصي در حد قابل قبول و ايده آلي قرار دارند.
از طرفي با توجه به استفاده روزافزون از شبكه اينترنت زمينه كار در اين موضوع نيز
بسيار مهياست.
توانايي هاي جسمي، علمي، رواني و ... مورد نياز و قابل توصيه
توانايي علمي: يك مهندس كامپيوتر بايد سخت كوش و با پشتكار باشد چون رشته كامپيوتر
رشته پويايي است و هميشه بايد اطلاعاتش به روز بوده و به دنبال فراگرفتن مطالب جديد
باشد. مهندس كامپيوتر بايد پايه رياضي قوي داشته و توانايي اش در زمينه فيزيك خوب
باشد. همچنين لازم است فردي خلاق باشد تا بتواند مسايل را از راههاي ابتكاري حل
كند.
علاقمنديها: مهندس كامپيوتر نرم افزار و سخت افزار بايد به يادگيري و مطالعه
علاقمند باشد تا پيشرفت در خور توجه داشته باشد. همچنين بايد از جستجو و كاوش در
مدارها و ريزساختارها استقبال كند و به كار با كامپيوتر علاقه داشته باشد.
توانايي مالي: با توجه به توضيحات گفته شده داشتن يك دستگاه كامپيوتر براي يك مهندس
كامپيوتر امري ضروري به نظر مي رسد ولي اين گونه نيست كه بدون داشتن كامپيوتر
دانشجويان از ادامه تحصيل و پيشرفت باز بمانند.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
رشته كامپيوتر كه باعث جهاني شدن اطلاعات و ارتباطات شده است ، رشته روز و رشته
آينده است تا جايي كه پيش بيني مي شود تا 10 سال ديگر در كشورهاي پيشرفته مردم همان
قدر كه بر نيروي برق وابسته هستند به شبكه اينترنت وابسته خواهند شد. با توجه به
توضيحات گفته شده روند رو به رشد استفاده از كامپيوتر در زندگي روزانه اشتغال و
موقعيت كاري براي فارغ التحصيلان اين رشته فراهم است تا در قالب شركتهاي توليدكننده
نرم افزار، شركتهاي توليدكننده قطعات، مراكز صنعتي – توليدي، شركتها و موسسات
خدماتي، مراكز آموزشي و ... مشغول به كار شده و فعاليت كنند. با توجه به پيشرفت كند
ايران نسبت به جامعه جهاني كامپيوتر در سالهاي اخير نياز به مهندسين خلاق و كوشا در
اين زمينه كاملاً احساس مي شود.
روند رو به رشد استفاده از كامپيوتر در محافل عمومي و خصوصي، استفاده گسترده از
شبكه اينترنت و زمينه هاي مرتبط با آن، فراهم آمدن شرايط آموزش و تجارت الكترونيك
همه و همه دست به دست هم داده اند تا از اكنون چشم انداز روشني نسبت به آينده اين
رشته وجود داشته باشد به نحوي كه فعالان در اين زمينه از آينده معلوم و مطمئني
برخوردار خواهند بود. تنها نگراني به قسمت نرم افزار مربوط مي شود كه بايد مهندسان
خلاق ايراني اقدام به تهيه نرم افزارهاي گوناگون و كارآمد كرده تا تنها مصرف كننده
صرف نباشيم.
نكات تكميلي:
"بعضي از افراد تصور مي كنند كه مهندسي سخت افزار در حد يك تعميركار كامپيوتر است
در حالي كه كار يك مهندس سخت افزار، تعمير يا نصب و راه اندازي كامپيوتر نيست. هر
چند كه مي تواند چنين كاري را انجام دهد. در واقع كار يك مهندس سخت افزار، طراحي
هاي سخت افزاري است و به همين دليل در دانشگاه دروسي مثل رياضيات و يا مدارهاي
منطقي را مطالعه مي كند همچنين برخلاف تصور كساني كه يك اپراتور را در حد يك مهندس
نرم افزار مي دانند، بايد گفت كه يك مهندس نرم افزار لازم است از دانش رياضي خوبي
برخوردار باشد تا بتواند برنامه هاي كامپيوتري را طراحي كند و آنها را توسعه دهد.
براي مثال بايد بتواند يك كار گرافيكي را از بنيان طراحي كند. كاري كه از عهده يك
اپراتور بر نمي آيد. و به همين دليل ما معتقديم كه كلاسهاي آزاد آموزش كامپيوتر هيچ
وقت نمي توانند يك مهندس كامپيوتر پرورش دهند."
khaiyam
08-16-2006, 12:29 AM
مهندسی صنایع
مهندسي، شامل كاربرد روشهاي تجزيه و تحليل اصول فيزيكي براي تبديل موادخام و ساير
منابع به فرمي كه رضايت و احتياجات آدمي را تامين كند، ميباشد.
با پيشرفت علم و تكنولوژي و تعامل اين دو با هم، تخصصها و گرايشهاي مختلف مهندسي
بوجود آمدهاند. در اين ارتباط مهندسي صنايع رشته نسبتاً جديد است كه ضمن برخورداري
از مفهوم كلي مهندسي، حوزههاي كاري فراتري را در مقايسه با ساير رشتهها مورد توجه
قرار ميدهد. نوشته حاضر سعي دارد مطالبي را جهت آشنايي با مهندسي صنايع در قالب سر
فصلهاي ذيل ارائه نمايد.
مهندسي صنايع چيست؟
تاريخچه مهندسي صنايع.
اهميت مهندسي صنايع.
اصول فكري و ديدگاهها در مهندسي صنايع.
زمينههاي فعاليت مهندسي صنايع.
* مهندسي صنايع چيست؟
مهندسي صنايع عبارت از كاربرد اصول و تكنيكهايي به منظور بهبود، طراحي و نصب
سيستمهايي شامل انسان، مواد، اطلاعات، انرژي و تجهيزات براي فراهم آوردن امكان
توليد كالاها و ارائه خدمات بشكل كارا و مطلوب ميباشد.
براي بررسي، ارزيابي و كاربرد اين سيستمها، دانش و مهارتهاي علوم رياضي، علوم
فيزيكي و علوم اجتماعي به همراه فنون و تكنيكهاي طراحي مهندسي مورد نياز است.
فعاليتهاي مهندسي صنايع همانند پلي است كه ارتباط بين اهداف مديريت و عملكرد
عملياتي سازمان را ايجاد مينمايد.
مهندسان صنايع بيشتر درگير افزايش بهرهوري در مديريت منابع انساني، روشها و
تكنولوژي هستند و حال آنكه ساير رشتههاي مهندسي بيشتر درگير ماهيت فني فرايندها و
فراوردهها ميباشند. در واقع مهندسي صنايع تنها رشته مهندسي است كه عامل انسان يكي
از مولفههاي اصلي سيستمهاي مورد مطالعه آن را تشكيل ميدهد. در نتيجه مهندسان صنايع
در تيمهاي ميان رشتهاي براي امور برنامهريزي، نصب و كنترل و بهبود فعاليتهاي موسسات
به خدمت گرفته ميشوند. اين فعاليتها ممكن است فعاليتهاي توليد، نوآوري در محصولات،
ارائه خدمات، حمل و نقل و جريان اطلاعات سازماني را شامل شود. با توجه به مطالب
فوق، مهندسان صنايع بستر لازم براي تعامل تخصصهاي مختلف و كار گروهي را به بهترين
وجه ايجاد نموده و در نتيجه امور طرح، برنامهريزي، اجرا و نظارت بر عملكرد نظامهاي
توليدي خدماتي بشكل منسجمتر انجام ميشود و در نهايت انسجام امور به بهبود مستمر در
جهت سهولت كارها، راحتي كاركنان، كاهش هزينهها، ارتقا كيفيت و جلب رضايت مشتريان
منجر ميشود.
* تاريخچه مهندسي صنايع
اولين جرقههاي پيدايش مهندسي صنايع بعنوان يك تخصص با آغاز انقلاب صنعتي در ابتداي
قرن 19 زده شد. انقلاب صنعتي كه با ظهور اختراعات جديد خصوصاً در صنعت نساجي و
اختراع ماشينبخار آغاز شد، باعث بكارگيري نيروي انساني بيشتر و افول صنايع كوچك
دستي شد. با گسترش كارخانجات، نياز به مديريت و تفكر مديريتي بيش از پيش احساس شد.
افراد بسياري در جهت ارتقا كيفيت محصولات تلاش كردند. آدام اسميت، پدر علم اقتصاد
پيشنهاد تقسيم كار را داد. وي بيان كرد كه ميتوان با تقسيم كار در كارخانه پيچسازي
نتيجه كار را به مقدار زيادي بهبود بخشيد. بهموازات اختراعات و نوآوري در فرايندها،
روشهاي حسابداري و هزينهيابي گسترش يافتند. روشهاي تحليل علمي، آزمايشات و اثباتهاي
علمي در طراحي و ساخت ابزارآلات و ماشينها بكار گرفته شد و در نتيجه، اثرگذاري اين
تحولات در تفكر سازماني مديريت موجب شد مديريت علمي به عنوان يك نگرش و روش حرفهاي
مطرح شود. اولين تلاش براي علمي شدن مديريت از آمريكا شروع شد. در سال 1881 فردريك
تيلور پدر مديريت علمي، انديشههاي خود را توسعه داد. فرانك گيلبرت و همسرش ليليان
در جهت مطالعه كار با بررسي حركات توانستند ابزار جديدي را ابداع كنند. همچنين آنان
به مسائل روانشناسي و انگيزههاي انساني توجه نمودند. عملكرد پرداخت پاداش و نتايج
قابل قبول آن توسط امرسان ايجاد و توسعه يافت. مجموعه فعاليتهاي تيلور و هم عصرانش
براي فرموله كردن اصول اساسي به عنوان روشهاي علمي مديريت متمركز شده بود كه اين
فعاليتها بهزودي تحت عنوان مديريت علمي شناخته شد.
كار اين افراد توسط انجمن مهندسين مكانيك آمريكا ارج نهاده شد و عرصه براي فعاليت
تيلور و همفكرانش توسط اين انجمن ايجاد شد. در سال 1912 انجمني براي ارتقا و رشد
مديريت بنا نهاده شد كه در سال 1915 انجمن تيلور نام گرفت. اين انجمن از سال 1934
با عنوان انجمن مهندسي صنايع فعاليت خود را ادامه داد. در اين دوران مديران علمي
داراي تحصيلات مهندسي بودند و بسياري خود را مهندس صنايع قلمداد ميكردند و گروهي
نيز در حيطه مديريت به عنوان مشاوران مديريت مطرح بودند. بتدريج مواد درسي و مدرك
مهندسي صنايع و برنامههاي مربوطه مورد توجه قرار گرفت و در نهايت دانشكدههاي مهندسي
صنايع ايجاد و توسعه يافتند.
* اهميت مهندسي صنايع
مرور توانمنديها و خدمات مهندسي صنايع نقش و اهميت مهندسي صنايع را بوضوح بيان
ميكند. امروزه حيات اقتصادي سازمانها و موسسات توليدي و خدمات در بازار رقابتي شديد
جهاني به استفاده بهينه از منابع در دسترس وابسته است. عموماً منابع در دسترس شامل
مواد، منابع انساني، ماشينآلات (شامل تجهيزات، لوازم جانبي، امكانات مورد نياز شامل
فضا و انرژي و ...)، منابع اطلاعاتي و منابع مالي طبقهبندي ميشوند. ايجاد و نگهداري
منابع ياد شده هزينههايي را براي سازمان بهدنبال دارد. هزينه تمام شده واحد محصول
هر موسسه متأثر از نحوه به كارگيري اين منابع است. هر شركت توليدي يا خدماتي كه
بتواند هزينههاي خود را به حداقل ممكن برساند و به بياني ديگر توانايي استفاده
بهينه از منابع را در تمام اركان سازماني خود ايجاد نمايد يا حاشيه سود بيشتري به
دست خواهد آورد و يا قادر خواهد بود كه قيمتهاي فروش خود را با حفظ حاشيه سود قبلي،
كاهش دهد. اين بدان معني است كه قدرت رقابتي موسسه مذكور در بازار افزايش مييابد.
با توجه به تحولات اقتصاد جهاني قدرت رقابتي شرط اساسي موفقيت در كسب و كار نوين
محسوب ميشود. در كنار اين مسائل، توجه به نوآوريها و ارتقا كيفي محصولات و خدمات كه
از طريق تلاش براي يافتن طرحهاي بهبود يافته و همچنين تحول در فرآيند كسب و كار نيز
بقا و رشد موسسات را در پي خواهد داشت. با توجه به مراتب فوق اگر ضرورتها و
نيازمنديهاي رسيدن به امور مذكور را با تكنيكهاي مهندسي صنايع تطبيق دهيم مشاهده
ميشود كه مهندسي صنايع ابزار لازم براي حصول اهداف سازماني را بطور فراگير و
سيستماتيك فراهم ميآورد و اين نشانگر نقش و اهميت بالاي مهندسي صنايع بعنوان موتور
محرك حركت سازمانهاي امروزي است.
* اصول فكري و ديدگاهها در مهندسي صنايع
اساس مهندسي در هر گرايشي طراحي مبني بر اندازهگيري، محاسبه و تحليل با استفاده از
علوم رياضي و تجربي شكل ميگيرد. در نتيجه حرفه مهندسي كاملاً ديد فني و ماشيني دارد
كه موجب محدوديت ديدگاه در ابعاد خاص شده و برخي موضوعات مانند يافتن بهترين روشهاي
مديريتي و ارتباطات انساني در ديدگاه محض مهندسي ناديده گرفته ميشود. مهندسي صنايع
با در برداشتن نگرش سيستماتيك و فراگير ارتباط تخصصهاي مختلف و نهاد مديريت سازمان
را ايجاد نموده و امور برنامهريزي، سازماندهي، هدايت و نظارت بر امور اجرايي با
هماهنگي بيشتري دنبال ميگردد. اين نگرش استمرار همان سير تفكر تيلور و هم عصران وي
ميباشد كه با تلاش تك تك آنان مجموعه اصول و نگرشهاي مديريت علمي موجوديت يافت.
مديريت علمي همان نگرش سنتي مهندسي صنايع است. با پيشرفت مديريت علمي، مهندسي صنايع
با تفكري بر مبناي علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي و اقتصادي در عرصه صنعت و خدمات
ظهور كرد كه به معني ايجاد يك تفكر فراگير و سيستماتيك بود. نگاه مهندسي صنايع به
مسائل از زوايا و ديدگاههاي مختلف همانند توجه به خروجي و محصول سيستم، توجه به
مشتري ويا نگرش به بهرهوري سازمان قابل طرح و پيگيري ميباشد كه بر مبناي اصول فكري
تقريباً يكساني دنبال ميگردد. اكنون بايد ديد كه اصول فكري مهندسي صنايع بر چه
عواملي استوار است. در اين راستا بطور خلاصه اصول فكري مهندسي صنايع ذيلاً ارائه
شده است.
1- خلاقيت
فعاليت اصلي هر مهندس صنايع ارائه طرح براي بهبود سيستمهاي جاري و يا ارائه طرح
جديد ميباشد كه به همين منظور قوياً نياز به خلاقيت و نوعآوري جهت ارائه طرحهاي نو
و بديع ميباشد. در واقع با توجه به گستردگي مسائل، مهندسي صنايع همانند اقيانوسي از
فنون و علوم مختلف به عمق نيم متر با برخورداري از زمينه خلاقيت و ابتكار به
مهندسين صنايع اين امكان را ميدهد كه در جهت حرفه كاربردي مورد نظر به تعميق دانش
خود پرداخته و فرصتي فراهم ميشود تا ايدههاي جديد و خلاق در زمينههاي مربوطه مطرح
گردد.
2- تفكر فراگير
نگرش سيستماتيك و فراگير برجستهترين خصوصيت مهندسي صنايع است و اطلاق مهندسي صنايع
و سيستمها به اين رشته بي ارتباط با اين نگرش نيست. نگرش فراگير موجب ميشود مسائل
از كل به جز و تعامل اجزا با هم مورد بررسي دقيق قرار گرفته و مدل كاملي از
سيستمهاي مورد نظر تهيه و مسائل مورد نظر آن به بهترين شكل طرح و بررسي ميگردد.
3- رهبري گروه
هر سيستمي كه طرح ميشود اگر بدرستي اجرا نشود منتج به نتيجه نخواهد شد بلكه حسن
اجرا سيستم طراحي شده يك ضرورت مهم تلقي ميشود. لذا آشنايي با كليت سيستم مورد نظر
و نقش اجزا در كاركرد صحيح آن اين امكان را فراهم ميآورد كه هدايت و رهبري گروه
كاري مجري سيستم با انگيزه بيشتري دنبال گردد و در واقع علاوه بر طراحي سيستم مورد
نظر، مهندسي صنايع سيستمهاي پيادهسازي و اجرا را نيز پيريزي نموده و نقش رهبري
گروههاي كاري را موثرتر دنبال مينمايد.
4- مديريت زمان
انجام كار بدون توجه به ظرف زماني و تحويل به موقع خروجي مورد نظر سيستم، ارزش
زيادي نميتواند داشته باشد. امروزه اهميت زمان و فرصتهاي آن با توجه به عرصه
تنگاتنگ رقابت اقتصادي براي همگان واضح و بديهي است. در اين خصوص مهندسي صنايع با
درك موضوع تكنيكهايي را بكار ميگيرد كه عامل زمان اجراي اجزاي كاري را در تمامي
فرايندها مورد توجه و مديريت قرار ميدهد.
5- ارتباط بهرهوري و بهبود مستمر
اعتقاد به ارتقا بهرهوري و بهبود مستمر يك اصل با ارزش در مهندسي صنايع است. اكتفا
به وضعيت فعلي جز در جا زدن نتيجه ديگري نخواهد داشت. لذا مهندسي صنايع با پذيرش
اين مطلب كه سطح دانش و مهارتها يك مقوله نسبي همواره سعي در افزايش بهرهوري و
بهبود وضعيت كاري نموده و سعي ميشود همواره امور اثر بخشتر و كاراتر شود. نگرش
بهبود مستمر اين امكان را ميدهد كه هر روز به فكر ارتقا هر چند به اندازه كوچك
باشيم.
6- ذهن كنجكاو و يادگيري
يادگيري فرايندي است كه نميتوان بر آن حد و مرز تعيين كرد. مهندسي صنايع به منظور
مطالعه و پيگيري مسائل همواره به اين نكته توجه دارد كه هر مورد را ، منحصر به فرد
بررسي نمايد و جهت شناخت آن فرض بر اين است كه از تصورات ذهني دوري نموده و سعي بر
تعيين كشف واقعيتهاي حاكم بر اجزا و كل سيستم ميباشد. لذا عدم وجود تعصب خاص به
ماهيت فني امور موجب ميشود ذهنيت كنجكاو براي كشف حقايق نهفته در پديدهها تقويت شود
و مهندس صنايع با ذهن دژم كمتر ميتواند راهحلهاي ابتكاري و راهگشا براي مسائل مورد
نظر ارائه نمايد.
* زمينههاي فعاليت مهندسي صنايع
با پيشرفت و تحول سريع علوم و فنون و پيچيدگيهاي روز افزودن آن، بالطبع نظامهاي
توليدي و خدماتي نيز گسترش يافتهاند كه در اين ميان اداره صحيح و مناسب اين گونه
واحدها مستلزم بكارگيري تكنيكهاي علمي و پيشرفته جهت پيشبيني مدلسازي، برنامهريزي،
تأمين و تدارك، اجرا و نظارت و ارزيابي نتايج حاصله در راستاي وظايف مديريتي است.
همانطوري كه ميدانيم فعاليت هر نظام اعم از توليدي يا خدماتي با اتكا بر فناوري خاص
آن امكان تداوم و استمرار دارد و صرفنظر از ماهيت فني و صنعتي امر، فناوري داراي
چهار جز اصلي يعني شامل 1- تجهيزات، امكانات توليدي و خدماتي 2- مديريت و سازمان 3-
نيروي انساني 4- دانش فني است. از آنجا كه رشتههاي مهندسي مرسوم نظير مهندسي
مكانيك، برق، ساختمان و ... بيشتر به ابعاد فني صنعت (مورد 1 و 4) توجه دارند. در
فرايند كسب و كار رقابتي به تنهايي پاسخگوي مسائل پيچيده خدمات مهندسي و مديريتي
مدرن امروزي كه بصورت سيستماتيك تحولات سياسي، اجتماعي، اقتصادي و باورهاي انساني
را در چرخه حيات سيستمهاي مورد توجه خود لحاظ نمينمايند نيستند. لذا براي رفع چنين
كمبودهايي در قرن حاضر بويژه طي چند دهه اخير، رشته جديدي تحت عنوان مهندسي صنايع
با بهرهگيري از علوم رياضي، فيزيكي، اجتماعي، اقتصادي و تكنيكها و فنون مهندسي
بوجود آمده است. با توجه به مراتب فوق شايد مناسب بود اين رشته با عنوان مهندسي
مديريت معرفي ميشد، چرا كه كاربردهاي آن محدود به صنعت نيست و هر موسسه انتفاعي و
غير انتفاعي با جنبه صنعتي يا خدماتي ميتواند از فنون و تكنيكهاي مهندسي صنايع
بهرهگيرد. مبحث صرف منابع و حصول حد اكثر نتيجه از منابع مصروفي چيزي نيست كه منحصر
به صنعت يا بنگاه خاصي باشد و امروزه با توجه به كمبود ارتقاع سطح بهرهوري امري
ضروري و حياتي محسوب ميشود كه نشانگر بستر گسترده براي فعاليتهاي مهندسي صنايع نفتي
ميشود . مهندسي صنايع در حرفهها و مشاغلي همچون، بانكداري، خدمات مشاورهاي، صنعت
بيمه، شركتهاي هواپيمايي، كشتيراني، بيمارستانها، كارخانجات، كشت و صنعت، خدمات
شهري، استاديومهاي ورزشي و يا هر مكان ديگري كه نياز به برنامهريزي، هدايت و مديريت
و ارتقا بهرهوري ميباشد كاربرد دارد. برخي از زمينههاي كاري مشخص مهندسي صنايع در
بازار كسب و كار عبارتند از:
برنامه ريزي استراتژيك و عملياتي سازمان
مديريت توليد
مديريت مهندسي
مديريت پروژه
مهندسي لجستيك
سيستمهاي توليدي
مهندسي سيستمهاي كيفيت
مهندسي سيستمهاي اطلاعاتي
مهندسي مالي
مهندسي ارزش
مهندسي سيستمهاي بهرهوري
طراحي فرايندها و ساختارهاي سازماني
khaiyam
08-16-2006, 12:31 AM
مهنسی عمران
مقدمه
مجموعه مهندسي عمران يا رشته عمران يكي از رشته هاي پر اهميت و جذاب در مجموعه رشته
هاي آزمون سراسري است كه داوطلب در گروه آزمايشي علوم رياضي و فني مي تواند آن را
انتخاب كند. پيشرفت سريع جوامع ونيازهاي روز افزون آنها به انجام طرحهاي مختلف
عمراني از يك طرف و رشد و توسعه علوم مختلف از طرف ديگر، ايجاب مي نمايد تا با يك
برنامه ريزي صحيح و همه جانبه و پرورش استعدادهاي جوان و نيز استفاده بهينه از
ابزار و امكانات موجود در جامعه ، گامي بلند در جهت ترقي و تعالي جامعه برداشته
شود. بدين منظور در آزمون سراسري، مجموعه اين رشته در مقاطع كارشناسي وكارداني،
ارائه مي گردد. در اين قسمت به معرفي گرايشهاي مختلف اين رشته مي پردازيم :
كارشناسي
مهندسي عمران – عمران ، مهندسي عمران – نقشه برداري، مهندسي عمران – آب ، مهندسي
بهره برداري راه آهن ،مهندسي خط و ابنيه راه آهن، مهندسي جريه راه آهن ، مهندسي
علمي كاربردي عمران – تاسيسات آبي ، دبيرفني عمران، تربيت دبير فني عمران، دبير فني
عمران ساختمان .
كارداني
كارداني فني عمران – روسازي راه، كارداني فني عمران – زير سازي راه، كارداني
راهداري، كارداني ماشين آلات، كارداني حمل و نقل ، كارداني فني عمران – پل سازي و
ابنيه فني ، كاردان فني عمران – نقشه برداري ، كارداني فني عمران – ساختمانهاي بتني
، كارداني فني عمران – عمران روستايي، كاردان فني عمران – كارهاي عمومي ساختمان،
كارداني فني عمران – آب، كارداني علمي كاربردي عمران – ساختمانهاي آبي ، كارداني
علمي كاربردي عمران – آب و فاضلاب، كارداني فني عمران – بهره برداري از منابع آب،
كارداني فني عمران – آب شناسي ، كارداني فني عمران – را ه سازي، كارداني فني عمران
– تاسيسات حرارت نيروگاه، معلم فني عمران – كارهاي عمومي ساختمان .
معرفي اختصاري گرايشهاي مختلف مجموعه مهندسي عمران
1- مهندسي عمران – عمران
1-1) تعريف و هدف
عمران يكي از گرايشهاي مجموعه مهندسي عمران است كه در مقطع كارشناسي در بسياري از
دانشگاههاي معتبر كشور ارائه مي گردد.
هدف از اين رشته تربيت نيروهاي متخصصي است كه بتوانند در پروژه هاي مختلف عمراني در
زمينه هاي ساختماني ، راه سازي،پل سازي، سازه ها و بناهاي آبي ، جمع آوري و دفع
فاضلاب و … مسووليت طرح، محاسبه اجرا و نظارت بر اجرا را بر عهده گيرند.
1-2) اهميت و جايگاه در جامعه
كمتر جايي از يك جامعه و كمتر محلي از يك منطقه است كه فعاليتهاي عمراني به عنوان
اولين واساسي ترين نيازهاي آن طرح نشود. حتي تمام فعاليتهاي صنعتي، كشاورزي، و …
نيز به طور مستقيم و غير مستقيم به اين رشته و ابسته اند و از آن سود مي برند.
علاوه بر رشد و توسعه جوامع، پيشرفت علم و فن آوري نيز ضرورت پرداختن و توجه دقيق و
علمي به كارهاي عمراني و تغيير شيوه هاي گذشته را آشكار مي سازد. فعاليتهاي مختلف
عمراني در جهت ايجاد ساختمانها، راهها- پلها، سدها، شبكه هاي آب رساني شهرها و
روستاها، ساختمانهاي خاص نظير نيرو گاههاي هسته اي و حرارتي و .. بخش بزرگي از
مجموعه فعاليتهاي اقتصادي و توليدي كشور را به خود اختصاص مي دهد به گونه اي كه سهم
عظيمي از سرمايه گذاري هاي ملي در طرحهاي ساختماني و صنايع وابسته به آن به كار
گرفته مي شود.
مجموعه مطالب بيان شده و نيز جذب سريع فارغ التحصيلان اين مجموعه در وزارت خانه ها
و نهادها و سازمانهاي دولتي و همچنين بخشهاي خصوصي نظير : شركتهاي مهندسان مشاور و
شركتهاي ساختماني و راه سازي و … اهميت قابل ملاحظه و نياز خاص به متخصص در اين
رشته را، حتي در مقايسه با ساير رشته هاي فني و مهندسي ،به وضوح نشان مي دهد .
1-3) تواناييهاي لازم براي داوطلبان اين رشته و ادامه تحصيل در آن
براي ادامه تحصيل در اين رشته – با توجه به كميت و كيفيت درسهايي كه در اين دوره
تدريس مي گردد – داوطلب بايد از توان و دانش برتر در زمينه هاي رياضي . فيزيك
برخوردار باشد، همچنين توان جسمي، قدرت تجزيه و تحليل، قدرت تجسم و دقت كافي در
مسائل را داشته باشد. شايان ذكر است كه بسياري از كارها و طرحهاي عمراني در خارج از
محيطهاي شهري بوده و فعاليت نسبتا" زيادي را مي طلبد.
1-4) تواناييهاي فارغ التحصيلان
همان گونه كه اشاره شد، فارغ التحصيلان اين رشته مي توانند پس از پايان تحصيلات،
مسووليتهاي متفاوتي نظير طراحي، محاسبه ، اجرا و نظارت بر اجراي طرحهاي مختلف
عمراني را به عهده گيرند. از جمله مي توان به موارد زير اشاره نمود :
1- محاسبه، ساخت و اجرا و تا حدودي طراحي ساختمانهاي مختلف مسكوني ، اداري و صنعتي
اعم از آجري، بتني وفولادي، نظير ساختمانهاي مسكوني ويلايي ، چند طبقه، آپارتمانها
و برجهاي بلند و همچنين كارهاي ساختماني اداره ها، مدرسه ها، بيمارستانها، كارخانه
ها و مراكز صنعتي، ساختمانها و مراكز ورزشي، تالارهاي اجتماعات و …
2 - طراحي، محاسبه و اجراي راهها و جاده هاي مختلف ارتباطي داخل و خارج شهرها و و
روستاها اعم از : راههاي شوسه، راههاي آسفالته، بزرگ راهها و نيز راه آهن ( شامل
مسيريابي، پياده كردن مسير، زير سازي و روسازي).
3 - ساخت و اجرا و در مواردي طراحي و محاسبه انواع پلهاي بتني وفلزي و با دهانه ها
و ابعاد و شكلهاي متفاوت نظير : پلهاي داخل شهري و روگذرها، پلهاي خارج شهري و جاده
ها.
4 - اجراي سدهاي مختلف خاكي و بتني و نيز بندهاي انحرافي و ساير تاسيسات وايسته
نظير تونل يا كانال انحراف آب رودخانه ( جهت اجراي عمليات كارگاهي در ضمن ساخت سد)
، تاسيسات آبگيري از سد و كنترل ارتفاع آب در پشت سد و ... )
5 – اجراي كارهاي مربوط به ساماندهي رودخانه ها.
6 - طراحي، محاسبه و ساخت خطوط انتقال آب اعم از انواع كانالهاي تحت فشار و يا
كانالهاي با سطح آزاد آب كه به منظور انتقال آب از سدها و درياچه ها و .. . براي
مصارف كشاورزي، شرب و صنعتي به منطقه هاي مورد نياز و نيز جهت انتقال آب از تصفيه
خانه هاي آب به مخازن آب و از آن جا به مناطق مصرف، ساخته مي شوند.
7 - ساخت تصفيه خانه هاي آب و فاضلاب شامل : ساختمانها تاسيسات مربوط ، محوطه سازي
و ...
8 - طراحي، محاسبه وساخت شبكه هاي آب رساني به منطقه هاي شهري و روستايي جهت تامين
آب شرب مورد نياز افراد و تاسيسات مربوط نظير : مخازن آب،لوله كشي، انشعابات، و ...
9 - طراحي ، محاسبه ساخت شبكه هاي جمع آوريو دفع آبهاي سطحي ناشي از نزولات جوي در
خيابانها وساير منطقه هاي شهرها و شهر كها و همچنين شبكه هاي جمع آوري و دفع
فاضلابهاي خانگي و صنعتي و انتقال آنها به خارج از شهر و تصفيه خانه ها.
10 – انجام بسيار از كارهاي نقشه برداري كه براي كارهاي ساختماني مختلف نظير : سراه
سازي، سد سازي، و كهبه خصوص براي پياده نمودن و اجراي دقيق نقشه ها مورد نياز است،
و همچنين تا حدودي كارهاي نقشه كشي طراحي و معماري .
1-5) موقعيتهاي شغلي و محلهاي كار
مراكز مختلفي به صورت مستقيم و غير مستقيم در فعالتيهاي عمراني نقش دارند كه هر يك
به تناسب نوع فعاليت خود، اقدام به جذب فارغ التحصيلان اين رشته مي كنند.
وزارت خانه هاي مسكن و شهر سازي، راه و ترابري ، جهاد سازندگي و نيرو بهصورت گسترده
تر و ساير وزارت خانه ها ، اداره ها ، سازمانها، مراكز دولتي و خصوصي نظير : وزارت
خانه هاي آموزش وپرورش ، كشاورزي، فرهنگ و آموزش عالي،بانكها و ... به صورت غير
مستقيم براي كارهاي عمراني خود مثل طرح محاسبه ، اجرا و نظارت بر اجرا، نياز به
استخدام مهندسان عمران دارند. علاوه بر آن، شركتهاي مختلف مهندسان مشاور كه در كشور
به صورت گسترده وظيفه طراحي ، محاسبه و نظارت براجراي پروژه هاي ساختماني را برعهده
دارند، همچنين شركتهاي ساختماني و را ه سازي دولتي و خصوصي كه در اجراي اين طرحها
فعاليت دارند ،تعداد كثيري از فارغ التحصيلان رشته عمران را استخدام مي كنند.
1-6) واحدهاي درسي
بر اساس مصوبه هاي شوراي عالي برنامه ريزي، دانشجو بايد در دوره كارشناسي عمران 14
واحد درسي رابگذراند كه 20 واحد آن درسهاي عمومي ، 25 واحد درسهاي پايه، 8 واحد
درسهاي اصلي و تخصصي الزامي و 15 واحد درسهاي اختياري است.
1- درسهاي عمومي ،درسهايي است كه در تمام رشته هاي تحصيلي دانشگاهي و در دوره هاي
كارشناسي و كارشناسي ارشد پيوسته ب صورت مشترك ارائه مي گردد و دانشجو موظف به
گذراندن آنهاست، نظير معارف اسلامي، فارسي و زبان خارجي .
درسهاي پايه به درسهاي گفته مي شود كه در غالب رشته هاي هم گروه ( نظير گروه فني و
مهندسي ) و بخصوص در گرايشهاي مختلف يك رشته، بهصورت مشترك تدريس شده، اساس و پايه
درسهاي اصلي و تخصصي را تشكيل مي دهد نظير رياضي عمومي ،معادلات ديفرانسيل وفيزيك .
درسهاي اصلي و تخصصي الزامي عبارت از درسهايي است كه دانشجو را در زمينه تخصصي
مربوط آموزش داده،او را براي انجام وظايف خاص در زمينه كارهاي خويش در جامعه آماده
مي سازد ، نظير " رسم فني و نقشه كشي ساختمان " ، " سازه هاي بتن آرامه " و " سازه
هاي فولاد " . گذراندن اين درسهاي تخصصي الزامي است.
درسهاي اختياري ، عبارت است از : مجموعه درسهايي كه اگر چه تخصصي است، اما دانشجو
مي تواند با توجه به علاقه شخصي و برنامه اي كه براي آينده خود دارد و همچنين نظر
استاد راهنما در گروه و با هماهنگي شوراي آموزشي گروه، تعدادي از آنها را انتخاب
نمايد : نظير : " ماشين الات ساختمان " ، اصول مهندسي ترافيك " و بناهاي آبي " .
الف ) درسهاي پايه
13 واحد از درسهاي پايه در زمينه رياضي است، شامل " رياضي عمومي " ، " معادلات
ديفرانسيل " ، " محاسبات عددي و آمار " و " احتمال مهندسي " كه پايه درسهاي تخصصي
در مهندسي عمران را تشكيل مي دهد ومكمل رياضياتي است كه در دوران دبيرستان و در
رشته رياضي – فيزيك خوانده مي شود. براي موفقيت در اين درسها، دانشجو بايد تلاشهاي
فكري و علمي قابل ملاحظه اي انجام دهد.
همچنين درسهاي " فيزيك در زمينه هاي حرارت " ، " مكانيك " و الكتريسته " و "
مغناطيس " و يز درس " برنامه نويسي رايانه" – كه در آن دانشجو با رايانه و زبانهاي
برنامه نويسي رايانه آشنا مي شود وبه برنامه نويسي به زبان فرترن تسلط پيدا مي كند
– از جمله درسهاي پايه هستند.
ب ) درسهاي اصلي و تخصصي الزامي
اين درسها كه بسياري از آنها به يك ديگر وابسته اند و بعضي پيش نياز درس ديگر است،
دانشجو در طول نيم سالهاي مختلف تحصيلي آنها را انتخاب ومي گذراند. دراين جا خلاصه
اي از مطالب مطرح شده در بعضي از درسهاي تخصصي الزامي را ارائه مي كنيم .
رسم فني و نقشه كشي ساختمان : در درس " رسم فني و نقشه كشي ساختمان " ، دانشجو با
اصول كلي رسم فني و نمايش قطعه ها به صورت تصويري آشنا شده، پس از شناخت علائم قرار
دادي در نقشه هاي ساختمان و نقشه هاي تاسيسات برقي و مكانيكي، چگونگي رسم نقشه هاي
مختلف و خواندن نقشه هاي ساختماني را فرامي گيرد.
ساصول مباني معماري و شهر سازي :
در اين درس كه پس از درس فني و نقشه كشي گذراندنه مي شود، دانشجويان با نظريه هاي
معماري ونقش مهندسان معماري در جامعه آشنا شده، چگونگي ارتباط بين فضاهاي مختلف در
انواع ساختمانها نظير ساختمانهاي مسكوني ، كودكستان، مدرسه ، كتابخانه ، بناهاي
صنعتي و درمانگاه وبيمارستان را فرا مي گيرند. همچنين مطالبيدر مورد مفاهيم اوليه
شهر سازي و جوامع روستايي و شناخت طرحهاي هادي و تفصيلي و منطقه اي در مورد
فعاليتهاي عمراني شهري، در اين درس ارائه مي گردد.
استاتيك، مقاومت مصالح ،تحليل سازه ها : در اين درسها كه به ترتيب در نيم سالهاي
مختلف ارائه مي گردد، تعادل سازه هاي مختلف دراثر بارها ونيروهاي وارده بر آنها
مورد مطالعه قرار گرفته، چگونگي محاسبه سازه هايي همچون خرپاها بيان مي شود. سپس به
بررسي نيروهاي داخلي به وجود آمده دراثر بارهاي خارجي وروشهاي تعيين آنها در
قسمتهاي مختلف سازه پرداخته ، ضمن تعيين مشخصه هاي هندسي قطعه هاي مختلف، مقاومت
آنها را در مقابل نيروهاي محوري و برشي همچنين خمش و پيچش مورد بررسي و تجزيه
وتحليل قرار مي دهد.
همچنين در درس" تحليل سازه ها " ، روشهاي محاسبه تغيير مكان سازه ها و تحليل سازه
هاي پيچيده تر نظير : " تيرهاي سراسري " " قابهاي" وساختمانهاي بلند ( برج)، به
دانشجو آموزش داده مي شود.
اصول مهندسي زلزله : شناخت علتهاي وقوع زلزله ، چگونگي سنجش قدرت زلزله، چگونگي
تخريب و راههاي كاهش پيامدهاي آن، و روشهاي تحليل سازه هاي مختلف در برابر زلزله
جهت مقاوم سازي آنها به خصوص براي منطقه هاي زلزله خيز ايران از اهميت خاصي
برخوردار است كهدر درس " اصول مهندسي زلزله " مورد بحث قرار مي گيرد.
سازه هاي بتن آرمه و پروژه : بسياري از ساختمانها وسازه ها نظير ساختمانهاي چند
طبقه ،پلها و .. با بتن و بتن مسلح ساخته مي شود و در موارد ديگر نيز حداقل براي
ساخت قسمتهايي از سازه نظير پي و فوندانسيون ( شالوده ) و.. از بتن استفاده مي
گردد. در درس " سازه هاي بتن آرامه " با استفاده ازاصول فراگرفته شده در تحليل سازه
ها، واكنش قطعات بتني نظير تيرها، ستونها، قابها، و صفحات ساخته شده از بتن مسلح
تحت تاثير انواع مختلف بارگذاري وتركيبات آنها مورد بررسي قرار گرفته ، با توجه به
خواص مكانيكي بتن و فولاد و آيين نامههاي مختلف ،ابعاد قطعه وميزان فولاد لازم در
هر قسمت ، معين و طراحي مي گردد.
در نهايت ،دانشجو از طريق انجام طرح، كليه مرحاه هاي بارگذاري، آناليز، و طراحي يك
سازه بتني را به پايان رسانيده، گزارش كاملي از طي مراحل و نحوه محاسبات ونتيجه
آنها ارائه مي كند.
سازه هاي فولادي وپروژه : دراين درسها،دانشجو ضمن آشنا شدن با انواع فولادهاي
ساختماني ، واكنش و مقاومت آنها، به چگ.نگي عملكرد اعضاي مختلف يك سازه فولادي تحت
اثر بارهاي مختلف تسلط يافته، نحوه محاسبه قطعه هاي مختلف نظير تيرها، ستونها،
قابها، بادبندها واتصالهاي مختلف آنها را فرا مي گيرد، همچنين براي طراحي و تعيين
مشخصه ها و ابعاد اين قطعه ها، حداقل با يك آيين نامه معتبر بين المللي و نيز با
آيين نامه ساختمانهاي فولادي ايران آشنايي كامل پيدا مي كند.
در پايان درس نظري ، دانشجو طرح كامل يك سازه فولادي را از ابتدا تا انتها به همراه
گزارش مبسوط آن – به عنوان پروژه – ارائه مي كند.
مكانيك خاك و پي سازي : بارهاي وارد شده بر سازه ها از طريق پي يا فوندانسيون (
شالوده ) به خاك منتقل مي شود. بدين جهت، شناخت چگونگي واكنش انواع خاكها و پي ها
از ضروريات است. با اين تعبير ، هدف از اين دو درس ، اشنايي دانشجو با مباني و
مفاهيم مقدماتي واكنش خاكها با تكيه بر خواص فيزيكي – مكانيكي آنها و با توجه به
زمينه هاي كاربردي در مسائل مهندسي نظير تنشها ومقاومت خاك و بررسي پايداري در
خاكها و اصول و قانونهاي حاكم بر آنها وهمچنين شناسايي انواع پي ها، ظرفيت باربري و
محاسبه آنهاست .
مكانيك سيالات ، هيدروليك و هيدرولوژي مهندسي : بررسي خواص فيزيكي سيالات و از جمله
آب، قانونهاي حاكم بر آنها در حالت سكون و حركت، نيروهاي وارد ده بر اجسام و
ساختمانها تاسيسات مختلف ناشي از وجود سيال، تجزيه وتحليل ومحاسبه جريان درمسيرهاي
تحت فشار و نيز بررسي حركت وواكنش آب در شرايط و حالتهاي مختلف در كانالهاي با سطح
آزاد و قانونهاي هيدروليكي حاكم بر آنها، از جمله هدفهاي درسهاي مكانيك سيالات و
هيدروليك است. همچنين در درس هيدرولوژي مهندسي، دانشجو با انواع بارندگيها، تبخير و
تعرق ، نفوذ آب در خاك، آبها سطحي ، آبهاي زير زميني و روشهاي تخمين و مطالعه آنها
آشنا مي شود.
مهندسي آب وفاضلاب و پروژه : براي تامين آب مورد نياز جوامع روستايي ،شهري ومراكز
صنعتي لازم است تا با انواع و ميزان مصرف آب،چگونگي تامين آب، خطوط انتقال و نحوه
محاسبه آنها، تصفيه خانه ها، مخزنهاي ذخيره، شبكه توزيع آب و محدوديتهاي فني مربوط،
آشنايي كامل وجود داشته باشد، همچنين چگونگي جمع آوري ، دفع و تصفيه فاضلابهاي سطحي
، خانگي وصنعتي و آشنايي با مجموعه تاسيسات مرتبط از مسائلي است كه يك مهندس عمران
بايد با آنها آشنايي داشته باشد. اين موارد از جمله هدفهاي درس " مهندسي آب و
فاضلاب و پروژه " است كه در نهايت به انجام يك پروژه براي محاسبه و طراحي كامل شبكه
توزيع آب، جمع آوري و دفع فاضلاب و آبهاي سطحي يك شهر يا شهرك منجر مي شود.
بناهاي آبي : در اين درس ، دانشجو با طراحي و محاسبه برخي از شيوه هاي انتقال آب و
سازه هاي آب نظير : كانالهاي خاكي و پوشش دار، كانالهاي تحت فشار ، ايستگاههاي
پمپاژ، آبشارها يا شيب شكنها، زير گذرها، حوضچه هاي آرامش و چگونگي آبگيري از سدها،
درياچه ها، كانالها و رودخانه ها و تاسيسات مربوطه آشنا مي شود.
نقشه برداري و عمليات : كاردان با دوربينهاي مختلف نقشه برداري از طريق اندازه گيري
مستقيم و موقعيت نقاط زميني شناخت انواع و استاندارد نقشه و كاربرد آنها در مهندسي
عمران، روشهاي اندازگيري طول، زاويه تعيين امتداد وترازيابي و ... از نيازهاي ضروري
مهندسي عمران است كه در درسهاي ياد شده به عنوان يكي از درسهاي جذاب بيان مي گردد.
راه سازي، روسازي راه و مهندسي ترابري : از جمله تخصصهاي مهم يك مهندس عمران، شناخت
طرح و محاسبه زير سازي و روسازي راههاست. بدين منظور درسهاي ياد شده جهت فراگيري
مطلبي نظير : طراحي و اجراي راها شامل : مسيريابي، عمليات خاكي، مشخصه ها و طرح
هندسي راها در مسيرهاي افقي و قائم، مشخصه هاي فني انواع مصالح راه و لايه هاي
مختلف روسازي آن ، همچنين روشهاي طرح و اجراي روسازيهاي شني و آسفالتي و نيز شبكه
هاب حمل و نقل زميني، دريايي و هوايي و برنامه ريزيها و مديريتهاي حمل و نقل ارائه
مي گردند.
در درس پروژه راه سازي كه پس از درسهاي راه سازي و مهندسي ترابري ارائه مي شود،
كاربرد اصول را هسازي در طرح كامل يك راه، از ابتدا تا انتها به همراه رسم نقشه ها
و محاسبه هاي مربوط مورد توجه قرار مي گيرد .
ج ) ساير درسها
علاوه بر موارد ياد شده كه اهم درسهاي دانشگاهي در رشته مهندسي عمران – عمران مي
باشد، درسهاي ديگري نظير : " مصالح ساختماني و آزمايشگاه " ، " تكنولوژي بتن و
آزمايشگاه " ، " آزمايشگاه مكانيك خاك " ، " آزمايشگاه هيدروليك " و " آزمايشگاه
مقاومت مصالح " ارائه مي گردد كه در درسهاي آزمايشگاهي، دانشجو بعضي مطالب خوانده
شده در درسهاي نظري را در عمل آزمايشگاهي آزمايش مي كند.
درسهاي نظير " راه آهن " ، و " اصول مهندسي ترافيك " هم كه از جمله درسهاي مهم اين
دوره هستند در بسياري از دانشگاههاي معتبر به عنوان درسهاي اجباري تدريس مي شوند.
درسهاي ديگري به عنوان درسهاي اختياري در دانشگاههاي مختلف باعنوانهاي متفاوت ارائه
مي گردند. از جمله مهمترين آنها مي توان به درسهاي : " بارگذاري " ، " اصول
مهندسيسد" ، " طراحي ومعماري " و " اصول مهندسي پل " اشاره كرد.
1-7) ادامه تحصيلات
ادامه تحصيلات در دوره بعد از كارشناسي را تحصيلات تكميلي مي نامند كه شامل :
كارشناسي ارشد ( فوق ليسانس يا دكتراي حرفه اي ) و دكتراي تخصصي است. در دوره
كارشناسي ارشد ناپيوسته ، دانشجو حدود 32 واحد آموزشي تخصصي را كه به تناسب رشته ،
تعدادي از واحدهاي آن را پايان نامه ( يا رساله ) تشكيل مي دهد، مي گذراند و
معلومات خود را در يك زمينه خاص از رشته، گسترده تر از مقطع كارشناسي افزايش مي دهد
.
در دوره كارشناس تخصصي كه پس از پايان تحصيلات در مقطع كارشناسي ارشد شروع مي شود،
بسته به رشته تحصيلي ، حدود 45 واحد درس اختصاصي ارائه مي گردد كه اغلب در حدود نصف
اين تعداد واحد به پايان نامه دكتري اختصاص مي يابد. دانشجو با تدوين اين رساله ،
كار تحقيقاتي نسبتا" گسترده اي را در يك زمينه تخصصي خاص به انجام مي رساند و سعي
مي كند در گسترش مرزهاي دانش سهيم باشد.
1-8) گرايشهاي مختلف كارشناسي ارشد و دكتري در رشته عمران
فارغالتحصيلان مقطع كارشناسي عمران- عمران، مي تواند در مقطع كارشناسي ارشد در
گرايشهاي مختلف : سازه، سازه هاي هيدروليكي ،مهندسي زلزله ، راه وترابري، مكانيك
خاك وپي ، مهندسي آب، سازه هاي دريايي ،مهندسي مديريت ساخت، مهندسي برنامه ريزي حمل
و نقل ،مهندسي نقشه برداري ( ژئودزي)، فتوگرامتري و مهندسي محيط زيست به تحصيل
ادامه دهد و در هر يك از گرايشهاي ياد شده زير شاخ هاي تخصصي تري وجود دارد كه در
مقطع دكتراي تخصصي و به خصوص در ضمن انجام رساله دكتري به آن پرداخته مي شود.
امكان ادامه تحصيل در تمام گرايشهاي ياد شده درمقطع كارشناسي ارشد و در بعضي از
زمينه هاي ياد شده در مقطع دكتري در داخل كشور وجود دارد، ولي ادامه تحصيل در پاره
اي از گرايشهاي ديگر، در حال حاضر فقط در خارج از كشور ميسر است.
1-9) تواناييهاي فارغ التحصيلان مقطعهاي كارشناسي ارشد و دكتري
در دوره هاي تحصيلات تكميلي ( كارشناسي ارشد و دكتري ) بيشتر به جنبه هاي نظري و
پژوهشي پرداخته مي شود. بدين جهت فارغ التحصيلان اين دوره ها در هر يك از گرايشهاي
ياد شده، بيشتر تواناييهاي علمي و محاسباتي و به طور كلي نظري خود را افزايش مي
دهد، اگر چه اين افزايش توانايي ، در كارهاي اجرايي علمي نيز از نظر صحت اجرا مي
تواند نقش مهمي داشته باشد.
در مقطع دكتري دانشجو ضمن اففزايش مراتب علمي خود، در يك زمينه تخصصي تر ، قدرت و
توان خود را براي انجام كارهاي تحقيقاتي و توسعه مرزهاي دانش و رفع معضلات علمي و
اجرايي از طريق پژوهش بالا برده، تحقيقاتي را در يك مورد خاص، انجام مي دهد.
1-10) جذب فارغ التحصيلان تحصيلات تكميلي در محيطهاي كار
از آن جا كه اين فارغ التحصيلان علاوه بر تواناييهاي يك كارشناس عمران، از نظر علمي
و نظري وپژوهشي در يك زمينه خاص، معلومات بيشتري دارند، بدين جهت كارايي بيشتري نيز
دارند واز مطالب فراگرفته شده مي توانند در زمينه هاي طراحي و محاسباتي دقيق و
تخصصي تر و همچنين پژوهشي ، استفاده نمايند. اين گونه فارغ التحصيلان ضمن آن كه مي
توانند در تمام محليهاي جذب فارغ التحصيلان كارشناسي مشغول به كار گردند،
مسووليتهاي بالاتر و سنگين تر علمي،پژهشي و اجرايي را به عهده مي گيرند. پس از
پپايان دوره دكتراي تخصصي ، امكان همكاري در دانشگاهها و ساير مراكز علمي و پژوهشي
به عنوان عضو هيات علمي برايشان ميسر مي گردد.
ساير گرايشهاي مجموعه مهندسي عمران
با توجه به جنبه هاي مشترك قابل ملاحظه بين گرايشهاي مختلف عمران در هر مقطع ، و به
منظور جلوگيري از تكرار مطالب، در اين قسمت سعي مي شود تا با بيان اختلافهاي اساسي
بين هر گرايش با گرايش عمران – عمران، به توضيح و معرفي آنها پرداخته شود. بنابر
اين تاكيد مي شود علاقه مندان وخوانندگان محترم ، نخست مطالب مربوط به مهندسي عمران
– عمران ، را به طور كامل مطالعه كنند.
khaiyam
08-16-2006, 12:33 AM
پزشکی
هدف :
هدف تربيت پزشك عمومي با خصوصيات زير است:
1) در راه آشنايي بيشتر با مكتب و تزكيه و تعالي روح كوشا باشد. كمك به تامين
بهداشت و درمان دردهاي مردم را وسيلهاي براي رضاي خدا و تقرب به او بداند.
2) با فرهنگ اسلامي و نظام جمهوري اسلامي آشنا باشد و خود را ملزم به رعايت قوانين
و مقررات حاكم به جامعه اسلامي بداند.
3) از شناخت مسائل عمده بهداشت و درمان و نظام ارائه خدمات بهداشتي و درماني كشور
به قدر كافي برخوردار و از مسئوليتها و وظايف خود در اين نظام آگاه باشد.
4) قابليت علمي و عملي كافي در تشخيص بيماريها و ارجاع بيماران به سطوح بالاتر
بهداشتي و درماني كشور و شركت در برنامههاي پيشگيري و بهداشت عمومي را دار باشد.
5) قادر به استفاده از آخرين منابع علمي و بهرهگيري از اطلاعات جديد كار خود باشد.
دوره آموزش دكتراي حرفهاي پزشكي شامل مراحل زير است:
الف ) علوم پايه: طول اين دوره 2 سال است كه در پايان اين دوره دانشجو در آزموني
شامل كليه دروس اين دوره شركت ميكند و در صورت موفقيت به دوره بعدي راه مييابد.
هر دانشجو حداكثر دوبار ميتواند در اين آزمون شركت كند.
ب) فيزيوپاتولوژي : طول اين دوره 6 ماه است و طي آن دانشجو ضمن آگاهي از مباني
فيزيولوژيك ، با مكانيزم بيماريها و عوامل موثر در آنها به طريق تحليل گرانه آشنا
ميشود و نشانههاي بيماريها و تشخيص و درمان آنها را ياد ميگيرد.
ج ) كارآموزي باليني : طول اين دوره 20 ماه است و هدف شناخت آثار و علائم بيماريها
از ديدگاه باليني و آزمايشگاهي به دست آوردن تواناييهاي لازم در به كاربردن انديشه
، استدلال و نتيجهگيري سريع، به منظور برخورد منطقي و صحيح با بيمار و طراحي
عمليات پيشگيري درماني است.
د) كارورزي باليني: طول دوره 18 ماه است و هدف پرورش مهارتها، تقويت قدرت
تصميمگيري ، افزايش اتكاء به نفس و تكميل پرورش انديشه از طريق رويارويي مستقيم
كارورز با مسائل بهداشتي ، درماني و تقبل مسووليت مستقيم امور بهداشتي، درماني به
عهده همه است.
هـ ) كارورزي: دانشجويان قبل از شروع مرحله كارورزي ، در كنكور كارورزي كه شامل
كلياتي از دروس پايه و اصلي و عمومي فيزيولوژي علوم باليني است و به طور سراسري
برگزار ميشود شركت ميكنند چون گذراندن موفقيتآميز اين آزمون براي راهيابي به
دوره كارورزي ضروري است. فارغالتحصيلان ملزم به خدمت در مناطق محروم كشور هستند.
تواناييهاي فارغالتحصيلان
فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند بعد از پايان تحصيلات، مسووليتهاي متفاوتي را
عهدهدار شوند، از آن جمله ميتوان به موارد زير اشاره نمود:
1) تشخيص – درمان و پيگيري بيماران در مطبهاي شخصي، درمانگاهها و بيمارستانها.
2) مديريت و سرپرستي مراكز ارائه خدمات بهداشتي و درماني.
3) مشاركت در امر تحصيلي و پژوهشي در ارتباط با بيماريهاي مختلف.
دوره پزشكي شامل 4 مرحله : علوم پايه ، فيزيوپاتولوژي (نشانهشناسي) ، كارآموزي و
كارورزي ميباشد. مرحله علوم پايه درواقع عامل ارتباطياي بين درسهاي دبيرستان و
پايه با درسهاي تخصصي پزشكي است، بدين ترتيب كه شامل آن قسمت از درسهاي پايه است كه
به بدن انسان مربوط ميشود؛ براي مثال، بيوشيمي قسمتي از علم شيمي است كه در مورد
شيمي بدن موجود زنده (در اينجا انسان) صحبت ميكند و همينطور ساير درسهاي اين
مرحله كه در بخش درسها شرح داده ميشوند. مرحله شناخت نشانه و علايم بيماري و
چگونگي پيدايش علايم بيماري، در ارتباط با عامل بيماريزا و چگونگي پيدا كردن آن در
معاينهها و آموزش نظري دستگاههاي تشخيص ، بدون توجه به درمان است. در اين دوره ،
دانشجو مفهوم بيماري و علايم آن و نحوه تشخيص آن را به صورت نظري مطالعه نموده،
چگونگي آن را با توجه به درسهاي علوم پايه فرا ميگيرد.
مرحله بعدي شامل دوره كارآموزي (استاژري) است كه دانشجو در اين مرحله ، به
بيمارستان و بالين بيماران ميرود و در كنار درسهاي نظري، روشهاي تشخيص و درماني را
در بالين بيمار ميآموزد. در اين قسمت، استادان در مورد هر بيمار، توضيحات لازم را
به دانشجويان ارائه ميدهند و دانشجو نيز زيرنظر استاد، فرآيندهاي معاينه باليني و
فنون تشخيص را به كار ميبرد و شيوه درمان و تجويز دارو را نيز در هر مورد
ميآموزد. در اين مرحله درسهاي نظري نيز ارائه ميشود كه مكمل كار باليني در بخش
خواهد بود.
مرحله بعد دوره كارورزي (انترني) است ، دانشجو پس از فراگيري راههاي تشخيص و درمان
به صورت مستقل و با نظارت كلي روزانه استادان ، اقدام به بيماريابي، تشخيص و درمان
نموده، مواد آموخته شده در مرحله كارآموزي (استاژري) را در عمل به كار ميبرد و
تجربه مياندوزد.
در كل دوره پزشكي عمومي دو امتحان اصلي (حياتي) وجود دارد كه شامل امتحان جامع علوم
پايه و ديگري امتحان جامع پرانترني ميباشد. قبولي در اين دو امتحان، لازمه ورود به
مرحله بعدي است.
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
عمدهترين موقعيتهاي شغلي كه بيشتر پزشكان ميتوانند جذب آنها شوند، عبارتنداز:
الف ) مطبهاي شخصي كه بر حسب تمايل پزشك و نياز منطقه در شهرها و روستاها داير
ميگردد و پزشكان ويزيت مراجعان را در مطبها انجام ميدهند.
ب ) بيمارستانها و درمانگاههاي خصوصي و دولتي كه در آنها پزشكان به تشخيص و درمان
بيماريهاي مراجعان خود ميپردازند.
ج ) مراكز بهداشتي درماني شهري يا روستايي كه اغلب مديريت و سرپرستي اين مراكز به
عهده پزشكان عمومي ميباشد و همچنين اين مراكز از پزشكان عمومي براي تشخيص، درمان و
پيگيري بيماريها نيز استفاده مينمايند.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه :
سلامت تن و روان برابر ضوابط مربوط به تشخيص كميسيون پزشكي متعهد وزارت بهداشت،
درمان و آموزش پزشكي براي داوطلبان رشته پزشكي امري ضروري است.
علاوه بر آن داوطلبان ورود به رشته پزشكي بايد از دانش و علاقه بالايي در زمينه
درسهاي زيستشناسي و علوم پايه نيز برخوردار بوده، دقت كافي و حوصله زياد در زمينه
فراگيري جزئيايت مربوط به بيماريهاي مختلف را داشته باشند.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر :
ادامه تحصيل دانشجويان رشته پزشكي بعد از اتمام دوره پزشكي عمومي در دو مرحله
امكانپذير است:
الف ) ادامه تحصيل در رشتههاي تخصصي باليني كه داوطلب بعد از قبولي در امتحان
پذيرش دستياري سراسري كشور ميتواند در رشتههاي تخصصي كه در حال حاضر در داخل كشور
ارائه ميشوند ادامه تحصيل دهد.
رشتههاي تخصصي باليني در حال حاضر شامل 23 رشته ميباشد كه عبارتند از : جراحي
عمومي ، جراحي مغز و اعصاب، جراحي استخوان و مفاصل (ارتوپدي) ، جراحي كليه و مجاري
ادراري تناسلي (ارولوژي) ، بيماريهاي اعصاب، بيماريهاي داخلي ، بيماريهاي عفوني و
گرمسيري ، بيماريهاي قلب و عروق ، بيماريهاي كودكان، بيهوش ، پزشكي اجتماعي، پزشكي
هستهاي ، آسيبشناسي (پاتولوژي) ، پوست ، پزشكي فيزيكي و توانبخشي، چشمپزشكي ،
پرتودرماني (راديوتراپي) ، پرتوشناسي تشخيصي (راديولوژي) ، زنان و زايمان ،
روانپزشكي، گوش و حلق و بيني ، پزشكي قانوني و طب كار ميباشد.
ب) ادامه تحصيل در رشتههاي علوم پايه ، فارغالتحصيلان رشته پزشكي ميتوانند در
تخصصهاي علوم پايه پزشكي نظير فيزيولوژي ، ايمونولوژي، ژنتيك، ويروسشناسي پزشكي،
ميكروبشناسي پزشكي ، انگلشناسي پزشكي، بيوشيمي ، آمار حياتي و تغذيه نيز شركت
نمايند.
دوره علوم پايه
مرحله علوم پايه، اولين مرحله آموزش پزشكي بوده، مدت اين مرحله دو سال است. در اين
مرحله ، دانشجويان بخش اول درسهاي عمومي و درسهاي پايه و اصلي را ميگذرانند. هدف
از اين مرحله، آموزش ساختمان بدن انسان و اعمال فيزيولوژيك و نقش آن در سلامت انسان
و همچنين شناخت عوامل بيولوژيك بيماريزا و شيوههاي دفاعي بدن در برابر آنها و
اصول آسيبهاي بدن انسان و آشنا ساختن دانشجو با اصول مسائل بهداشتي است. دانشجويان
بايد در هر نيمسال تحصيلي 20 واحد درسي ارائه شده از طرف دانشكده را به طور اجباري
بگذرانند. حداكثر زمان مجاز براي گذراندن اين مرحله 3 سال است .
در ذيل به شرح برخي از اين درسها ميپردازيم :
بيوشيمي: مربوط به بدن موجودات زنده و انسان است. در اين درس، با شيمي آلي مولكولها
و اتمها و واكنشهاي آنها در بدن آشنا ميشويم.
آناتومي: در آناتومي، دانشجو با كليه ساختهاي بدن شامل انواع ماهيچهها ،
استخوانها، اعصاب و احشا و با محل آنها و اعضاي مجاور آنها به طور دقيق و در حالت
طبيعي بدن، آشنا ميشود، به طوري كه بتواند اجزاي هر ناحيه را به صورت سه بعدي
شناسايي كند.
فيزيولوژي : در اين درس چگونگي عملكرد اندامها و بافتها مورد مطالعه قرار ميگيرد؛
به اين ترتيب كه دانشجو بعد از آشنايي با آناتومي و بافتشناسي اندامها با شيوه عمل
آنها در شرايط مختلف و در وضعيتهاي ويژه آشنا ميشود.
ايمونولوژي: اين درس به بررسي سازمان دفاعي بدن ، سلولهاي دفاعي و واكنشهاي موثر در
اين شبكه ميپردازد.
انگلشناسي: اين درس به انگلهاي موثر در ايجاد بيماريهاي انساني اعم از حشرات ،
كرمها ، قارچهار و غيره ميپردازد. در اين درس، اين انگلها به طور دقيق شناسايي
شده، در درس عملي نيز مورد بررسي قرار خواهد گرفت و به اين وسيله چشم دانشجو با
انواع انگلها آشنا ميگردد.
پاتولوژي عمومي : در اين درس انواع آسيبهاي بافتي و تغييرهاي بافتهاي بدن در هنگام
بروز يك ناهنجاري ، تحريك و يا آزار مورد بررسي قرار ميگيرد.
دوره فيزيوپاتولوژي (نشانه شناسي)
مدت مرحله دوم شش ماه است. در اين مرحله دانشجو پس از اين كه با آموختن درسهاي
فيزيولوژي به چگونگي عملكرد طبيعي سازمان بدن پي برد و در درس پاتولوژي وضعيت
واكنشهاي بدن در بيماري و تغييرهاي بافتها را در هنگام ورود عوامل مضر به خوبي
فراگرفت، به مرحلهاي ميرسد كه اكنون بايد بتواند با تلفيق اين دو ، واكنشهاي بدن
را در هنگام يك بيماري از زمان شروع تا انتهاي آن دنبال كرده، سلسله توالي
نشانههاي آشكار و ماهيت يكايك آنها را شناسايي كند.
در اين قسمت دانشجو در مقطعهايي كه با عنوان كورس (دوره)از آن ياد ميشود، يك
سرفصل از بيماريهاي داخلي مثل بيماريهاي خون را به طور مشروح مطالعه ميكند و در هر
قسمت، عوامل شروع كننده، شيوه عمل، واكنش بدن ، سير بيماري و نشانههاي اختصاصي
مربوط را بررسي مينمايد. اين مطالعه صرفا شامل نشانهشناسي بيماريهاست و شامل
مباحث درمان و تشخيص در بالين بيمار و معاينههاي فيزيكي نميشود. در اين دوره
دانشجو، فارماكولوژي را به صورت مروري كلي بر دستههاي دارويي و چگونگي اثر داروها،
ميگذراند. اين آشنايي با فارماكولوژي به صورت كلي بوده، دستههاي اختصاصي داروها و
راههاي تجويز آنها رد هر بيماري ، در فارماكولوژي اختصاصي به طور مشروح مورد مطالعه
قرار خواهد گرفت.
دوره كارآموزي (استاژري)
دوره سوم كه از آن به عنوان دوره كارآموزي ياد ميشود، شامل دو مجموعه درسهاي نظري
و كار عملي است. اساس تدريس درسهاي نظري مانند ساير درسهاي علوم پايه و
فيزيوپاتولوژي است ولي در برنامه عملي، دانشجو در بالين بيمار با مجموعهاي از
دانستههاي نظري خود با نشانههاي بيماي به صورت مستقيم مواجه ميشود و با صحبت با
بيمار و به دست آوردن تاريخچه بيماري، نوع آن را تشخيص داده، اقدامهاي درماني لازم
را فراخواهد گرفت. برنامه كار در دوره كارآموزي به طور خلاصه شامل كنفرانسهاي
صبحگاهي در مورد بيماران بستري در بخش، صحبت در بالين توسط استاد مربوط و يادگيري
معاينهها و گرفتن شرح حال، انجام كارهاي تشخيصي و تا حدودي نسخهنويسي است. عموما
درسهاي نظري بعد از ظهرها تدريس ميشود و صبحها به كار در بيمارستان و برنامههاي
آن اختصاص دارد. زمان گذراندن كارآموزي باليني به طور مطلوب 20 ماه و حداكثر 27 ماه
است كه طي آن ، دورههاي داخلي ، جراحي ، كودكان ، زنان و زايمان ، چشم ، گوش و
حلق و بيني ، روانپزشكي ، راديولوژي و پوست و واحدهاي باقي مانده درسهاي عمومي
گذرانده ميشود. محل گذراندن كارآموزيها بيمارستانهاي آموزشي است.
دوره كارورزي (انترني)
دوره انترني يا كارورزي در واقع نقطه عطف آموزش باليني دانشجويان رشته پزشكي است.
كارورز پس از آموختن علوم پزشكي و گذراندن يك دوره كارآموزي باليني در تمام بخشهاي
بيمارستاني، اينك بدان حد از اطلاعات پزشكي و قضاوت باليني رسيده است كه به طور
مستقل در مواجهه با بيماران قرار بگيرد و با به كار بستن عملي تمام آموختهها ، به
طور مستقيم با بيماران در تماس باشد و با انجام معاينههاي باليني و دستور
آزمايشهاي پاراكلينيك، به تشخ يص رسيده، به درمان بيمار بپردازد. اين فعاليتها همگي
زير نظر استادان و دستياران مربوط صورت ميگيرد.
تواناييهاي فارغالتحصيلان دوره دكتراي تخصصي پزشكي و فرصتهاي شغلي آنان
اين فارغالتحصيلان ميتوانند در بيمارستانهاي آموزشي يا غيرآموزشي كشور استخدام و
كار درمان بيماران و آموزش دانشجويان رشته پزشكي و پيراپزشكي مشغول شوند. همچنين
ميتوانند به كار درمان بيماران در درمانگاههاي تخصصي يا مطبهاي خصوصي مبادرت
ورزند.
رياست بيمارستانهاي دولتي يا خصوصي معمولا به عهده پزشكان متخصص است. همچنين رياست
و معاونت دانشكده و دانشگاهها علوم پزشكي كشور نيز به عهده پزشكان متخصص میباشد.
khaiyam
08-16-2006, 12:35 AM
حسابداری
هدف :
حسابداري يك سيستم است كه در آن فرآيند جمعآوري، طبقهبندي ، ثبت، خلاصه كردن
اطلاعات و تهيه گزارشهاي مالي و صورتهاي حسابداري در شكلها و مدلهاي خاص انجام
ميگيرد. تا افراد ذينفع درون سازماني مثل مديران سازمان و يا برونسازماني مثل
بانكها، مجمع عمومي سازمان مورد نظر و يا مقامات مالياتي بتوانند از اين اطلاعات
استفاده كنند. به همين دليل فردي كه تحصيلات دانشگاهي ندارد، بيشتر دفتردار است تا
حسابدار. چرا كه گزارشهاي اين دسته از افراد مطابق استاندارد نيست و پردازش كافي
نميشود و بيشتر تراز حسابها ميباشد. براي مثال يك حسابدار تجربي نميتواند براحتي
بين دارايي كوتاه مدت و بلند مدت تفاوت قائل شود و يا نميداند كه چگونه بايد
معاملات ارزي را در دفاتر ثبت كرد.
حسابداري به عنوان يك نظام پردازش اطلاعات، دادههاي خام مالي را دريافت نموده،
آنها را به نظم در ميآورد.
محصول نهايي نظام حسابداري گزارشها و صورتهاي مالي است كه مبناي تصميمگيري اشخاص
ذينفع (مديران ، سرمايهگذاران ، دولت و ...) قرار ميگيرد.
ماهيت :
يك حسابدار متخصص، در آينده ميتواند مدير مالي يك سازمان يا شركت گردد يعني
ميتواند به مديريت يك شركت ايده بدهد كه منابع موجودش را در چه راههايي
سرمايهگذاري نمايد تا استفاده بهينه كند و يا اگر شركت به منابع مالي جديد نياز
داشت يك مدير مالي بر اساس دانش آكادميك خود ميتواند بگويد كه از چه طريقي بايد
تامين مالي كرد. و مجموع اين فعاليتها خارج از توانايي يك حسابدار تجربي است.
«حسابداري يك سيستم اطلاعاتي است كه با فراهمكردن اطلاعات لازم كمك ميكند تا
سرمايهگذارها، اعتبار دهندگان، مديران و دولت نسبت به مسائل اقتصادي بهتر بتوانند،
تصميم بگيرند. براي مثال اگر شخصي بخواهد در يك شركتي سرمايهگذاري كند، تمايل
دارد كه وضعيت مالي آن شركت و يا نتايج عمليات آن شركت را در طي سالهاي قبل بداند.
موضوعاتي كه به صورت گزارشهاي مالي توسط حسابداران تهيه ميشود.
«حسابداري به منظور جوابگويي به نيازهاي انسان به وجود آمده است. به همين دليل با
گذشت زمان و به موازات گسترش فعاليتهاي اقتصادي و افزايش پيچيدگي آن ، هدفها و
روشهاي حسابداري براي جوابگويي به نيازهاي اطلاعاتي، توسعه يافته است. چرا كه
اشخاص، شركتها و دولت براي تصميمگيري در مورد توزيع مناسب منابع مالي نياز به
اطلاعاتي قابل اتكا دارند كه اين اطلاعات را به ياري حسابداري ميتوان به دست آورد.
از سوي ديگر انجام سرمايهگذاري يكي از مواد ضروري و اساسي در فرآيند رشد و توسعه
اقتصادي كشور است و سرمايهگذاران نيز از بعد عرضه سرمايه، تا حد امكان سعي دارند
منابع مالي خودرا به سويي سوق دهند كه كمترين ريسك و بيشترين بازده را داشته باشد.
يعني به دنبال برآورد ريسك سرمايهگذاريها خواهند بود. اين در حالي است كه يكي از
مباني اساسي براي محاسبه ريسك بازار شركتها ، استفاده از اطلاعات توليد شده توسط
سيستم حسابداي است.
رشته حسابداري از جمله رشتههايي است كه از داوطلبان هر سه گروه آزمايشي رياضي و
فني ، علوم تجربي و علوم انساني دانشجو ميپذيرد.
آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد:
به نظر ميرسد فارغالتحصيلان دورههاي تحصيلات تكميلي اين رشته، آمادگي و پختگي
بيشتري براي حضور در بازار كار دارند.
نتيجه يكي از تحقيقات دانشگاه «كلمبيا» مبني بر اين بود كه از از دهه 70 به بعد همه
شركتهاي موفق، شركتهايي بودهاند كه مدير آنها تحصيلات مالي داشته است. چون از اين
دهه به بعد اطلاعات نقش مهمي پيدا كرده است و مهمترين اطلاعات نيز، اطلاعات مالي
است كه تاثير بسياري در تصميمگيري روساي شركتها دارد.
«فرصتهاي شغلي يك حسابدار بسيار گسترده است و از پايينترين سطح تا بالاترين سطح
را در بر ميگيرد. و با وجود اين كه در دانشگاههاي مختلف كشور اعم از دولتي ،
غيرانتفاعي و آزاد، دانشجويان بسياري در رشته حسابداري تدريس ميكنند اما تعداد
فارغالتحصيلان بيكار اين رشته از بيشتر رشتهها كمتر است. چون از يك موسسه كوچك
گرفته تا بزرگترين كارخانههاي كشور حداقل براي تهيه اظهارنامه مالياتي به حسابدار
نيازمند هستند.
همچنين دانش حسابداري در بخش ماليات كاربرد وسيعي دارد. چون محاسبه سود به ياري
حسابداري امكانپذير است و تعيين مقدار سود نيز مبناي محاسبه ماليات شركتها اعم از
دولتي و خصوصي ميباشد.
فارغالتحصيلان اين رشته پس از اتمام تحصيل ميتوانند در سطوح مختلف و شاخههاي
متفاوت عهدهدار انجام امور مالي گردند كه شرح آن چنين است:
الف) حسابداري
فارغالتحصيلان ميتوانند در كليه موسسات و واحدهاي تجاري، اعم از دولتي يا خصوصي
به عنوان حسابدار در شاخههاي زير مشغول كار شوند:
حسابداري مالي: در كليه شركتها و موسسات تجاري و غيرانتفاعي.
حسابداري صنعتي : در كليه واحدهاي صنعتي و شركتهاي توليدي.
حسابداري دولتي : در كليه سازمانها و ادارات دولتي به عنوان حسابدار يا عامل
ذيحساب.
حسابداري مالياتي : در ادارات دارايي.
حسابداري بيمه : در موسسات بيمه .
حسابداري بانكها : در شعبهها و سرپرستي بانكها .
حسابداران پس از مدتي اشتغال به كار حسابداري ميتوانند در سمت مديريت مالي واحدهاي
تجاري ، ايفاي نقش نمايند.
ب ) حسابرسي
فارغالتحصيلان رشته حسابداري قادرند با توجه به شاخههاي حسابداري در بند الف در
حرفه حسابرسي شاغل شوند. شاغلان حرفه حسابرسي در يك تقسيمبندي كلي به دو گروه اصلي
تفكيك ميشوند :
حسابرسان داخلي : اين گروه از حسابرسان ، كارمند واحد مورد رسيدگي هستند، و در واقع
رابط ميان هيات مديره و شركت بوده و گزارش رسيدگي خود را به طور هفتگي ، ماهانه يا
سالانه به مديرعامل و هيات مديره ارائه ميدهند . اين گروه از حسابرسان عمليات داخل
واحد تجاري را رسيدگي ميكنند.
حسابرسان مستقل: اين گروه از حسابرسان، افرادي هستند كه در موسسات حسابرسي مشغول
كار هستند و بر اساس قرارداد ميان شركتها يا سازمانها با اين موسسات، عمليات
حسابداري و مالي واحد تجاري را بر اساس اصول و موازين حسابداري مورد رسيدگي قرار
ميدهند و گزارش خود را به مجمع عمومي صاحبان سهام ارائه ميكنند. در واقع حسابرسان
مستقل رابط ميان صاحبان شركت و هيات مديره شركت ميباشند.
در حال حاضر در ايران ، سازمان حسابرسي به عنوان يك سازمان دولتي ، بزرگترين موسسه
حسابرسي است و در كنار آن ساير موسسات حسابرسي دولتي و خصوصي مشغول فعاليت
ميباشند.
تواناييهاي مورد نياز و قابل توصيه:
داشتن شم رياضي در رشته حسابداري از اهميت بسياري برخوردار است. به همين دليل
دانشآموزان رشته رياضي در اين رشته موفقتر هستند. البته اين بدان معنا نيست كه
دانشآموزان رشته علوم انساني قادر به ادامه تحصيل در رشته حسابداري نيستند بلكه
بايد تلاش كنند تا از دانش رياضي خوب و يا حداقل متوسطي برخوردار باشند.
همچنين يك حسابدار بايد بتواند بخوبي گزارش كارهاي خود را ارائه دهد. بنابراين بايد
در ادبيات فارسي مسلط بوده و نگارش خوبي داشته باشد. اين ويژگي بخصوص در سطوح
بالاتر اين رشته يعني حسابرسي و مديريت مالي اهميت بسياري دارد.
در آزمون هر سه گروه آزمايشي درس رياضي به عنوان مهمترين درس اين رشته ضريب 4 دارد.
دانشجوي حسابداري بايد صادق و رازدار باشد چون در آينده تمام اسناد و مدارك يك
سازمان را در اختيار دارد و اگر فرد رازدار و در كل با اخلاقي نباشد لطمات زيادي به
آن شركت و در نهايت به جامعه وارد ميآورد. اين مساله بخصوص در حسابرسي اهميت
بيشتري دارد زيرا اگر يك حسابرس كه وظيفه بررسي گزارشات مالي يك سازمان و تاييد صحت
و سقم آن را بر عهده دارد، درستكار نبوده و يا شهامت ابراز مشكلات را نداشته باشد،
ميتواند به نابسامانيهاي اداري و مالي يك جامعه دامن بزند.
و بالاخره يك حسابدار براي موفقيت در اين دنياي پر از رقابت و تغيير و تحول بايد
خلاق، مبتكر، صبور و منضبط باشد.
علاقه به امور مالي و تجزيه و تحليلهاي آن، عامل موفقيت دانشجوي حسابداري است.
وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر:
تا مقطع دكترا امكان ادامه تحصيل وجود دارد.
نظر يك فارغالتحصيل مشغول به كار در اين رشته :
دانشجوي اين رشته بايد تحمل ساعتها كار در پشت يك ميز و صندلي و سرو كار داشتن با
اعداد و ارقام را داشته باشد. همچنين بايد دقيق و منظم باشد تا در جمعبندي اعداد و
ارقام دچار مشكل نگردد.»
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
آموزش حسابداران و شركت موثر آنها در فراهمآوري اطلاعات مالي دقيق و قابل اعتماد،
و تجزيه و تحليل اين اطلاعات براي توسعه پايدار در كشور در حال توسعهاي مانند
ايران اهميت فراواني دارد. چرا كه وجود اطلاعات دقيق، اعتماد برانگيز، بموقع و
مربوط به فعاليتهاي اقتصادي، نه تنها لازم بلكه حياتي است. علاوه بر اين اطلاعات
مالي حاصل از فعاليتهاي اقتصادي كه بوسيله نظامهاي حسابداري گزارش ميشود،
ميتواند از انحراف مسير پيشبيني شده ، اتلاف منابع اقتصادي و اخلال در برنامههاي
توسعه اقتصادي جلوگيري كند.
دكتر ثقفي نيز در اين باره ميگويد:« چون اين رشته فقط به كلاس و معلم نياز دارد
متاسفانه در سالهاي اخير، بسياري از شهرهاي دورافتاده كه حتي يك حسابدار مجرب و
متخصص ندارد، رشته حسابداري را با استفاده از اساتيد كمتجربه دائر كرده است و در
نتيجه فارغالتحصيلان دانشگاههاي فوق حسابداراني ناكارآمد هستند كه نميتوانند، جذب
بازار كار شوند. البته آنچه گفته شد شامل حال فارغالتحصيلان توانمند اين رشته
نميشود چون هر فرد سرمايهگذار و هر موسسه اعتباري براي سرمايهگذاري يا اعتبار
دادن به حسابدار نياز دارد. »
نكات تكميلي :
چند سال پيش وقتي كه آقاي . ت رياست يكي از كارخانههاي ايران را بر عهده گرفت با
اخمهاي در هم و چهرههاي عبوس كارگراني روبرو شد كه 6 ماه بود حقوق نگرفته بودند و
اميد چنداني نيز به رئيس جديد نداشتند. اما رئيس جديد كه فارغالتحصيل رشته
حسابداري بود با مديريت قوي و درست خويش نه تنها كارخانه مورد نظر را از ورشكستگي
نجات داد بلكه امروزه اين كارخانه يكي از بهترين كارخانههاي كشور است كه محصولات
آن به خارج از كشور صادر ميگردد و در حال حاضر نيز نحوه كار رئيس ياد شده به عنوان
يك شيوه نوين در دانشگاهها تدريس ميشود.
آنچه خوانديد سرگذشت واقعي يكي از كارخانههاي كشور است.
khaiyam
08-16-2006, 12:37 AM
دوستان منبع اين اطلاعات سايت :
http://www.mohassel.com بود
اميدوارم كه خوشتان اومده باشه اگر بد بود بگيد
peynam
09-10-2006, 05:54 PM
يه سوال داشتم مي خواستم اطلاعاتي در مورد رشته مكانيك در طراحي
جامدات بگيرم :
و مقايسه اون با رشته عمران-عمران
وضعيت كاري در ايران ؟
ارزش مدرك ها ؟
وضعيت حقوق و امنيت شغلي ؟
كارخانجاتي كه از اين مهندسين براي كار استقبال ميكنند ؟
نوع كار و كارهاي مرتبط با آنها ؟
معرفي كامل و...
مرسي...
bb
10-06-2006, 07:45 AM
بابا يكي هم درباره زمين شناسي حرف بزنه
""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""""
مختصر : زمين شناسي رسته ايي هست كه در ايران زياد بهش اهميت داده نشده درصورتي كه
در كشورهاي غربي اي رشته از رشته پزشكي و عمرا ن و .... جلوتر و پول سازترين رشته
است . اين رشته داراي گرايش هاي زياديه كه متاسفانه در ايران فقط چند تا گرايش از
اين زشته تدريس ميشه . مثلا ژئوتكنيك گرايشي هست كه به بررسي خاك و پي ساختمان مي
پردازه تركيبي از زمين شناسي و عمرانه كه در ايران وجود نداره . ( وقتي زلزله اومد
مي فهمي ) فسيل شناسي ديرينه شناسي هم در ايران خيلي كم طرفدار دارن . زمين شناسي
نفت خوشبختانه در ايران خيلي خوب جا افتاده و يكي از پول سازترين گرايش هاي زمين
شناسي محسوب ميشه . زمين شناسي اقتصادي هم رشته پول ساز و جالب هست كه به شناسايي
جواهرات مي پردازه زمين شناسي پزشكي هم هنوز تو ايران نيست و ....
در كل رشته خيلي خوبيه . بيشتر با طبيعت و صحرا سر و كار داره و كمتر تو شهر كار
پيدا ميشه كرد .
كاملترش رو بعدا مي گذارم.
اينم شاخه هاش كه فعلا تو ايران هستن .
http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%d8%b2%d9%85%db%8c%d9%86+%d8%b4%d9%
86%d8%a7%d8%b3%db%8c&SSOReturnPage=Check&Rand=0
Master
10-07-2006, 05:17 AM
هدف: رشته مهندسي كامپيوتر كه به طراحي و ساخت اجزاي مختلف كامپيوتر
مي پردازد، لذا اهميت بسيار زيادي در دنياي امروز برخوردار است. هدف از طي اين دوره
تربيت كارشناساني است كه در زمينه تحليل، طراحي، ساخت و راه اندازي دستگاهها و
مجموعه هاي سخت افزاري جديد، بررسي و شناخت مجموعه هاي سخت افزاري و نرم افزاري
موجود، نگه داري، عيب يابي و تعمير و اصلاح و توسعه فعاليت كنند.
طراحي، شبيه سازي، فرآوري، پردازش، سنجش، آموزش، ويرايش و … همه مفاهيمي هستند كه
با بالاترين دقت و در كوتاهترين مدت زمان ممكن در برنامه هاي نرم افزاري كامپيوتر
انجام مي شوند. لذا هدف از اين رشته تربيت نيروي متخصص براي انجام امور فوق است.
تواناييهاي فارغ التحصيلان فارغ التحصيلان اين مقطع، قابليتها و تواناييهاي زيادي
دارند و چنانچه در مسير مناسب هدايت شوند، قادر خواهد بود مشكلات زيادي را حل كنند.
برخي از اين تواناييها به شرح زير است:
1) بررسي و شناخت نرم افزارها و سخت افزارهاي جديد و به كارگيري آنها.
2) بررسي كمبودها و نيازهاي نرم افزاري و سخت افزاري بخشهاي صنعت و خدمات و تدوين
نيازهاي آنها، امكان سنجي و تعيين ابزار و نيروي انساني لازم براي رفع كمبودها.
3) تجزيه و تحليل سيستمهاي كوچك و متوسط نرم افزاري و سخت افزاري و ارائه راه حل
مناسب براي اجراي آنها.
4) طراحي مجموعه هاي كوچك و متوسط نرم افزاري و سخت افزراي و توليد طرحهاي اجرايي
براي انها.
5) اجراي طرحهاي كامپيوتري، نصب، آزمايش و آموزش آنها.
6) پشتيباني و نگه داري سيستمهاي نرم افزاري شامل شناسايي خطاها، رفع خطاها و
افزودن امكانات جديد به سيستمها.
7) عيب يابي كامپيوترها و سيستمهاي كامپيوتري و رفع عيبها.
8) شناسايي فنون جديد طراحي و ساخت كامپيوتر و ارزيابي و به كارگيري آنها.
تواناييهاي ذكر شده مربوط به كارشناسان نرم افزار و سخت افزار مي باشد، اما روشن
است كه كارشناسان نرم افزار در محدوده مسائل نرم افزاري توانايي بيشتري دارند و
برعكس كارشناسان سخت افزار در محدوده مسائل سخت افزاري از توانايي بيشتري
برخوردارند.
ماهيت:
كامپيوتر داراي دو جزء متفاوت سخت افزار و نرم افزار است. اجزاء فيزيكي و قابل لمس
كامپيوتر مانند مدارها و بردهاي الكترونيكي سخت افزار ناميده مي شوند.
نرم افزار جزء غيرقابل لمس كامپيوتر است. نرم افزار برنامه ها و داده هايي است كه
به كامپيوتر فرمان مي دهند كه چه عملي را انجام دهد. يك مهندس نرم افزار ياد مي
گيرد كه چگونه نرم افزارهاي بزرگ و عظيم را طراحي و برنامه ريزي كند، تست و ارزيابي
نهايي نمايد و در نهايت مستند سازد.
پس بدين گونه نسبت كه يك تعميركار كامپيوتري يك مهندس سخت افزار و يك اپراتور
كامپيوتر يك مهندس نرم افزار تلقي گردد.
“نرم افزار در حقيقت روح و جان كامپيوتر است كه به سخت افزار هويت مي بخشد و اصولاً
به برنامه اي گفته مي شود كه براي به كارگيري سخت افزار ساخته شده باشد.
نرم افزارها را مي توان به دوره كلي دسته بندي كرد كه عبارتند از : نرم افزارهاي
سيستمي و نرم افزارهاي كاربردي.
نرم افزراهاي سيستمي برنامه هايي هستند كه كامپيوتر براي فعال شدن يا سرويس دادن به
آن نياز دارد و اين دليل از سوي سازندگان سيستم كامپيوتري عرضه مي شوند و مهمترين
آنها سيستم عامل، برنامه هاي سودمند و مترجم هاي زبان مي باشد.
نرم افزارهاي كاربردي نيز برنامه هايي هستند كه كاربر يا خود آن ها را مي نويسد يا
شركت هاي نرم افزاري آنها را تهيه كرده و براي فروش عرضه مي كنند. اين گونه برنامه
ها معمولاً عموميت برنامه هاي سيستم را نداشته و براي زمينه هاي مختلف مهندسي،
علمي، تجاري، آموزشي، تفريحي و يا طراحي نوشته مي شوند.”
“مهندسي سخت افزار در مقطع ليسانس به مطالعه و بررسي طراحي سخت افزاري، كنترل سخت
افزاري و شبكه هاي كامپيوتري مي پردازد. براي مثال يك مهندس سخت افزار مي تواند
طراحي سخت افزاري كند كه با
Ic
ها كار كند، با كامپيوتر كار كند و يا از دروازه هاي كامپيوتر استفاده نمايد و در
نهايت مي تواند به طراحي مدارهاي مجتمع ديجيتالي بپردازد. كه البته به اين بخش از
سخت افزار بيشتر در مقطع كارشناسي ارشد و دكتري پرداخته مي شود.”
گرايش هاي مقطع ليسانس:
رشته مهندسي كامپيوتر در مقطع كارشناسي داراي دو گرايش سخت افزار و نرم افزار است
كه البته اين دو گرايش در مقطع كارشناسي تفاوت قابل توجهي با يكديگر ندارند.
“گرايش سخت افزار در برگيرنده فعاليت هاي آموزشي، پژوهشي و صنعتي در خصوص قطعات،
بردها، تجهيزات و در نهايت سيستم هاي كامپيوتري در مقياس هاي مختلف است و يكي از
شاخه هاي مهم آن به نام معماري كامپيوتر (طراحي و ساخت كامپيوتر) مي باشد.”
“هدف از گرايش نرم افزار كامپيوتر، آموزش و پژوهش در زمينه زبانهاي مختلف برنامه
نويسي، سيستم هاي عامل مختلف و طراحي انواع الگوريتم ها مي باشد.”
آينده شغلي، بازار كار، درآمد:
با توجه به گسترش روزافزون دنياي كامپيوتر امروزه بيش از هر زمان ديگري نياز به
متخصصان كامپيوتر احساس مي شود. امروزه يك مهندس كامپيوتر اگر علاقمند به كار باشد،
هيچ وقت با مشكل بيكاري روبه رو نمي شود. به خصوص مهندسين نرم افزار فرصت هاي شغلي
بيشتري داشته و براي كاركردن نياز به امكانات و تجهيزات زيادي ندارند. فرصت هاي
شغلي اين رشته به حدي گسترده و متعدد است كه نه تنها فارغ التحصيلان اين رشته به
راحتي جذب بازار كار مي شوند بلكه دانشجويان دو سال آخر اين رشته نيز مي توانند
وارد بازار كار شده و فعاليت كنند. براي مهندسين سخت افزار هم امكان كار در شركتهاي
توليد كننده قطعات و دستگاهها و مراكز صنعتي – توليدي بسيار فراهم است و از نظر سطح
درآمدي هم با توجه به دانش و پشتكار شخصي در حد قابل قبول و ايده آلي قرار دارند.
از طرفي با توجه به استفاده روزافزون از شبكه اينترنت زمينه كار در اين موضوع نيز
بسيار مهياست.
توانايي هاي جسمي، علمي، رواني و … مورد نياز و قابل توصيه
توانايي علمي: يك مهندس كامپيوتر بايد سخت كوش و با پشتكار باشد چون رشته كامپيوتر
رشته پويايي است و هميشه بايد اطلاعاتش به روز بوده و به دنبال فراگرفتن مطالب جديد
باشد. مهندس كامپيوتر بايد پايه رياضي قوي داشته و توانايي اش در زمينه فيزيك خوب
باشد. همچنين لازم است فردي خلاق باشد تا بتواند مسايل را از راههاي ابتكاري حل
كند.
علاقمنديها: مهندس كامپيوتر نرم افزار و سخت افزار بايد به يادگيري و مطالعه
علاقمند باشد تا پيشرفت در خور توجه داشته باشد. همچنين بايد از جستجو و كاوش در
مدارها و ريزساختارها استقبال كند و به كار با كامپيوتر علاقه داشته باشد.
توانايي مالي: با توجه به توضيحات گفته شده داشتن يك دستگاه كامپيوتر براي يك مهندس
كامپيوتر امري ضروري به نظر مي رسد ولي اين گونه نيست كه بدون داشتن كامپيوتر
دانشجويان از ادامه تحصيل و پيشرفت باز بمانند.
وضعيت نياز كشور به اين رشته در حال حاضر:
رشته كامپيوتر كه باعث جهاني شدن اطلاعات و ارتباطات شده است ، رشته روز و رشته
آينده است تا جايي كه پيش بيني مي شود تا 10 سال ديگر در كشورهاي پيشرفته مردم همان
قدر كه بر نيروي برق وابسته هستند به شبكه اينترنت وابسته خواهند شد. با توجه به
توضيحات گفته شده روند رو به رشد استفاده از كامپيوتر در زندگي روزانه اشتغال و
موقعيت كاري براي فارغ التحصيلان اين رشته فراهم است تا در قالب شركتهاي توليدكننده
نرم افزار، شركتهاي توليدكننده قطعات، مراكز صنعتي – توليدي، شركتها و موسسات
خدماتي، مراكز آموزشي و … مشغول به كار شده و فعاليت كنند. با توجه به پيشرفت كند
ايران نسبت به جامعه جهاني كامپيوتر در سالهاي اخير نياز به مهندسين خلاق و كوشا در
اين زمينه كاملاً احساس مي شود.
روند رو به رشد استفاده از كامپيوتر در محافل عمومي و خصوصي، استفاده گسترده از
شبكه اينترنت و زمينه هاي مرتبط با آن، فراهم آمدن شرايط آموزش و تجارت الكترونيك
همه و همه دست به دست هم داده اند تا از اكنون چشم انداز روشني نسبت به آينده اين
رشته وجود داشته باشد به نحوي كه فعالان در اين زمينه از آينده معلوم و مطمئني
برخوردار خواهند بود. تنها نگراني به قسمت نرم افزار مربوط مي شود كه بايد مهندسان
خلاق ايراني اقدام به تهيه نرم افزارهاي گوناگون و كارآمد كرده تا تنها مصرف كننده
صرف نباشيم.
نكات تكميلي:
“بعضي از افراد تصور مي كنند كه مهندسي سخت افزار در حد يك تعميركار كامپيوتر است
در حالي كه كار يك مهندس سخت افزار، تعمير يا نصب و راه اندازي كامپيوتر نيست. هر
چند كه مي تواند چنين كاري را انجام دهد. در واقع كار يك مهندس سخت افزار، طراحي
هاي سخت افزاري است و به همين دليل در دانشگاه دروسي مثل رياضيات و يا مدارهاي
منطقي را مطالعه مي كند همچنين برخلاف تصور كساني كه يك اپراتور را در حد يك مهندس
نرم افزار مي دانند، بايد گفت كه يك مهندس نرم افزار لازم است از دانش رياضي خوبي
برخوردار باشد تا بتواند برنامه هاي كامپيوتري را طراحي كند و آنها را توسعه دهد.
براي مثال بايد بتواند يك كار گرافيكي را از بنيان طراحي كند. كاري كه از عهده يك
اپراتور بر نمي آيد. و به همين دليل ما معتقديم كه كلاسهاي آزاد آموزش كامپيوتر هيچ
وقت نمي توانند يك مهندس كامپيوتر پرورش دهند.”
Dianella
11-01-2006, 02:21 PM
سلام
اين لينك حاوي اطلاعات كاملي در مورد رشته داروسازي در مقطع دكترا هست، اعم از
زمينه كاري، دروسي كه بايد در طي دوره گذرونده بشه ...
داروسازي (http://pharmfac.tbzmed.ac.ir/Education/curriculum.htm)
موفق باشيد
Dianella
01-29-2007, 07:55 PM
برخي از دروس اصلي و پايه مشترک مهندسي باغباني با رشته مهندسي فضاي
سبز عبارت است از اکولوژي، گياه شناسي، شيمي عمومي، زيست شناسي، هوا و اقليم شناسي،
خاک شناسي عمومي، آشنايي با کامپيوتر. چنانچه ملاحظه فرموديد در دروس اصلي و حتي در
برخي از دروس گرايش هاي رشته مهندسي کشاورزي غير از باغباني با رشته مهندسي فضاي
سبز ارتباطات قابل توجه و فراواني وجود دارد که امکان ادامه تحصيل فارغ التحصيلان
رشته مهندسي فضاي سبز را در گرايش باغباني به سهولت فراهم نمود. عمده دروس اشتراکي
اين دو رشته به صورت نظري و عملي ارائه مي گردد .
آشنايي با علم گياه شناسي و نحوه رشد و نمو و نگهداري آن ها. آشنايي با اکولوژي هاي
محيط هاي گوناگون و چرخه هاي زيستي، آشنايي با اصول علم هواشناسي و وسايل مربوط به
آن و آشنايي با انواع خاک ها و عناصر تشکيل دهنده مباحث متعددي را در هر دو رشته به
وجود آورده اند که موجب نزديکي بيشتر آن دو شده است حتي در گرايش هايي غير از
باغباني همچون ترويج و آموزش کشاورزي، خاک شناسي، علوم دامي، زراعت و اصلاح نباتات،
علوم و صنايع غذايي، گياه پزشکي، رگه هايي از مشترکات بين دو رشته فوق وجود دارد که
علت اصلي آن را مي توان وجود چرخه زنجيره اي بين منابع طبيعي و به طور کلي کشارزي
دانست.
Dianella
01-29-2007, 07:56 PM
در ابتدا به چند عنوان از سر فصل دروس اصلي اين دو رشته اشاره مي
کنيم و سپس توضيحاتي که اشتراک بين اين دو رشته را مشخص مي کند بيان مي گردد.
موازنه انرژي و مواد، انتقال حرارت، کنترل فرايند ها و آزمامشگاه، عمليات واحد، طرح
و اقتصاد مهندسي نقشه کشي صنعتي، انتقال جرم برخي از دروس اصلي و مشترک اين دو رشته
هستند. اکنون که براي شما از مشترکات اين دو رشته صحبت مي کنيم هنوز نيز در برخي از
دانشگاهها رشته مهندسي پليمر به واسطه نزديکي آن با رشته مهندسي شيمي به صورت يک
رشته عرضه مي شوند. علت جدايي پليمر از رشته شيمي نياز بشر به موادي مستحکم، سبک و
با کيفيت بالا بود براي مصرف در زمينه هايي که پيشرفت ديگر علوم براي انسان به وجود
آورده بود شما مي توانيد اين نياز را از لنز چشم انسان ها تا ساخت بدنه هواپيما
تصور کنيد.
مواد پليمري عمدتاً داراي خواصي مانند مقاومت زياد در برابر کشش و مقاومت خوب در
برابر پارگي و سايش هستند در فرايندهاي شيميايي همواره تبادل انرژي و مواد از يک
طرف به طرف ديگر وجود دارد در نتيجه، محاسبات مربوط به آنها براي يک مهندسي شيمي و
يک مهندسي پليمر ضروري است که در اين درس به آن پرداخته مي شود. اين يک مثال از
توضيح درسي مشترک براي اين دو رشته بود. نکته پاياني در خصوص درس شيمي مي باشد که
دانشجويان رشته هاي مهندسي شيمي پليمر، نيازي به دانستن مفهوم علوم شيمي ندارند و
دانشجويان رشته هاي شيمي محض و کاربردي بيشتر در اين زمينه مطالعه مي کنند.
دانشجويان رشته هاي مهندسي شيمي و پليمر فقط بايد با علم شيمي به طور ضمني آشنا
باشند. هم از اين رو دروس دانشگاهي آنها بيشتر جنبه فني و مهندس دارد و کمتر (فقط
در دروس پايه) با علم شيمي مرتبط است.
Dianella
01-29-2007, 07:57 PM
درسهايي همچون نقشه کشي صنعتي، انتقال حرارت، ترموديناميک، کنترل اتوماتيک، ارتعاشات، مکانيک سيالات، علم مواد، مقاومت مصالح، استاتيک و ديناميک همگي درسهاي مشترک بين دو رشته هوافضا و مکانيک هستند. وقتي به اشتراک بين کشتي سازي در اقيانوس ها و هوافضا درآسمان ها با رشته مکانيک فکر مي کردم کوچکي دنيا را بهتر درک کردم و فهميدم پيوندهاي بين علوم دريايي و هوايي چقدر مستحکم و اساسي است. بررسي رفتار اجسام جامد در برابر نيرو و ساختمان مواد، شناخت مفاهيمي ، گشتاور شناخت مانند گرما، انرژي، کار، بررسي اثر نيروها و گشتاورها بر روي اجسام جامد و در حال سکون. چگونگي انتقال گرما عوامل يکساني در دريا و هوا مي گردند يکي از عوامل مهم پيوند اين رشته ها و موجب اشتراک بين دو رشته شده اند به عبارت ديگر رشته هاي هوافضا و مکانيک داراي اصول يکساني هستند و آنچه موجب تفاوت آن هاست نحوه استفاده از اين اصول و کاربردهاي آن است اما با توجه به پيشرفت و توسعه فراون اين رشته ديگر نمي توان از آن به عنوان يک زير مجموعه از مهندسي مکانيک نام برد.
Dianella
01-29-2007, 07:58 PM
مباني جمعيت شناسي، مباني جامعه شناسي، آمار در علوم اجتماعي، روش تحقيق نظري در علوم اجتماعي، تاريخ تفکر اجتماعي در اسلام، مباني تاريخ اجتماعي ايران، اصول علم سياست، اصول علم اقتصاد برخي از دروس مشترک و اساسي بين اين دو رشته هستند که با توضيحي در خصوص هر دور شته به مشترکات اين دو بيشتر واقف شده و جايگاه اختصاصي هر يک نيز به خوبي روشن مي روشد. هدف رشته علوم اجتماعي و علت تفکيک آن از رشته علوم ارتباطات اجتماعي نشان دادن راه هاي رسيدن به رفاه اجتماعي و بهبود کيفيت زندگي انسان هاست آموزش، بهداشت، اشتغال، مسکن و به طور خلاصه رفاه اجتماعي انسان ها از جمله مسائلي هستند که با افزايش روز افزون جمعيت جهان و کمبود منابع طبيعي دچار نابساماني هاي جدي شده اند و در رشته علوم ارتباطات اجتماعي به همين دو دليل که در بالا بيان شد و براي سرو سامان دادن به ابعاد مختلف ارتباطات جوامع و مظاهر وجودي آن رشته علوم ارتباطات اجتماعي در خدمت بشر آمده تا وسايل ارتباطي و اطلاع رساني گسترده و پيچيده را مانند راديو، تلويزيون، مطبوعات و بسياري ديگر از مظاهر علم و فناوري را در خدمت اطلاع رساني و ارتباط بين انسان ها قرار دهد. پس محور مشترک هر دو رشته بهبود و کيفيت زندگي انسان است.
Dianella
02-08-2007, 12:14 AM
هدف از اين دوره تربيت تكنسين در زمينه نصب ، بهره برداري ، نظارت ،
نگهداري ، عيب يابي و تعميرات در شكبه هاي توزيع و همچنين پستهاي توزيع فشار قوي
(به انضمام تجهيزات مربوطه ) مي باشد. باتوجه به اينكه صنعت آب و برق كشور ، سرمايه
گذاريهاي بسيار عظيمي ، چه از نظر تاسيسات و تجهيزات و چه از نظر نيروي انساني
متخصص و كارآمد ، در جهت حفظ و رشد خود و ديگر صنايع و نيز تاثير در امور جاري
اجتماعي ، اقتصادي مملكت طلب مي كند و از آنجايي كه اين صنعت پيشرفته و پيچيده با
استفاده از تكنولوژي مدرن در رسته هاي مختلف داراي تجهيزات بسيار متنوع و افراد
متخصص در زمينه هاي مختلف ، طراحي . نصب . اجرا و عمدتا بهره برداري و تعمير و
نگهداري مي باشد، لذا ضروري است تا حركت و فعاليت نويني را درجهت نيل به خودكفايي
استقلال كشور در اين زمينه آغاز و ادامه داد.
يكي از وجوه مهم و شاخص اين حركت ، تامين تربيت نيروي انساني كارآمد و كار آشنا مي
باشد كه با طي آموزشهاي خاص و مورد لزوم در رشته هاي مختلف بتوانند در بدو ورود به
اين صنعت وظايف محوله راحتي الامكان بدون نقص و يا بروز زيانهاي آشكار و نهان انجام
دهند، لذا در جهت نيل به اين مقصود كميته تخصص برق گروه علمي - كاربردي تشكيل
گرديده و براي تربيت نيروي انساني ماهر مورد نياز صنعت آب و برق اقدام به برنامه
ريزي جهت تشكيل دوره هاي بلند مدت و كوتاه مدت نموده است كه برگزاري دوره هاي
بلندمدت كاربردي (كارداني و كارشناسي )از اين نوع مي باشد.
هدف اين رشته تربيت تكنسين متخصص جهت بهره برداري صحيح از پستهاي فشار قوي و فشار
ضعيف و نظارت ،نگهداري ، تعميرات و محاسبه شبكه هاي توزيع كه به مقدار بسيار زيادي
در سطح كشور موجودند مي باشد.
اين دوره داراي دو گرايش پست و توزيع مي باشد كه در دروس عمومي ، پايه ، اصلي و
تعدادي از دروس تخصصي ، دروسشان يكسان بوده ولي با توجه به سه معيار:
الف)اعلام نياز شركتها (محل خدمت آتي دانشجو)
ب)علاقه دانشجو
ج)استعداد و توانايي دانشجو (نظر استاد راهنما ، معدل )
در يكي از گرايشها ادامه تحصيل خواهند داد.
طول دوره و شكل نظام :
طول متوسط دوره كارداني برق- قدرت 2 سال است و دروس نظري و عملي آن بصورت واحدي در
حداقل 4 ترم ارائه مي گردد و نظام آموزشي آن مطابق آئين نامه مصوب آموزشهاي كارداني
در بخش صنعت از نوع آموزشهاي علمي - كاربردي مي باشد.
طول هر ترم 17 هفته آموزش كامل است و زمان تدريس هر واحد نظر ي17 ساعت ازمايشگاهي
51 ساعت و كارگاهي و بازديد 68 ساعت در طول يك ترم است.
قابليتها و تواناييهاي اكتسابي از دوره :
گرايش توزيع
الف) نوسازي
• آشنايي با نقشه برداري و تسلط به نقشه خواني
• آشنايي كامل به تجهيزات خطوط (انواع كابلها . سيمهاي هوايي ، و متعلقات خطوط ،
انواع مفصل ، سركابل و … )
• تسلط كامل به استاندارد هاي توزيع
• شناخت كامل نسبت به تابلوها و كليد ها و نصب آنها
• تسلط كامل به سيستم زمين و نحوه زمين كردن تاسيسات
• تسلط به نصب مفصل و سركابل
ب) بهره برداري و نگهداري (سرويس و تعميرات ) خطو ط و پستها :
• عيب يابي
• كاربرروي خطوط گرم
• جمع آوري آمار و اطلاعات و نحوه بكارگيري آنها
• سرويس و تعميرات شبكه و تجهيزات مربوطه به آن
• آشنايي با مانور كردن شبكه
گرايش پست
الف) بهره برداري
• آشنايي باساختمان و طرز كار تجهيزات مورد استفاده در پستها
• آشنايي با شرايط مناسب عملكرد هر يك از تجهيزات و پارامترهاي قابل كنترل جهت بهره
برداري صحيح
• انجام مانورهاي لازم درخواستي توسط مراكز كنترل
• قدرت تصميم گيري در مورد مانورهاي ضروري بروزحادثه ، شناخت كامل طرحهاي تك خطي و
ميميك پست.
ب)نوسازي و نصب
• تسلط كامل به خواندن نقشه هاي اجرايي و توان استفاده از دستورالعملهاي نصب
• آشنايي با روش بارگيري . حمل و تخليه تجهيزات
• نصب ترانس قدرت، ترانس زمين و راكتورها
• نصب كليدهاي فشار قوي و سكسيونرها
• نصب تابلوهاي فشار قوي ، كنترل و حفاظت و اندازه گير ي، تابلوهاي تغذيه داخلي ،
باطريخانه و انجام كليه كابل كشيها و سيم بنديها
ج) تعميرات
• آشنايي كامل با ساختمان و كاركرد ترانسفورمرهاي قدرت ، تپ چنجرها ، راكتورها و
مقاومت هاي محدود كننده
• آشنايي كامل با نحوه و چگونگي تعمير و تعويض اجزا ترانسفورمر قدرت
• آشنايي با نحوه نمونه برداري ، تست، تصفيه و تزريق روغن
• آشنايي كامل با قطعات و ساختمان و عملكرد كليدهاي فشار قوي
• آشنايي با نحوه تعمير كليدهاي فشار قوي
• آشنايي كامل با ساختمان ساير تجهيزات مورد استفاده در پست و عيب يابي و تعمير و
تعويض قطعات و تجهيزات
karin
02-08-2007, 05:32 PM
http://www.futuretec-gmbh.de/img/information_tachnology.jpg
در هزاره سوم، فناوري اطلاعات (IT)
به عنوان عمدهترين محور تحول و توسعه در جهان منظور شده است و دستاوردهاي ناشي از
آن، آنچنان با زندگي مردم عجين گرديده كه رويگرداني از آن، اختلالي عظيم در جامعه
و رفاه و آسايش مردم به وجود ميآورد. براي مثال، كامپيوتري شدن بسياري از امور
جاري مردم، انجام بسياري از كارهاي روزمره بانكي با استفاده از اينترنت و شبكههاي
ارتباطي در منزل و خانهها، آموزش الكترونيكي و مجازي و عدم نياز به حضور در
كلاسهاي درس، توسعه و ترويج تجارت الكترونيكي از نتايج و دستاوردهاي فناوري
اطلاعات است؛ عواملي كه هرچند در مراحل اوليه رشد و تكامل قرار دارند اما در همين
حد نيز در رفاه و آسايش انسان نقش بسيار مهمي دارند.از همين رو امروزه تمامي كشورها
در زمينه فناوري اطلاعات و عموميت بخشيدن به آن در جامعه تلاشي پيگير دارند. در
كشور ما نيز براي تربيت نيروي متخصص و كارآمد در زمينه
IT
و حركت سريع در اين عرصه, رشته
IT
در دانشگاهها و مراكز آموزش عالي ارائه ميشود و در مقطع كارشناسي و كارشناسي ارشد
دانشجو ميپذيرد.
فناوري اطلاعات يا
IT كه مخفف
Technology
Information ميباشد, رشتهاي است كه
تمام رشتههاي دانشگاهي را ميتواند پوشش دهد. منتها از نظر عملياتي يك رشته ميان
رشتهاي, بين كامپيوتر و صنايع برق است كه در اين ميان امور مربوط به توليد,
پردازش, نگاهداشت و عرضه اطلاعات به مباحث كامپيوتري مرتبط ميشود, بحثهاي مديريت
اطلاعات و فرآيندهاي آن از سلسله بحثهاي رشته صنايع و رشته برق است و به خصوص
گرايش مخابرات, انتقالات مرتبط با اطلاعات و دادهها را برعهده دارد.IT
را ميتوان استفاده بهينه از اطلاعات براي كاربردهاي مختلف دانست, يعني متخصص اين
رشته بايد بتواند اطلاعات را جمعآوري, دستهبندي و پردازش كرده و به موقع از آن
استفاده نمايد از همين رو كارشناس اين رشته بايد مباني كامپيوتر را بلد باشد. به
عبارت ديگر هسته اصلي اين رشته همان هسته اصلي مهندسي كامپيوتر است، منتها چون يكي
از توانمنديهاي اصلي كارشناسي اين رشته بهرهوري به موقع و صحيح از اطلاعات است؛
دانشجوي
IT بايد داراي
اطلاعات جنبي در زمينههاي مختلف باشد.براي مثال, فردي كه ميخواهد از اين تكنولوژي
در تجارت الكترونيكي استفاده كند بايد مديريت بداند يا فردي كه ميخواهد از
IT
در آموزش از راه دور بهره ببرد, بايد با روشهاي آموزش آشنا باشد.
تواناييهاي لازم :
با توجه به ماهيت ميان رشتهاي مهندسي فناوري اطلاعات. دانشجوي اين رشته لازم است
كه به دو مبحث علوم مديريت و كامپيوتر علاقهمند باشد. همچنين بايد در رياضي
توانمند بوده و قدرت تجزيه و تحليل خوبي داشته باشد. زيرا به گفته "الكساندروف", -
رياضيدان و فيلسوف معاصر شوروي - علم رياضي كاربرد فراواني در ساير دانشها, صنعت و
در همه زمينههاي مربوط به زندگي بشري دارد.برخي از استادان اين رشته معتقدند كه
آزمون اين رشته بايد به صورت نيمهمتمركز برگزار گردد تا علاقهمندترين و مستعدترين
داوطلبان وارد اين رشته گردند. داوطلباني كه پيش از ورود به دانشگاه, با كامپيوتر
آشنايي داشته و در اين زمينه توانمند باشند.
موقعيت شغلي در ايران :
اينجا يك شهر الكترونيكي است. شهري كه آموزش, تفريحات, خريد و فروش و بخش قابل
توجهي از ارتباطات آن الكترونيكي ميباشد. در اين شهر, فارغالتحصيلان
IT
حضوري فعال دارند. زيرا از سوار شدن به مترو و تاكسي تا خريد از فروشگاهي كه در آن
فروشندهاي حضور ندارد, به صورت الكترونيكي انجام ميگيرد.اين تصويري از آينده
تمامي كشورهاي جهان از جمله كشور ايران است. تصويري كه بيانگر وجود فرصتهاي شغلي
فراوان براي فارغالتحصيل
IT
است. البته يك مهندسي
IT نه تنها در آينده,
بلكه در حال حاضر نيز فرصتهاي شغلي فراواني دارد.براي مثال, در حال حاضر وزارت
بازرگاني در پي آن است كه سيستم تجارت ايران را مثل كشورهاي پيشرفته, الكترونيكي
كند. اين پروژه بسيار پيچيده است و نياز به تعداد قابل توجهي متخصص
IT
دارد. تا جايي كه اگر تمامي دانشجويان ما وارد بازار كار شوند, باز هم پاسخگوي نياز
اين پروژه و پروژههاي مشابه نخواهند بود. حتي در كارهايي سادهتر مثل مكانيزه شدن
سيستم يك اداره, نياز به متخصص اين رشته است. كاري كه در بعضي از سازمانها آغاز
شده اما هنوز سيستم هيچ سازماني به طور كامل مكانيزه نشده است. به عبارت ديگر در
حال حاضر همه چيز به سمت
IT
پيش ميرود و به همين دليل فارغالتحصيل اين رشته اگر توانمند باشد, بيكار نخواهد
ماند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
دروس پايه :
رياضي, معادلات ديفرانسيل , آمار و احتمالات مهندسي , فيزيك , كارگاه عمومي.
دروس اصلي:
ساختمانهاي گسسته , مباني كامپيوتر و برنامهسازي , زبان ماشين و برنامهنويسي
سيستم, ساختمان دادهها, مدارهاي منطقي, معماري كامپيوتر, برنامهسازي پيشرفته ,
سيستمهاي عامل, پايگاه دادهها, طراحي الگوريتمها, مهندسي نرمافزار , شبكههاي
كامپيوتري, مباني الكترونيك ديجيتال, هوش مصنوعي, اصول و مباني مديريت, مباني
اقتصاد مهندسي, آزمايشگاه شبكه, آزمايشگاه پايگاه دادهها, شيوه ارائه مطالب علمي و
فني, زبان تخصصي, آزمايشگاه سيستم عامل.
دروس تخصصي :
مباني فناوري اطلاعات , مهندسي فناوري اطلاعات, تجارت الكترونيكي, مديريت و كنترل
پروژههاي فناوري اطلاعات , برنامهريزي استراتژيك فناوري اطلاعات, آموزش
الكترونيكي, محيطهاي چند رسانهاي, پروژه فناوري اطلاعات, كارآموزي
IT
.
karin
02-08-2007, 05:34 PM
ديباچه: دانشجويان مديريت هتلداري با مشخصات انواع مؤسسات پذيرايي،
اصول و معيارهاي انتخاب، شناخت و خريد وسايل و تجهيزات لازم براي مؤسسات پذيرايي،
تقسيم كار دراين گونه مؤسسهها،
رزرواسيون، منوشناسي و منونويسي، شناخت مواد غذايي و انرژي
غذايي
آنها، چگونگي نگهداري مواد غذايي، تهيه انواع غذاها، پيش غذاها وشيرينيها،
بهداشت مواد غذايي، بهداشت كار و ايمني در محيط آشپزخانه مؤسسات پذيرايي و در كل
هرآنچه براي اداره ومديريت صحيح و مناسب يك هتل، متل، رستوان و موارد مشابه ضروري
است، آشنا ميشوند.
تواناييهاي لازم :
با توجه به نوع كار فارغالتحصيلان
اين رشته، دانشجويان بايد علاوه بر زبان انگليسي به زبان دوم ( يكي از زبانهاي
فرانسه، آلماني يا عربي) تسلط داشته باشند. البته در دانشگاه دروسي دراين زمينه
ارائه ميشود.
همچنين دانشجويان اين رشته بايد از روابط اجتماعي خوبي برخوردار بوده و قدرت تجزيه
و تحليل و خلاقيت بالايي داشته باشند.
موقعيت شغلي در ايران :
فارغالتحصيلان مديريت هتلداري ميتوانند در زمينههاي تخصصي صنعت هتلداري مانند
واحدهاي پذيرايي و اقامتي, مؤسسات ملي و جهانگردي و شركتهاي حمل و نقل هوايي
فعاليت كنند.
درسهاي
اين رشته در طول تحصيل :
دروس پايه:
اصول سازمان و مديريت، كليات اقتصاد، اصول حسابداري، شناخت و كاربرد كامپيوتر،
تاريخ ايران، مباني كشور شناسي، مباني جامعه شناسي، روانشناسي اجتماعي، عوارض و
نتايج توريسم، مطالب شرح حال بزرگاني كه مقابر آنان به صورت آثار مليميباشد،
شناخت و فرهنگ اقليتهاي
ايران.
دروس اصلي :
حقوق كار وتأمين اجتماعي، كار برد كامپيوتر در صنعت جهانگردي و هتلداري، مديريت
بازاريابي و تبليغات، اقتصاد جهانگردي، قوانين و مقررات حقوق صنعت جهانگردي و
هتلداري، روابط عمومي، شناخت روحيات ملل، تجزيه و تحليل مسائل اجتماعي ايران، مباني
مردم شناسي، بهداشت و كمكهاي
اوليه، نقشهخواني
و آشنائي با نقشهها،
جغرافياي جهانگردي عمومي، جغرافياي جهانگردي ايران، شناخت صنعت جهانگردي ، گذراندن
اوقات فراغت، زبان دوم ( يكي از زبانهاي
آلماني، فرانسه يا عربي)، زبان انگليسي.
دروس تخصصي :
شناخت تأسيسات اقامتي و پذيرايي و تشكيلات آن، حسابداري هتلداري، پذيره، خدمات
رستوان، آشپزي، شيرينيپزي،
بهداشت مواد غذائي، اصول تغذيه و رژيمهاي
غذائي، بهداشت كار و ايمني، محاسبه قيمت تمام شده، شناخت و نگهداري تاسيسات هتل،
خانهداري،
زبان انگليسي تخصصي، كار آموزي.
karin
02-08-2007, 05:36 PM
طراحي صنعتي
ديباچه: آيا بايد محصولات زيبا را در موزهها و نمايشگاهها ديد؟ يا اينكه بايد
دنيايي داشته باشيم كه زيبايي در گوشهگوشه آن جلوهگر باشد؟رشته طراحي صنعتي
براساس ديدگاه دوم شكل گرفته است. البته نبايد تصور كرد كه رشته طراحي صنعتي فقط به
زيبايي محصولات ميانديشد بلكه اين رشته معتقد است كه در ساخت محصولات مورد استفاده
بشر بايد از لطافت، زيبايي و ظرافت هنر و همچنين فناوري و كارآيي علم بهره گرفت تا
بتوان زندگي زيباتر و راحتتري داشت؛ يعني طراحان صنعتي توسعه دهنده و تكاملبخش
محصولاتي هستند كه ما هر روزه از آنها استفاده ميكنيم. اين رشته كه شالودهاي
از علم، صنعت و هنر است؛ به طراحي تمامي محصولات ميپردازد؛ يعني كليه
لوازم، تجهيزات و محصولاتي كه مورد استفاده انسان است، از لوازم آشپزخانه
گرفته تا محصولات بسيار پيچيده مثل سيستمهاي كامپيوتري را طراحي ميكند.
طراحي صنعتي تلاش ميكند كه سختي و خشونت صنعت را از آن بگيرد تا محصول
صنعتي براي مشتري لطيف گردد و در اين كار هم منافع كارفرما و هم استفاده
كننده را در نظر ميگيرد. گفتني است كه امروزه ديدگاههاي جديدي در زمينه طراحي
صنعتي ارائه شده است. براي مثال در طراحي بايد دقت كرد كه كالاي مورد نظر به طبيعت
ضرري نرساند و قابل بازيافت باشد. يك طراح صنعتي براساس اطلاعات به دست
آمده، در نهايت با توجه به فرهنگ بومي، اقتصاد، روانشناسي، ديدگاههاي
هنري، روشهاي توليد، تكنولوژي توليد، نوع مواد مورد استفاده و مسائل
زيستمحيطي، طرح محصولي جديد را ارائه ميدهد يا يكي از معايب محصولات
قديمي را برطرف ميسازد.
تواناييهاي لازم :
در رشته طراحي صنعتي، خلاقيت حرف اول را ميزند و دانشجوي اين رشته بايد
توانايي نوآوري و تفكر خلاق را داشته باشد؛ يعني هم هنر و هم صنعت را درك
كرده و هم قدرت مديريت داشته باشد و علاوه بر موارد فوق تا حدودي با مباحث
كاربردي علوم پايه مثل فيزيك، شيمي، هندسه و زيستشناسي آشنا باشد.
دانشجوي اين رشته بايد نگاه خود را به اطراف و اشياء دقيقتر كند و پيوسته
نيازهاي فردي و اجتماعي افراد را در ذهن خود مرور نمايد. او بايد به راحتي با
محيطهاي كاري ارتباط برقرار كرده و تجارب خود را از نظر فني گسترش دهد به
گونهاي كه بتواند عملكرد طرح خود را كاملاً توجيه نمايد و تمامي مراحل
اجرايي آن را زير نظر داشته باشد.
موقعيت شغلي در ايران :
متأسفانه در كشور ما تكنولوژي توليد پايين است و ما توليدات محدودي داريم و
99% همين توليدات محدود نيز كپي از توليدات خارجي است؛ يعني كارخانهدارها
براي طرح جديد سرمايهگذاري نميكنند. براي همين فرصتهاي شغلي طراحان
صنعتي بسيار محدود است. از سوي ديگر در كشور ما ارتباط نزديكي بين صنعت و
دانشگاه وجود ندارد و به همين خاطر صاحبان صنايع اين رشته را نميشناسند و
حتي در بسياري از كارخانهها يك مهندس مكانيك، كار طراح صنعتي را انجام
ميدهد؛ يعني هم طرح يك محصول و هم توليد آن برعهده مهندس مكانيك است.
بنابراين فارغالتحصيلان اين رشته هنوز حضور فعالي در صنعت ندارند و تنها در
بحث مبلمان شهري، صنعت راهآهن و تا حدودي لوازم خانگي و صنعت خودروسازي
فعاليت ميكنند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
آشنايي با هنر در تاريخ ، مواد و روشهاي ساخت، كارگاه طراحي پايه ، مباني
هنرهاي تجسمي ، عكاسي پايه، رياضي كاربردي ، نقشهكشي صنعتي، هندسه ،
فيزيك ، شيمي كاربردي ، تاريخ طراحي صنعتي، مهندسي عوامل انساني ،
حجمسازي ، كارگاه طراحي صنعتي ، فرم و فضا، مدلسازي ، هنر و تمدن اسلامي
، طراحي فني ، طراحي به كمك كامپيوتر، ارزيابي توليدات صنعتي، پروژه
طراحي صنعتي (پروژه طراحي صنعتي در هر ترم به يك مسئله خاص مثل
بستهبندي، طراحي صنعتي در حال و آينده، مبلمان يا بيونيك ميپردازد)،
اقتصاد و مديريت توليدات صنعتي، جامعهشناسي صنعتي ، پروژه نهايي.
karin
02-08-2007, 05:38 PM
عكاسي
ديباچه: اولين عكسها با دوربينهاي ابتدايي و كمترين تجهيزات توليد ميشدند و
امكانات و تجهيزاتي كه امروزه براي عكاسان مهيا است، قابل مقايسه با آن زمان نيست.
اما با كمي دقت ميتوان متوجه شد كه عكسهاي آن دوران با عكسهاي آتليهاي امروز
تفاوت چنداني ندارند چرا كه هر دو، عكسهايي خشك و بيروح هستند كه همه چيز رويشان
ثبت ميشود، بدون اين كه از خودشان اظهار وجودي بكنند. عكسهايي كه با حاشيهاي
سفيد به كاغذ چسبيدهاند و اين خود تأكيدي بر فاصله اين عكسها با واقعيت است و چه
تأسفبار است كه بسياري از مردم عكاسي را مساوي با همين عكسهاي پرسنلي و خانوادگي
ميدانند! و متعجب هستند كه چرا عدهاي از جوانان براي فراگرفتن اين حرفه چهار سال
در دانشگاه تحصيل ميكنند در حالي كه بسياري از عكاسان موفقي كه آنها ميشناسند،
اين حرفه را نسل در نسل فراگرفتهاند و اصلاً تحصيلات دانشگاهي ندارند.اما استادان
و دانشجويان رشته عكاسي نظري متفاوت دارند. آنها معتقدند كه استوديوهاي عكاسي به
"حرفه عكاسي" ميپردازند در حالي كه دانشگاهها "هنر عكاسي" را آموزش ميدهند.
دانشجويان رشته عكاسي با علوم و فنون مختلفي در زمينه عكاسي آشنا شده و
همچنين رشتههاي مختلف عكاسي را از قبيل عكاسي خبري، تبليغاتي، علمي،
طبيعت و پرتره آموزش ميبينند. البته اين اطلاعات خيلي جامع و عميق نيست
چون هريك از رشتههاي فوق، خود دنياي گستردهاي دارد كه نميتوان طي چهار
سال با آنها آشنا شد و اصلاً يك عكاس نميتواند با تمامي اين رشتهها و
تجهيزات مربوط به آنها به خوبي آشنا گردد. در ضمن دانشگاه تنها راه
دستيابي به اطلاعات علمي، فني و هنري مورد نظر در رشته عكاسي نيست. اما
يك دانشجوي عكاسي ميتواند طي مدت كوتاهتري اين اطلاعات را كسب كند؛
يعني معلوماتي را كه يك عكاس تجربي طي مدت طولاني به دست ميآورد، يك
دانشجو در مدت چهار سال آموزش ميبيند. در واقع يك عكاس به ثبت و گزينش
لحظههايي از زمان ميپردازد كه دربردارنده نمايشي از حالات انساني،
پديدههاي علمي، مناظر طبيعي يا هر موضوع ديگري است كه قابل ثبت بر روي
نوار حساس فيلم ميباشد. اين گزينش از يك سو برپايه شناخت فرهنگ جامعه و
شناخت عمومي هنرها استوار است و از سوي ديگر بر انتقال و تطبيق آنها با
فنشناسي و علوم مربوط به عكاسي تكيه دارد و مهمترين كار عكاسي عبارت است
از تلفيق به جا و درست اين دو با يكديگر. چرا كه فنشناسي در عكاسي به
ساخت قالب اصلي عكس كمك ميكند و شناخت فرهنگ، جامعه و هنر به ساخت
محتواي كار ياري ميرساند.
تواناييهاي لازم :
هنرمند عكاس به هنر ديدن مجهز است. چشمهاي هوشيار و جستجوگر او به معني
مكانها، اشياء و حوادثي رخنه ميكند كه از نگاه لغزنده چشمهاي ديگران
پنهان ميماند. بنابراين زيبايي را در چيزهاي پيشپا افتاده، غيرمعمول را در
معمول و معني را در ظاهراً بيمعني ميبيند. همچنين يك عكاس بايد در محيط
جامعه بوده و پرجنب و جوش باشد. چون عكاسي مثل نقاشي نيست كه در خانه
بنشينيم و هرچه دلمان خواست نقاشي كنيم و حتي در تابستان، پاييز را بكشيم
بلكه عكاسي شكار لحظهها است پس بايد در ساعات مختلف شبانهروز در مكانهاي
متفاوت حضور داشت تا بتوان لحظه مورد نظر را شكار كرد. و بالاخره يك عكاس
بايد اطلاعات عمومي خوبي داشته باشد؛ يعني بايد شعر بخواند، داستان بخواند،
روزنامه بخواند تا بفهمد در كجا و در چه زماني زندگي ميكند چون عكاسي كه در
زمان حال نباشد، نميتواند عكس بگيرد.
موقعيت شغلي در ايران :
اكثر فارغالتحصيلان رشته عكاسي جذب مطبوعات ميشوند چون در حال حاضر ما
شاهد گسترش مطبوعات و نياز آنها به عكاساني تازهنفس و متبحر هستيم. برپايي
نمايشگاههاي صنعتي متعدد و توجه به آگهيهاي تجاري و فرهنگي نيز باعث شده
است كه تعداد قابل توجهي از فارغالتحصيلان جذب عكاسي تبليغاتي بشوند،
حوزه انتشارات نيز تعداد ديگري از فارغالتحصيلان اين رشته را به كار گرفته
است و با كمال تأسف تعدادي از فارغالتحصيلان نيز استوديو باز كرده يا به
عكاسي از مراسم و ميهمانيها ميپردازند در حالي كه براي كار در يك آتليه
عكاسي نياز نيست كه دانشجو چهار سال در دانشگاه تحصيل كند بلكه ميتوان طي
چند ماه بهراحتي فن عكاسي را فرا گرفت و يك آتليه عكاسي باز كرد.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
دروس پايه :
مباني هنرهاي تجسمي، كارگاه طراحي پايه، كارگاه عكاسي پايه، هندسه مناظر
و مرايا، هنر و تمدن اسلامي، آشنايي با هنر در تاريخ، آشنايي با هنرهاي سنتي
ايران، آشنايي با رشتههاي هنري، كارگاه عكاسي رنگي.
دروس اصلي :
شيمي عمومي و شيمي عكاسي، فيزيك و ابزارشناسي، تاريخچه عكاسي، آشنايي با
فيلمبرداري، نورپردازي، فنون عرضه و نمايش عكس، تجزيه و تحليل و نقد عكس،
كارگاه تخصصي عكاسي، فنون بازسازي عكس.
دروس تخصصي :
كارگاه عكاسي، طرح و رساله نهايي.
karin
02-08-2007, 05:39 PM
حقوق
ديباچه: "هرگاه خداوند بندهاي را گرامي كند، او را در برپاي داشتن حق (در ميان
مردم) ياري ميكند."اين كلام اميرالمؤمنان، رساتر از هر جمله ديگري بيانگر ارزش
علم حقوق است. علمي كه با حمايت از قانون و دفاع از حقوق محرومان، تلاش ميكند تا
در جامعه حق و عدالت حاكم شود. در معرفي اين علم بايد گفت كه هرگونه روابط
اجتماعي كه آثار حقوقي از آن ايجاد شود، موضوع علم حقوق قرار ميگيرد. اين
روابط ميتواند مربوط به روابط دولت و مردم باشد كه به حقوق عمومي معروف
است يا شامل روابط خصوصي مردم گردد كه حقوق خصوصي ناميده ميشود. به
عبارت ديگر حقوق عمومي شامل حقوق قواي سهگانه كشور، حاكميت و آنچه كه
مربوط به اداره كشور است، ميشود و حقوق خصوصي به روابط بين خود مردم
ميپردازد كه مهمترين آنها روابط تجاري است كه عامل ايجاد رشته حقوق
تجارت شده است يا مسائل مربوط به حقوق مدني است كه از آن جمله ميتوان
به اموال، مالكيت، قراردادها، مسؤوليتهايي كه اشخاص در خطاهايي كه مرتكب
ميشوند برايشان به وجود ميآيد مثل مسؤوليت ناشي از حوادث، قواعد مربوط به
ارث، وصيت، ولادت، اقامتگاه اشخاص و دهها مورد ديگر اشاره كرد. همچنين
شاخهاي از حقوق به روابط بينالمللي ميپردازد كه خود به دو بخش حقوق
روابط بينالملل عمومي و خصوصي تقسيم ميشود كه حقوق روابط بينالملل
عمومي به روابط بين دولتها و سازمانهاي بينالمللي ميپردازد.
تواناييهاي لازم :
جسارت، قدرت استدلال، خلاقيت ذهني و فن بيان خوب لازمه موفقيت در اين
رشته است. ممكن است كه به دست آوردن ليسانس حقوق كار دشواري نباشد اما
حقوقدانشدن بسيار مشكل است. چرا كه علم حقوق امروزه با جامعهشناسي،
روانشناسي و علوم فلسفي آميخته شده است و يك حقوقدان بايد از اين علوم
اطلاعات كافي داشته باشد. همچنين يك دانشجوي حقوق براي اينكه در رشته
خود موفق گردد لازم است كه به زبان و ادبيات فارسي مسلط باشد چون منطق
حقوق در ضمن اين كه شباهتهاي زيادي به منطق رياضي دارد، يك منطق
اقناعي و خطابي است؛ يعني يك حقوقدان بايد بتواند كساني را كه مورد خطاب
او قرار ميگيرند يا دادگاهي كه مأمور رسيدگي به دعوا است، با زبان سليس و
بليغ قانع كند ، در نتيجه بايد به زبان و ادبيات مسلط باشد. در ضمن بايد
اطلاعاتي از رياضيات داشته باشد.
موقعيت شغلي در ايران :
در حال حاضر به دليل توسعه اين رشته و تعداد زياد فارغالتحصيلان آن، كه
از دانشگاههاي دولتي و غيردولتي وارد بازار كار ميشوند، يافتن كار مناسب
براي فارغالتحصيل ليسانس با دشواريهايي توأم است بخصوص متقاضياني كه
علاقهمند به كار خاصي مثل وكالت در اين رشته هستند، با محدوديتهايي مواجه
ميشوند. اما در كل يك دانشجوي خوب و علاقهمند ميتواند پس از گواهي ليسانس
به شغلهاي متنوعي مثل وكالت دعاوي دادگستري، مشاور حقوقي بانكها،
شهرداريها، شركتها و وزارتخانهها و سردفتري دفاتر اسناد رسمي بپردازد.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
دروس پايه:
مقدمه علم حقوق، حقوق جزاي عمومي، حقوق اساسي، حقوق مدني ، مباني علم
اقتصاد، عربي، ماليه عمومي، مباني جامعهشناسي.
دروس اصلي و تخصصي:
آئين دادرسي مدني، متون حقوقي، آئين دادرسي كيفري، حقوق اساسي، حقوق
جزاي عمومي، حقوق بينالمللي عمومي، حقوق سازمانهاي بينالمللي، حقوق
اداري، اصول فقه، متون فقه، حقوق تجارت، قواعد فقه، حقوق تطبيقي، ادله
اثبات دعوي، حقوق كار، پزشكي قانوني، كار تحقيقي، حقوق بينالمللي خصوصي.
karin
02-08-2007, 05:40 PM
كتابداري
ديباچه: كشور ايران با جمعيت حدود 70 ميليون كه 48 ميليون نفر از آنها باسواد
هستند، كمتر از 1500 كتابخانه عمومي دارد كه تعداد كتاب بهترين و بزرگترين آنها به
زحمت به يك ميليون و 500 هزار جلد ميرسد. اين در حالي است كه كشور همسايه ما،
آذربايجان، با جمعيت حدود جمعيت ايران ده هزار كتابخانه دارد و در كشورهاي پيشرفته
يك كتابخانه براي شروع كار بايد 600 تا 700 هزار جلد كتاب داشته باشد.البته در كشور
ما جمعيت استفاده كننده از همين حداقل امكانات نيز بسيار اندك است و كتابخانهها در
ايران فعاليت چشمگيري ندارند. در واقع كشور ما با اين كه زماني مهد تمدن و دانش
بوده و بزرگترين كتابخانههاي عالم و نفيسترين كتب را داشته است، اكنون در زمينه
كتاب و كتابخواني دچار فقر فرهنگي است و كتابخانهها، مراكز ساكن و ساكتي هستند كه
فقط در دوران امتحانات دانشآموزان يا دانشجويان، قرائتخانه آنها شلوغ ميشود.بدون
شك يكي از علل اصلي اين مشكل، نبود كتابداران متخصص و علاقهمند در كتابخانههاي
كشور است.كارشناساني آگاه , با تجربه و تحصيل كرده كه توانايي ارزيابي نيازهاي
كتابخانه واحد متبوع خود را داشته باشند و در جريان انتشار كتابهاي جديد و خريد
كتابهاي مناسب قرار گيرند. اين افراد بايد قادر به سازماندهي منابع بوده و با
فهرستنويسي مناسب امكان دستيابي مراجعه كننده به كتابهاي مورد نظر را فراهم
آورند. هدف رشته كتابداري و اطلاعرساني كه در دانشگاهها و مراكز آموزش عالي كشور
ما ارائه ميشود، تربيت همين دسته از متخصصان است. در واقع رشته كتابداري هموار
كردن مسير ارتباط ميان دو عنصر كتاب (در معناي وسيع آن كه شامل هر گونه اثري
ميشود كه ثبت و ضبط شده باشد) و استفاده كننده از كتاب است. البته براي آن
كه بتوانيم اين ارتباط را امكانپذير كنيم بايد نه تنها هر يك از اين دو
عنصر را به درستي بشناسيم، بلكه لازم است چگونگي پيوند ميان آن دو را نيز
بياموزيم. تمام دروس پايه و اختصاصي در رشته كتابداري (خصوصاً دوره
كارشناسي) براساس همين سه وظيفه تدوين شده است؛ يعني دانشجوي اين رشته
منابع و متون را ميشناسد، از ويژگيهاي انواع مواد انتشار يافته آگاه
ميگردد، محتواي آنها و چگونگي تبديل انديشههاي موجود در ذهن نويسنده به
پديدهاي عيني و قابل شناسايي را درك ميكند و قابليتها و تواناييهاي
رسانههاي گوناگون از قبيل كتاب (به معناي محدود)، مجله، روزنامه، نوار،
لوح فشرده، اينترنت و مانند آنها را درمييابد. از سوي ديگر دروسي نيز در
برنامه اين رشته هست كه براي شناخت انسان، چگونگي شكلگيري دانش و
معرفت افراد در ذهن آنان، تأثير محيط، فرهنگ و جامعه دانستهها و باورهاي
مردم مفيد است. زيرا اگر بخواهيم مواد و منابع براي مراجعان قابل استفاده
باشد، بايد مراجعان را به درستي بشناسيم، با محيط فرهنگي آنها آشنا باشيم و
نيازهاي اطلاعاتي آنها را تشخيص دهيم. البته دانستن ويژگيهاي كتاب و
خواننده يا استفاده كننده به تنهايي براي انجام وظيفه كتابداري كفايت
نميكند. بلكه بايد تدابير مربوط به ايجاد ارتباط ميان آن دو را نيز شناخت.
براي اين كار لازم است به فرآيند ارتباط آگاه بود و دانست در چه شرايطي
ارتباط آسان ميشود و تحت چه شرايطي دچار اختلال ميگردد. پس كتابدار لازم
است كه با حوزه ارتباطات نيز كم و بيش آشنا باشد. به همين دليل سه ضلع
مثلث كتاب، خواننده و ارتباط ، موضوع مطالعه و پژوهش علاقهمندان اين رشته
است و آثاري كه از اين مطالعات برجاي مانده، دستمايه مناسبي براي
برنامههاي درسي رشته كتابداري ميباشد.
تواناييهاي لازم :
رشته كتابداري با دانشاندوزي سر و كار دارد. بنابراين هر فردي كه دامنه
مطالعات و تتبعات او گستردهتر باشد، قابليت پيشرفت بيشتري در اين رشته
دارد. زيرا قناعت به دانستههاي موجود و خود را بينياز از ارتقاء و بهبود دانش
و معرفت دانستن، آفتي خطرزا براي رشته كتابداري است. فراگيري آهسته و
پيوسته و شكيبايي و بردباري در برخورد با اطرافيان و پرسش كنندگان نيز دو
ويژگي عمدهاي است كه دانشجويان اين رشته بايد در خود بپرورانند. اصرار بر
تحميل نظرات خود به ديگران و خودداري از شنيدن و تحليل كردن آراء آنان،
كتابدار را به تدريج در چارچوب بسته و بدون روزنهاي محبوس ميكند و سبب
ميشود كه نه ديگران تاب تحمل او را داشته باشند و نه او بتواند ديگران را
تحمل كند. (رشته كتابداري از هر سه گروه آزمايشي رياضي و فني، علوم تجربي
و علومانساني دانشجو ميپذيرد.)
موقعيت شغلي در ايران :
با توجه به پيشرفت سريع جوامع انساني و افزايش ميزان انتشارات در
زمينههاي مختلف دانش بشري، ايجاد و گسترش كتابخانهها امري الزامي است. از
اين رو كتابداري يكي از رشتههايي است كه چشمانداز فرصتهاي شغلي آن
بسيار روشن است. كتابخانههاي عمومي در سراسر كشور و كتابخانههاي مدارس در
مقاطع مختلف هنوز چشم به راه كتابداراني هستند كه دورههاي دانشگاهي را
طي كرده باشند. كتابخانههاي دانشگاهي و تخصصي و مراكز اطلاعرساني نيز هنوز
آماده پذيرش فارغالتحصيلان اين رشته هستند. البته بايد به اين نكته نيز
توجه داشت كه مراكز و كتابخانههايي كه در صدد استخدام فارغالتحصيلان
هستند، افراد شايستهتر را ترجيح ميدهند و اين بر دانشجويان است كه از آغاز
ورود به رشته به خودسازي و گسترش دانش و عمق بخشيدن به مهارتهاي خود
بپردازند و از اين طريق چشمانداز شغلي خود را پيشاپيش ترسيم نمايند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل:
دروس مشترك در گرايشهاي كتابداري :
روانشناسي اجتماعي ، روانشناسي عمومي، تاريخ تمدن، مباني جامعهشناسي ،
تاريخ ادبيات ايران، تاريخ ادبيات جهان، تاريخ عمومي فلسفه ، متون
اختصاصي انگليسي ، متون اختصاصي فرانسه ، متون اختصاصي آلماني ، متون
اختصاصي روسي، متون اختصاصي عربي، كتابخانه و كتابداري ، مجموعه سازي،
سازماندهي مواد، مرجعشناسي عمومي (فارسي و عربي)، ساختمان و تجهيزات
كتابخانه، مواد سمعي و بصري، مواد خدمات كتابخانه براي بزرگسالان نوسواد،
مواد خدمات كتابخانه براي كودكان و نوجوانان، ماشيننويسي فارسي ،
ماشيننوسي لاتين ، اداره كتابخانه، مرجع شناسي عمومي(لاتين)، اصول كار
مرجع ، گزارش نويسي ، كارآموزي.
دروس تخصصي گرايش علوم انساني و اجتماعي:
آمار و احتمالات مقدماتي، مباني كامپيوتر و برنامهنويسي، مباني سازمان و مديريت،
مباني علم حقوق، مباني تاريخ اجتماعي ايران، جغرافياي شهري و روستاشناسي، كليات علم
اقتصاد، روانشناسي كودك و نوجوان، تاريخ اديان، آشنايي با بانكهاي اطلاعاتي.
دروس تخصصي گرايش فني و مهندسي:
تاريخ علوم، زمينشناسي، رياضيات عمومي، فيزيك عمومي، شيمي عمومي، آمار و احتمالات،
فيزيولوژي عمومي، آشنايي با بانكهاي اطلاعاتي علوم پايه، مباني كامپيوتر و
برنامهنويسي، برنامهنويسي كاربردي.
karin
02-08-2007, 05:41 PM
فلسفه
ديباچه: "فلسفه به انسان كمك ميكند تا به اوج كمال نايل آيد و به سعادت كه از طريق
نيل به عالم معقولات حاصل ميشود، دست بيابد. پس فلسفه نه فقط از لحاظ فوايد آن
مورد توجه است بلكه فينفسه نيز مطلوب است و از آن نميتوان صرفنظر كرد." "ارسطو،
فيلسوف مشهور يوناني"
"فلسفه ناشي از بيعقلي و عدم رشد آگاهي انسان است و اگر بشر به حدي از رشد و آگاهي
رسيد، نياز به فلسفه ندارد."" اگوست كنت، دانشمند، فيلسوف و رياضيدان مشهور فرانسوي
"
دوعبارت فوق نشانگر دو ديدگاه متفاوت درباره فلسفه است كه در طي قرون متمادي وجود
داشته و گاه يكي بر ديگري چيره شده است؛ يعني هميشه در طول تاريخ عدهاي از
متفكران، فلسفه را دوست داشتن خردمندي و فيلسوف را دوستـدار خردمندي معرفي كرده و
عدهاي ديگر فلسفه را هنر لفاظي و بازي كردن با واژهها دانستهاند.راستي، فلسفه
چيست و چه حيطهاي را در برميگيرد كه چنين ديدگاههاي متفاوتي درباره آن وجود
دارد؟براي تعريف فلسفه بهتر است كه تفاوت آن را با ساير علوم توضيح داد چرا كه ساير
علوم هر يك به بخشي از موجودات عالم هستي ميپردازند و آنها را مورد مطالعه و بررسي
قرار ميدهند. براي مثال يك گياهشناس از بين همه موجودات هستي فقط گياه را گزينش
كرده و درباره آن سخن ميگويد يا يك ستارهشناس تنها اجرام آسماني را مطالعه
ميكند، اما فلسفه درباره يك موجود گزينش شده سخن نميگويد. بلكه همه امور را در
عالم هستي مورد بررسي قرار داده و با تمام موجودات سر و كار دارد. مثلاً در فلسفه
از خدا گرفته تا انسان، از عالم طبيعت گرفته تا ماوراء طبيعت و از روح انسان و
موجودات غيرمادي گرفته تا اجسام، مورد بحث و گفتگو قرار ميگيرد. تفاوت دوم فلسفه
با ساير علوم در اين است كه در فلسفه مسائلي عام و كلي كه درباره هرموجودي قابل طرح
است، مورد مطالعه و تحقيق قرار ميگيرد. براي مثال اين سؤال كه يك موجود مادي است
يا غيرمادي، درباره هر موجودي از خدا گرفته تا يك تكه سنگ قابل طرح است. اين دو فرق
اساسي فلسفه با ساير علوم باعث شده كه اين علم بتواند به سؤالاتي پاسخ دهد كه پاسخش
بر عهده هيچكدام از علوم خاص به خصوص علوم تجربي نيست و در واقع وظيفه اين علوم
پاسخ به اين گونه سؤالها نيست. در حالي كه اينگونه سؤالها براي انسان كنجكاو
مطرح است و نميتوان به انسان دستور داد كه درباره اين مسائل فكر نكند. بلكه دانش
خاصي لازم است كه عهدهدار و پاسخگوي سؤالهايي درباره هستي، موجودات و حقيقت انسان
باشد و فلسفه همين دانش خاص است. رشته فلسفه نيز يك رشته آموزشي است كه
كليه پرسشهاي بنيادي انسان را نسبت به مسائل وجود، هستي، جهان پيرامون
انسان و حقيقت انسان بررسي ميكند. پرسشهايي كه زماني به ارزشهاي ديني
و معنوي برميگردد كه همان فلسفه ديني است و زماني مربوط به ارزشهاي
اخلاقي و مباني ارزشهاي اخلاقي است كه به عنوان فلسفه اخلاق آن را
ميشناسيم و گاه مباني نظام حكومتي را در برميگيرد كه همان فلسفه سياسي
است و گاهي نيز شامل مباني هنر و زيباشناسي و موضوعاتي از اين دست ميشود.
البته در دوره كارشناسي رشته فلسفه، دانشجويان بيشتر شناخت مفصلي درباره
تاريخ فلسفه غرب به دست ميآورند؛ يعني سير تاريخي فلسفه را از فلسفه
يونان تا زمان حاضر و تا حدودي نيز سير تاريخي فلسفه اسلامي را مطالعه و
بررسي ميكنند.گفتني است كه در كشور ما فلسفه اسلامي و فلسفه غرب به عنوان دو
گرايش تحصيلي متفاوت ارائه شده است؛ يعني رشته فلسفه در معناي عام آن به فلسفه غرب
ميپردازد و رشته الهيات گرايش فلسفه اسلامي، فلسفه و حكمت اسلامي را مورد بررسي
قرار ميدهد. سيستم آموزشي نيز دراين دو رشته تا حدودي تفاوت دارد؛ چون سيستم آموزش
فلسفه غرب در كشور ما بيشتر براساس سير تاريخي است اما سيستم آموزش فلسفه اسلامي
براساس مكاتب فلسفي مثل فلسفه مشّاء، اشراق يا ملاصدرا ميباشد. هر چند كه
دانشجويان هر يك از اين دو رشته مطالعات محدودي نيز در زمينه فلسفه ديگر دارند؛
يعني دانشجويان فلسفه غرب واحدهايي را در زمينه فلسفه اسلامي و دانشجويان فلسفه
اسلامي واحدهايي را در زمينه فلسفه غرب ميگذرانند.
تواناييهاي لازم :
يكي از راههاي موفقيت در فلسفه، آشنايي اوليه با رياضيات و مباحث رياضي
است. در واقع رياضيات پلي مناسب براي رفتن به طرف فلسفه است. علاقهمندي
به فلسفه نيز يكي ديگر از عوامل موفقيت در اين رشته است. آشنايي كامل به
زبان انگليسي براي دانشجويان فلسفه غرب و آشنايي به زبان عربي براي
دانشجويان فلسفه اسلامي ضروري است.
موقعيت شغلي در ايران :
رشته فلسفه اهميت بنيادي در ارتقاء سطح فكري جامعه دارد چرا كه هرجامعه
نيازمند افرادي است كه اهل تفكر و نقادي باشند و مسائل فرهنگي را فهميده و
مباني فرهنگي را تشخيص دهند و رشته فلسفه وظيفه پرورش چنين متفكراني را
برعهده دارد. اما متأسفانه اين رشته با همه اهميتش در جامعه ما بسيار مظلوم
واقع شده و مورد بيتوجهي و بيمهري دستاندركاران نظام قرار گرفته است تا
جايي كه فارغالتحصيلان آن حتي موفق به استخدام در آموزش و پرورش ـ كه
متعارفترين زمينه كاري براي يك ليسانس فلسفه است ـ نميشوند.
فارغالتحصيل فلسفه از نظر شغلي يا بايد به عنوان استاد و معلم فلسفه به
تدريس فلسفه بپردازد يا در مراكز پژوهشي مثل دايره المعارفها و پژوهشگاه
علومانساني فعاليت كند كه البته در چنين مراكزي بيشتر فارغالتحصيلان
فوقليسانس و دكتراي فلسفه فعاليت دارند و يك ليسانس فلسفه در صورتي كه
فعال و علاقهمند باشد، ميتواند به عنوان دستيار پژوهشگر در بعضي از اين
مراكز مشغول به كار گردد.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
دروس اصلي و تخصصي:
منطق قديم، منطق جديد، منتخب متون كلامي و فلسفي، تاريخفلسفهاسلامي، علم
كلام، فلسفه اسلامي، فلسفه اخلاق در تفكر غربي، اخلاق در تفكر اسلامي،
عرفان نظري، تاريخ فلسفه يونان، تاريخ فلسفه قرون وسطي تا رنسانس، تاريخ
فلسفه از "بيكن" تا "هيوم"، تاريخ فلسفه از "كانت" تا نيمه دوم قرن نوزدهم،
تاريخ فلسفه جديد و معاصر، فلسفه معاصر و مكاتب جديد قرن بيستم، متون فلسفي
به زبان خارجي، متون فلسفي به زبان عربي ، متافيزيك در غرب، فلسفه
علوم.
karin
02-09-2007, 12:59 PM
ديباچه: اساس و پايه بيوتكنولوژي جديد را ميتوان انتقال
ژنهاي يك موجود به موجود ديگر و فعال ساختن آنها در موجود جديد دانست؛
فنآوري رو به گسترشي كه امروزه به سرعت در صنايع دارويي، غذايي، پزشكي،
شيميايي و كشاورزي وارد شده است. براي مثال ممكن است اين ژنها وارد يك
باكتري شوند و پس از فعال شدن، تركيبات كم مقدار ولي باارزشي چون هورمون
رشد يا انسولين ايجاد كنند يا ممكن است اين ژنها به گياهان منتقل شده و
گونههايي را ايجاد كنند كه در مقابل آفتكشها مقاوم هستند يا اين كه
بازدهي بالايي دارند. به اين ترتيب استفاده از انسولين براي بيماران
ديابتي محدوديت خاصي نخواهد داشت همچنين كشاورزان ميتوانند در پرورش
گياهاني چون سويا از سموم و آفتكشهاي كمتري استفاده كنند وبا استفاده از
نژادهاي جديد، با همان سرمايهگذاري قبلي، محصولي تا چند برابر به دست
آورند.رشته بيوتكنولوژي يك رشته كاربردي و ميان رشتهاي مهندسي ـ علوم
پايه است كه قلمرو آن حداقل 33 حوزه تخصصي علوم را در برميگيرد. اين رشته
در كشور ما از سال 1378 در دانشكده علوم دانشگاه تهران در مقطع دكتراي
پيوسته ارائه ميشود.رشته بيوتكنولوژي از سه مرحله كارشناسي، كارشناسيارشد
و دكتري تشكيل شده است كه دانشجويان در مرحله كارشناسي پس از گذراندن
موفقيتآميز 132 واحد دروس مشترك معرفتي- نظري، علوم پايه، پزشكي، مهندسي و
مباني بيوتكنولوژي به اضافه آموختن زبان انگليسي در حد 550 نمره تافل و
آشنايي كامل با يك زبان برنامهنويسي كامپيوتر در صورتي كه معدل آنها در هر
نيمسال تحصيلي كمتر از 15 نباشد، ميتوانند وارد مرحله دوم؛ يعني مقطع
كارشناسيارشد شوند كه در اين مقطع يكي از 6 گرايش بيوتكنولوژي ميكروبي،
بيوتكنولوژي پزشكي، بيوتكنولوژي محيطي و دريايي، بيوتكنولوژي مولكولي،
فرآورش زيستي و بيوتكنولوژي كشاورزي (گياهي) را انتخاب كرده و بعد از
گذراندن 48 واحد در يكي از گرايشهاي تخصصي، و انجام معادل 6 واحد پژوهشهاي
انفرادي و ارائه 2 واحد سمينار از مقطع كارشناسيارشد فارغالتحصيل ميشوند. در
اين مرحله در صورتي كه ميانگين نمرات دروس مقطع كارشناسيارشد آنها حداقل
16 باشد، ميتوانند در امتحان جامع شركت كنند و در صورت موفقيت در اين
امتحان، وارد مرحله دكتراي تخصصي (Ph.D)
شده و رسماً براي ثبت پايان نامه دكتري اقدام كنند.به عبارت ديگر
دانشجويان اين رشته نيز براي ورود به مقطع كارشناسيارشد و دكتري بايد
شرايط لازم را داشته باشند؛ يعني بايد ميانگين معدل بالايي داشته و در
آزمون جامع موفق شوند اما در يك آزمون رقابتي شركت نميكنند.در اين ميان
دانشجويان گرايش "بيوتكنولوژي ميكروبي" در زمينه بيوتكنولوژي غذايي و
دارويي، توليد آنزيمها، پروتئينها، پلي ساكاريها، قارچها و مخمرها اطلاعات
لازم را به دست ميآورند."بيوتكنولوژي پزشكي" نيز در زمينه ژنتيك پزشكي،
تشخيص بيماريهاي عفوني، ارثي و سرطاني، تعيين نقشه ژني و درمانهاي
مولكولي، كاربرد بيوتكنولوژي در پزشكي قانوني، توليد فرآوردههاي نوتركيب و
واكسنها و مواد تشخيصي است و "بيوتكنولوژي محيطي و دريايي" به استخراج
معادن از طريق بيولوژيك، تصفيه فاضلابها و آلايندههاي خطرناك و جامد، رفع
آلودگي درياها و بازسازي بيولوژيكي محيط ميپردازد."بيوتكنولوژي مولكولي"
شامل مهندسي ژنتيك، مهندسي پروتئين، توليد آنتيباديهاي منوكلونال، غشاء و
سنسورهاي بيولوژيك و انجام تحقيقات بنيادي بيوتكنولوژي ميشود و "فرآورش
زيستي" (مهندسي فرآيندهاي زيستي) به طراحي راكتورهاي بيوشيميايي، تكنولوژي
فراورش مواد غذايي، آنزيمها و داروها ميپردازد. و بالاخره " بيوتكنولوژي
گياهي" (كشاورزي) به كشت سلول و بافت گياهي، تعيين نقشه ژني گياهي،
مهندسي ژنتيك گياهي، توليد بذر و نهال مقاوم به شرايط نامناسب محيط،
بيماريهاي متداول و حشرات و آفات عمده، توليد كودهاي زيستي و آنزيمها و
هورمونها با منشاء گياهي ميپردازد.
تواناييهاي لازم :
رشته بيوتكنولوژي از بين داوطلبان گروه آزمايشي رياضي و فني و علوم تجربي
دانشجو ميپذيرد چرا كه بعضي از گرايشهاي اين رشته به علوم پزشكي و بعضي
ديگر از گرايشها به رشتههاي مهندسي مربوط ميشود.گفتني است كه دوره
دكتراي مستقيم بيوتكنولوژي، دوره آموزشي خاصي است كه مناسب با
تواناييهاي دانشجويانِ سرآمد به صورت پيوسته و فشرده تنظيم شده است و با
پذيرش دانشجوياني كه از نظر بهره هوشي، قدرت درك و استدلال، توان نوآوري
و خلاقيت، خودآموزي و استفاده مناسب از وقت، علاقه و انگيزه شديد به
يادگيري و تواناييهاي ذهني و رواني سرآمد همگنان خود هستند، آنان را براي
اخذ درجه دكتري در اين رشته آماده ميكند.از همينرو نيمي از ظرفيت پذيرش
اين رشته به داوطلباني اختصاص دارد كه در مرحله ماقبل نهايي المپيادهاي
دانشآموزي رياضي،فيزيك، شيمي، كامپيوتر و زيستشناسي پذيرفته شده باشند و
نيمي ديگر نيز مخصوص داوطلباني است كه از طريق آزمون سراسري وارد شده و
نمره كل آزمون سراسري آنها از 000 , 10 كمتر نباشد.در ضمن از پذيرفتهشدگان
اين رشته، مصاحبه علمي به عمل ميآيد تا دانشجوياني كه واقعاً علاقهمند
بوده و انگيزه علمي لازم را دارند، وارد اين رشته شوند.
موقعيت شغلي در ايران :
رشته بيوتكنولوژي، يك رشته جديد است و بيشك مدتي زمان خواهد برد تا
فارغالتحصيلان آن، جايگاه واقعي خويش را پيدا كنند اما اين به معناي آن
نيست كه موقعيت شغلي براي فارغالتحصيلان اين رشته مهيا نيست چون زمينه
كار بيوتكنولوژي در داخل كشور مساعد است و براي مثال در حال حاضر عدهاي از
دانشجويان دوره دكتراي ميكروبيولوژي كه در زمينه بيوتكنولوژي ميكروبي
مطالعه ميكنند، بر روي آبهاي شور كشور مثل درياچه اروميه كه امكان رشد
موجودات در آن پيچيده و مشكل است، تحقيق ميكنند تا با بهرهگيري از
تكنيكهاي بيوتكنولوژي، محيطي مناسب براي رشد موجودات دريايي در داخل آن
فراهم آورند.از سوي ديگر فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند به عنوان نيروي
انساني متخصص براي مديريت مياني و هدايت امور فني خطوط توليد، مزارع و
آزمايشگاهها مشغول به فعاليت شوند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل:
دروس مشترك در گرايشهاي مختلف بيوتكنولوژي :
روانشناسي عمومي، فلسفه عمومي، فلسفه هنر و زيباييشناسي، فلسفه و روش
شناسي علوم، تاريخ علم، روش تحقيق، مباني منطق ، منطق رياضي، اصول و
مباني مديريت صنعتي، آشنايي با قرآن كريم، مباني علم حقوق و روابط
بينالملل، اصول علم اقتصاد، رياضي عمومي ، آمار و احتمالات، محاسبات علمي
عددي، شيمي عمومي، شيميآلي ، شيمي تجزيه، شيمي فيزيك ، مكانيك ،
الكتريسته و مغناطيس، موج و حرارت، فيزيك جديد، زيستشناسي عمومي ،
زيستشناسي سلولي ، زيستشناسي مولكولي، ژنتيك عمومي، ژنتيك
ميكروارگانيسمها، اصول مهندسي ژنتيك، ميكروبيولوژي عمومي ، ميكروبيولوژي
كاربردي، بيوشيمي ساختماني، متابوليسم، روشهاي بيوشيمي و دستگاهها،
ايمنيشناسي، زيستشناسي پرتوي، اصول مهندسي بيوشيمي، موازنه جرم و انرژي،
مكانيك سيالات ، انتقال حرارت، انتقال جرم، مباني بيوتكنولوژي پزشكي،
مباني بيوتكنولوژي مولكولي، مباني بيوتكنولوژي كشاورزي، مباني بيوتكنولوژي
محيطي ، مقررات زيست ايمني.
دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي پزشكي:
ايمونوژنتيك، ايمنيشناسي سلولي - مولكولي، ژنتيك پزشكي، متابوليتهاي
ميكروبي، فاراماكوژنتيك، فرآوردههاي نوتركيب، مهندسي ژنتيك پيشرفته،
آنزيمولوژي.
دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي محيطي و دريايي:
فروشوئي ميكروبي، تصفيه بيولوژيكي فاضلابها، تصفيه بيولوژيكي آلايندههاي
خطرناك، آلودگي دريا و بيوتكنولوژي دريايي، پاكسازي زيستي، مدلسازي و
شبيهسازي فرآيندها، معادلات ديفرانسيل، شيمي فيزيك ، ميكروبيولوژي محيطي.
دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي مولكولي:
بيوفيزيك سلولي مولكولي، مهندسي ژنتيك پيشرفته، آنزيمولوژي، ساختمان و عمل
پروتئينها، ساختمان و عمل اسيدهاي نوكلئيك، زيستشناسي مولكول پيشرفته،
بيولوژي سلولي - مولكولي تكويني، شيمي فيزيك .
دروس تخصصي گرايش فرآورش زيستي:
مهندسي واكنشهاي شيميايي، فرآيندهاي جداسازي، طراحي راكتورهاي
بيوشيميايي(بيوراكتورها)، مباني بيوتكنولوژي تخمير، پديدههاي انتقالي در
سيستمهاي بيوشيمي، كنترل فرآيند، طرح و اقتصاد مهندسي، معادلات ديفرانسيل،
شيمي فيزيك.
دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي كشاورزي:
سيتوژنتيك (كلاسيك و نوين)، اصول اصلاح نباتات، اصلاح نباتات پيشرفته،
كشت بافت گياهي و كاربردهاي آن، تعيين نقشه ژني گياهي (كلاسيك ونوين)،
ژنتيك مولكولي گياهي ، روشهاي نوين انتقال ژن به گياهان، آفات و
بيماريهاي گياهي، مهندسي ژنتيك پيشرفته.
دروس تخصصي گرايش بيوتكنولوژي ميكروبي:
ميكروبيولوژي محيطي، فيزيولوژي ميكروارگانيسمها، پديدههاي تخميري،
پروتئينها و پلي ساكاريدهاي ميكروبي، بيوتكنولوژي غذايي، بيوتكنولوژي آركي
باكترها، آنتي بيوتيكها، بيوتكنولوژي قارچها.
karin
02-09-2007, 01:00 PM
ديباچه: آيا ميدانيد كه 1 تا 3 درصد كودكان ايراني با مشكل حركتي
به دنيا ميآيند؟ كودكاني كه حتي در سنين 3 يا 4 سالگي نيز نميتوانند سينهخيز يا
چهار دست و پا راه بروند.آيا ميدانيد كه تعداد قابل توجهي از بيماران بعد از عمل
جراحي نميتوانند با شغل سابقشان تطبيق يافته و بازدهي قبلي را داشته باشند؟ و آيا
ميدانيد كه بسياري از بيماران رواني پس از درمان نميتوانند به زندگي اجتماعي
برگشته و در حد ساير افراد جامعه فعاليت كنند؟چه بايد كرد؟ آيا ميتوان با
فيزيوتراپي مشكلات فوق را حل كرد و يا براي بهبود اختلالات فوق بايد از رواندرماني
كمك گرفت؟متخصان كاردرماني معتقدند كه بهترين راه درمان مشكلات و اختلالات ياد شده،
استفاده از روش كاردرماني است زيرا يك كار درمان در دو حيطه رواني و جسماني به
معالجه اختلالات مورد نظر ميپردازد.در واقع كاردرماني تنها رشته علوم توانبخشي
در مقطع ليسانس است كه به درمان اختلالات در حيطه جسماني و حيطه رواني
ميپردازد. اين رشته به عنوان يك رشته كُلنگر، تمامي ابعاد يك بيماري و
تأثيرات جانبي آن را به روي زندگي شخصي و اجتماعي در نظر گرفته و با
ارائه تكنيكهاي درماني مناسب، ضمن در نظر گرفتن علائق و انگيزه فرد، او را
به سوي فعاليت روزانه مستقل سوق ميدهد. متخصصان كاردرماني با تسلط كافي
بر علوم مختلف فيزيولوژيكي، آناتوميكي و روانشناختي، يك برنامه جامع
درماني را به بيماران ارائه ميدهند؛ يعني در كاردرماني، تمركز درمان فقط
روي بيماري نيست، بلكه تمامي ابعاد زندگي فرد، مورد بررسي قرار ميگيرد.
گفتني است كه هدف اين رشته به حداكثر رساندن استقلال افراد بيمار و
ناتوان در انجام كارهاي روزمره و فعاليتهاي اجتماعي و همچنين آمادگي براي
آموزش حرفهاي است.
تواناييهاي لازم :
يك كاردرمانگر بايد انگيزهاي قوي داشته باشد تا بتواند با بيماراني كه
داراي معلوليتهاي مختلف هستند، ارتباط برقرار كرده و آنها را به خوبي
درمان كند. مهمترين ويژگي يك كاردرمانگر، علاقه به انسانها است. اگر متخصص
اين رشته به كار خود و مردم علاقهمند نبوده و صبر و حوصله نداشته باشد،
موفق به درمان بيماران مورد نظر نخواهد شد. برخي از استادان اين رشته نيز
اولين و مهمترين ويژگي دانشجوي كاردرماني را داشتن توانايي جسمي و روحي
خوب ميدانند و اين كه بتواند با درايت، ابتكار عمل و خلاقيت، درمان
مؤثرتري را ارائه بدهد.
موقعيت شغلي در ايران :
كشور ما با كمبود متخصص اين رشته روبرو است و هر ساله بيمارستانها،
كلينيكهاي توانبخشي سازمان بهزيستي كشور و هلال احمر براي جذب
فارغالتحصيلان كاردرماني اعلام نياز ميكنند. همچنين فارغالتحصيل اين رشته
ميتواند با مجوز وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي و سازمان بهزيستي
اقدام به تأسيس كلينيك خصوصي شبانهروزي كند.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
دروس پايه:
آناتومي (سر و گردن و تنه، اندام فوقاني، تحتاني، سطحي، اعصاب) ،
استخوانشناسي، روانشناسي عمومي، روانپزشكي عمومي، رشد رواني ـ حركتي،
بيماريهاي داخلي.
دروس تخصصي:
آشنايي با اصول توانبخشي و طب فيزيكي، واحد راديولوژي، كاردرماني در
بيماريهاي مغز و اعصاب ، كاردرماني در بيماريهاي ارتوپدي، كاردرماني در
بيماريهاي روماتولوژي ، كينزيولوژي و بيومكانيك، تكنيكهاي حركت درماني،
كاردرماني در بيماريهاي كودكان ، ارزشيابي و اندازهگيري قدرت عضلاني،
كارآموزي باليني، زبان تخصصي.
karin
02-09-2007, 01:01 PM
ديباچه:
رشته گفتار درماني يكي از زير مجموعههاي علوم توانبخشي است و هدف آن
ياري رساندن به افرادي است كه دچار اختلالات گفتاري و زباني هستند كه
اين كمك شامل موارد زير ميشود:
كمك به افرادي كه اختلالات تلفظي دارند، بيماراني كه اختلال در صوت
دارند، بيماراني كه دچار آسيبهاي مغزي شدهاند ( قدرت سخن گفتن نداشته يا
بيربط سخن ميگويند)، ياري كردن ناشنوايان براي برقراري ارتباط كلامي،
كمك به طيف گستردهاي از عقبماندگان ذهني براي برقراري ارتباط كلامي،
توصيه و مشاوره به افراد جامعه.اين دسته از متخصصان در وهله اول آسيبهايي را
كه توسط عامل ژنتيكي يا اكتسابي به گفتار و زبان وارد شده تشخيص ميدهند و در وهله
دوم به ارزيابي ميزان آسيبديدگي و علت آن ميپردازند و سپس مرحله درمان را شروع
ميكنند.براي مثال امكان دارد كه به علت سكته مغزي، تصادف يا اصابت تركش، اختلالي
در حوزه زبان فرد ايجاد شود كه اين اختلال ميتواند به صورت بيربط صحبت كردن يا
ناتواني در سخن گفتن بروز كند. يا اينكه امكان دارد مشكل در حوزه گفتار باشد؛ يعني
در توليد گفتار و يا رواني گفتار اختلالي به وجود بيايد. براي مثال كودكي كه صداي
"ر" را "ل" تلفظ ميكند داراي اختلال در توليد گفتار است و همچنين فردي كه در طول
يك دقيقه به جاي 4 جمله (به طور متوسط) يك جمله را گفته و يا برعكس 10 جمله را بيان
ميكند، دچار اختلال در رواني گفتار است و بالاخره امكان دارد تارهاي صوتي به دلايل
مختلف آسيب ببينند كه موجب خراب شدن كيفيت صوت ميشود. در تمام موارد فوق يك گفتار
درمان سعي ميكند كه به شيوههاي غيرپزشكي و بدون استفاده از دارو، آسيب ايجاد شده
را درمان كند اما طول درمان و نحوه درمان متفاوت خواهد بود؛ يعني آسيبهاي حوزه
زبان چون به سيستم عصب مركزي در مغز برميگردد، طولانيتر و دشوارتر است اما درمان
اختلاف حوزه گفتار آسانتر و سريعتر ميباشد.
تواناييهاي لازم :
صبور بودن مهمترين ويژگي لازم براي يك گفتار درمانگر است. چرا كه بعضي از
بيماران به كندي پيشرفت ميكنند. همچنين متخصص اين رشته بايد انعطافپذير
باشد. براي اين كه در اين كار تنوع مراجعهكنندگان بسيار زياد است؛ يعني
مراجعين ميتوانند يك بچه 2 ساله تا يك فرد 90 ساله باشند كه بدون شك
هريك روحيات و ويژگيهاي خاص خود را دارند. دانشجوي موفق اين رشته كسي
است كه به زبان انگليسي و دانش كامپيوتر مسلط باشد. همينطور بهتر است با
لهجههاي مختلف آشنايي داشته باشد چون ممكن است ناشنوايي به او مراجعه
كند كه در يك محيط تُرك يا كُرد زبان زندگي كرده است.
موقعيت شغلي در ايران :
يك گفتار درمانگر ميتواند به قاريان قرآن، مداحان، خوانندهها، گويندگان صدا
و سيما، دوبلورها و در كل افرادي كه از صوت خود به صورت حرفهاي استفاده
ميكنند، آموزش دهد كه چگونه سخن بگويند يا از صوت خود استفاده كنند تا
مشكلي برايشان به وجود نيايد. اين رشته براي جوانان كنجكاو كه به دنبال
كشف ناشناختهها ميباشند و ميخواهند در زمينه تحصيليشان حرف اول را بزنند،
رشته بكري است و زمينههاي ناشناخته زيادي دارد. يك گفتار درمانگر ميتواند
در درمانگاهها و مراكز بهداشت، مراكز ويژه توانبخشي و مراكز آموزش و پرورش
استثنايي فعاليت بكند چون قسمت عمده كار در ارتباط با ناشنواها و كمشنواها
است.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
دروس پايه و اصلي:
فيزيك صوت، آناتومي و فيزيولوژي عمومي، آناتومي و فيزيولوژي مكانيزم گفتار،
آناتومي و فيزيولوژي اعصاب و رابطه با گفتار، روانشناسي كودك و نوجوان،
روانپزشكي كودك و نوجوان، روانشناسي يادگيري، رشد رواني حركتي، عقبماندگي
ذهني، بازي درماني، سنجش شنوايي، مباني شنوايي سنجي، زبان تخصصي،
كمكهاي اوليه، زبانشناسي، آواشناسي، روانشناسي زبان، اصول و متون
مشاوره، اصطلاحات پزشكي، روش تحقيق، ژنتيك پزشكي، بافتشناسي و
آسيبشناسي، بيماريهاي گوش و حلق و بيني ، كاربرد جراحي در گفتار درماني،
بيماريهاي اعصاب در رابطه با گفتار، ارتودنسي در رابطه با گفتار، اصول
توانبخشي.
دروس تخصصي :
مباني گفتار درماني، رشد طبيعي گفتار و زبان، بيماريشناسي تأخير رشد گفتار و
زبان، بيماريشناسي اختلال در توليد گفتار، مديريت در گفتار درماني،
بيماريشناسي اختلال در صوت، بيماريشناسي اختلال در تشديد، بيماريشناسي
اختلال در خواندن، ارزيابي و تشخيص افتراقي در بيماريشناسي گفتار و زبان،
پروژه و پژوهش، كارآموزي باليني.
karin
02-09-2007, 01:04 PM
ديباچه: امروزه كاربرد رباتيك و اتوماسيون دركارخانهها به عنوان
يكي از محورهاي اساسي توسعه صنعتي است. رباتها به ويژه در محيطهاي خطرناك نظير
فضا، عمق زمين، ته دريا، محيطهاي شيميايي و داراي راديواكتيو، نقش مؤثري در پيشبرد
علم وتكنولوژي دارند. از همينرو رشته مهندسي رباتيك با بهرهگيري از امكانات و
تواناييهاي مجموعههاي برق و مكانيك دانشگاهها تأسيس شده است.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
دروس اصلي:
زبان تخصصي، الكترومغناطيس، رياضي مهندسي، كارگاه برق، كارگاه جوشكاري و ورقكاري،
كارگاه ماشينابزار و ابزارسازي، نقشهكشي صنعتي، استاتيك، مقاومت مصالح، طراحي
اجزاء، ديناميك، ديناميك ماشين، مكانيك سيالات، مدارهاي الكتريكي، ماشينهاي
الكتريكي مستقيم و متناوب، مدارها منطقي، تجزيه و تحليل سيستمها، سيستمهاي كنترل
خطي، پروژه كارشناسي، كارآموزي، رياضي، معادلات ديفرانسيل، برنامهسازي كامپيوتر،
محاسبات عددي، فيزيك.
دروس تخصصي:
طراحي مكانيزمها، الكترونيك قدرت و محركهها، رباتيك، اصول ميكروكامپيوترها،
ارتعاشات مكانيكي، آزمايشگاه ربات، سنسورهاي ربات، كنترل ربات، سيستمهاي محركه،
مدارهاي وابسته، كنترل فازي، شبكههاي عصبي، طراحي ماشين به كمك كامپيوتر،
اندازهگيري الكتريكي، ياتاقان و روغنكاري، آزمايشگاه ارتعاشات و ديناميك ماشين،
علم مواد، كنترل مدرن. (بسياري از درسهاي اين رشته همراه با آزمايشگاه است)
karin
02-09-2007, 01:06 PM
ديباچه: در همه جا حضور دارد. از شمال تا جنوب، از شرق تا غرب، از
كوير تا كوه، از سياهچادرهاي عشايري تا خانههاي ساده روستائيان، از كارگاههاي
ابتدايي و قديمي واقع در كوچه پس كوچههاي شهر تا فرهنگسراهاي شهرهاي بزرگ و از قبل
از تاريخ تا امروز.سخن از صنايع دستي است. صنايعي كه گاه به شكل فرش و گليم جلوهگر
ميشوند و زماني لطافت و ظرافت خويش را در منبّت و معرّق، گچبري و آيينهكاري،
سفال و سراميك به نمايش ميگذارند. اما به هر نقش و شكلي كه باشند، بيانگر عشق به
پاكي و زيبايياند، چرا كه خدا زيباست و زيبايي را دوست دارد.صنايعي كه روح خود را
از هنر وام گرفتهاند و جسمشان ارتباطي نزديك با صنعت دارد و همين ويژگي است كه
تعريف صنايع دستي را به طور اعم و به طور اخص به عنوان يك رشته دانشگاهي دشوار كرده
است. چرا كه عدهاي از اساتيد و صاحبنظران، اين رشته از ديد هنر بررسي ميكنند و
عدهاي ديگر آن را به عنوان يك صنعت ميبينند و بالاخره عدهاي نيز معتقدند كه
صنايع دستي تلفيقي از هنر و صنعت است و حتي بعضي از استادان و كارشناسان ميگويند
علت اينكه نميتوان رشته فوق را به درستي تعريف كرد عنوان نامناسب اين رشته است و
بايد به جاي صنايع دستي عنوان ديگري را براي اين رشته انتخاب نمود.رشته صنايع دستي
رشتهاي است كه در آن هنر و كاربرد در كنار هم قرار دارد؛ يعني برخلاف هنر محض مثل
هنر نقاشي كه كاربرد روزمره ندارد در اين رشته ساخت وسايل هنري كه كاربرد روزمره
نيز داشته باشند، مورد توجه است. براي مثال ميتوان به ساخت يك كاسه زيبا يا كيف
زيبا اشاره نمود. در اين رشته دانشجويان طي چهار سال اطلاعات متوسطي درباره
24 گروه بزرگ انواع صنايع دستي ايران كه شامل 152 شاخه ميشود، به دست
ميآورند همچنين با پرداختن به يكي از چهار گرايش صنايع چوب، سفال،
نگارگري و طراحي فرش از نظر اجرا و كارشناسي آثار، در گرايش فوق صاحب تخصص
شده و مهارتهاي لازم را براي توليد آثار صنايع دستي در گرايش انتخابي خود
به دست ميآورند.
تواناييهاي لازم :
بزرگترين سرمايه هر فرد براي ورود به اين رشته عشق و علاقه است. همچنين
بايد پايمردي و حوصله لازم را براي آموختن صنايع دستي داشت و در طراحي
بخصوص طراحي سنتي قوي و با نقوش سنتي آشنا بود. همچنين يك دانشجوي صنايع
دستي لازم است با فرهنگ و سنت قديم كشور و ماشينها و ابزار جديد آشنا شود و
در نتيجه طرحهايي ارائه دهد كه هم اصالت بومي و هم نوآوري هنري داشته
باشد. و در نهايت آشنايي با ادبيات كهن و نو ايران براي دانشجويان اين
رشته يك ضرورت است زيرا هنر ما ارتباط تنگاتنگ با ادبياتمان دارد و هيچ
هنرمند ايراني نميتواند با ادبيات ايران بيگانه باشد. گفتني است دانشجويان
صنايع دستي بايد از آمادگي جسماني برخوردار باشند. براي مثال در رشتهاي
مثل خاتم كه ظرافت حرف اول را ميزند، داشتن دستهايي چابك و ماهر بسيار
مهم است.
موقعيت شغلي در ايران :
فارغالتحصيلان اين رشته ميتوانند در سازمانهايي مثل سازمان ميراث
فرهنگي، سازمان صنايع دستي ايران، اداره كل صنايع دستي در وزارت جهاد
كشاورزي، سازمان ايرانگردي و جهانگردي، بنياد مستضعفان و جانبازان، اداره
كل موزهها و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به كارهاي پژوهشي، تحقيقاتي يا
كارشناسي بپردازند. همچنين ميتوانند با داير كردن كارگاهي در خانه، هم درآمد
بهتري داشته باشند و هم آنچه دوست دارند، بسازند كه در اين صورت
فارغالتحصيلان صنايع دستي به دو صورت ميتوانند فعاليت كنند؛ يكي ساخت
آثاري كه جنبه موزهاي و تزئيني دارد و يكي توليد صنايعي كه كاربرد داشته
و البته جنبه هنري نيز داشته باشد. در ضمن كارهاي پژوهشي را نيز بايد در نظر
داشت. هرچند كه تاكنون به اين بخش بيتوجهي شده است. براي مثال درباره
فرش ايران بيشتر مقالهها و كتابهايي كه داريم، خارجي است و نياز به
كارشناسان ايراني كه در اين زمينه تحقيق و پژوهش كنند، كاملاً احساس
ميشود.
درسهاي اين رشته در طول تحصيل :
طراحي پايه، مباني هنرهاي تجسمي ، كارگاه حجمسازي، هندسه نقوش ، آشنايي
با هنرهاي سنتي، تاريخچه كتابت، خوشنويسي و طراحي حروف ، كارگاه صنايع
دستي 1 "آشنايي با همه كارگاهها"، طراحي سنتي، رنگرزي پشم و الياف،
آبگينه، سفال و سراميك، مينياتور و تذهيب، بافت، چوب، فلز، آشنايي با هنر در
تاريخ ، كارگاه عكاسي پايه، انسان، طبيعت، طراحي، تحول در صنايع دستي
دنيا، هنر و تمدن اسلامي ، تحقيق در صنايع دستي ايران ، طراحي اشيا در تمدن
اسلامي، تحقيق در صنايع دستي ، مرمت و نگهداري آثار هنري، پروژه.
Dianella
02-10-2007, 12:23 PM
رشته پر رمز و راز گرافيك در همه محيطها با همه سلائق براي خود
جائي باز كرده و در ارتباط با صنعت نيز به هنرنمايي پرداخته است. گرافيك زبان
تصويري است. استفاده از علائم، سمبلها، خطوط، منحنيها و نمادها در كنار رنگهاي
موزون و حساب شده دنيايي از حرف و معنا را در خود جاي داده است.
http://reshteha.roshd.ir/image/phase1/photoes/honar/bazar2/grafek.jpg
دانشآموزي كه گرافيك را انتخاب ميكند در رساندن فكر خود سرعت، گيرايي و ماندگاري
را در سطحي گسترده منتشر كرده و البته با همه اين جذابيتها نظر دانشجويان اين رشته
دال بر گراني وسائل كار گرافيكي ميباشد. گرچه امكانات نيروي متخصص در اين رشته
نامحدود است. داشتن روحيه اجتماعي خوب ميتواند دانشجو را با سلائق مختلف آشنا
ساخته و در مورد استفاده از طرحها و رنگها و نمادها او را موفقتر از ديگران
نمايد.
پذيرش دانشجو در اين رشته بصورت نيمه متمركز است و داوطلباني كه در رديف معرفي
شدگان چند برابر ظرفيت اين رشته قرار ميگيرند بايد در آزمون تشريحي (طراحي) با
ضريب 4 شركت كنند. ضريب خلاقيت تصويري و تجسمي 4 و درك عمومي هنر 2 است.
فارغالتحصيلان اين دوره قادرند با تهيه انواع طرح براي معرفي و ارائه يك موضوع
مانند علامت و اطاعات (آرم سازي، پوستر سازي و...) اجراي انواع صفحه آرايي و طراحي
نمايشگاههاي هنري براي معرفي آثار و توليدات گوناگون (غرفه آرايي) آموزش هنر، طراحي
و تصوير سازي براي عنوان ادبي، داستان، سياسي و اجتماعي و مانند آن (صفحه آرايي
كتاب، مجله، روزنامه و...) تبليغات ( كاتولوگ، بروشور و...) در مراكزي همچون وزارت
فرهنگ و ارشاد اسلامي، صدا و سيما، سازمان تبليغات، مطبوعات و مراكز هنري و
آتليههاي خصوصي خدمات خود را ارائه دهند.
Dianella
02-10-2007, 12:26 PM
تا قبل از سال 78 رشته موسيقي فقط به موسيقي ايراني ميپرداخت و يكي
از شروط ورود به اين رشته نيز داشتن و نواختن يك ساز ايراني بود و اين براي كساني
كه علاقمند به سازهاي جهاني مثل ويولن، گيتار، پيانو بودند رضايتبخش و مطلوب نبود.
هدف از تدريس موسيقي در دانشگاه، تربيت نوازنده نيست بلكه پرورش موسيقيدان است در
واقع هدف اين است كه يك فارغ التحصيل اين رشته در بعد پژوهشي و علمي كار آمد باشد
تا بتواند صاحب ديدگاه شود. بديهي است كه يك موسقي دان خوب بايد يك نوازنده خوب هم
باشد. ذوق هنري، علاقه به موسيقي، تسلط بر نوازندگي همچنين داشتن سلامت شنوايي از
عوامل مهم موفقيت در اين رشته است. توجه به زمينههاي شغلي در اين بخش را جهت
انتخاب رشته ضروري ميدانيم. طول متوسط دوره كارشناسي رشته نوازندگي ساز جهاني 4
سال شامل 8 ترم 17 هفتهاي است. ضريب نوازندگي ساز جهاني 4 – مباني نظري و عملي
موسيقي 3 و اطلاعات عمومي موسيقي 2 ميباشد.
http://reshteha.roshd.ir/image/phase1/photoes/honar/bazar2/1sazegahane4.jpgدر
مورد موسيقي مشكلات فراواني داريم كه كمابيش از آن مطلعيد . بازار كار اين رشته
ارتباط مستقيم با بستر فرهنگي جامعه ما دارد. ايجاد تمايل و علاقه در مردم نسبت به
موسيقي نيازي به برنامه ريزي ندارد ، چون انسان ها به طور فطري از موسيقي استقبال
مي كنند . اما براي رونق اين بازار نيازمند مسائلي فراتر از علائق دروني افراد
هستيم . ارتباط بين كشورها ، برپايي كنسرت ها ، تقويت مراكز و مدارس موسيقي ،
روشمند كردن اين هنر اصيل بستر كاري مناسب را براي فارغ التحصيلان اين رشته در دو
جهت تدريس و اجرا فراهم مي سازد.
Dianella
02-10-2007, 12:27 PM
رشته نوازندگي ساز ايراني، يکي از دورههاي کارشناسي آموزش عالي است
که هدف آن تربيت نوازندگان با بهرهجويي از موسيقي اصيل و سنتي ايراني است.
طول متوسط دوره کارشناسي رشته نوازندگي ساز جهاني، 4 سال شامل 8 ترم 17 هفتهاي
است.
http://reshteha.roshd.ir/image/phase1/photoes/honar/bazar2/sazeerane.jpg
تعداد کلي واحدهاي درسي اين رشته با احتساب معارف اسلامي و دروس عمومي و 6 واحد
پروژه نهايي (اجرايي پايان) 135 واحد به شرح ذيل ميباشد.
• دروس عمومي 20 واحد
• دروس پايه 26 واحد
• دروز اصلي 23 واحد
• دروس تخصصي 66 واحد
نظر به نياز جامعه اسلامي به رشته موسيقي در سطح کشور با ويژگيهايي که پيش از اين
در برنامه حاضر به آن اشاره شده است. تربيت نيروهاي متعهد و کارا در اين زمينه از
طريق آموزش سطوح عالي دانشگاهي ضرورت دارد.
پذيرش در اين دوره منوط به موفقيت در آزمون عملي و مصاحبه کارشناسي رشته نوازندگي
ساز ايراني است. دارندگان مدرک قبولي جهارم متوسطه نظام قديم و يا قبولي دروه
پيشدانشگاهي نظام جديد ميتوانند در آزمون مروبطه شرکت نمايند.
مواد امتحاني آزمون ورودي اين دوره با ذکر ضرايب آنها به شرح زير اعلام ميگردد:
مرحله اول: اطلاعات عمومي موسيقي (ضريب 2)
مرحله دوم: مباني نظري و عملي موسيقي (تئوري موسيقي، سرايش، تربيت شنوايي) (ضريب 3)
مرحله سوم: نوازندگي ساز ايراني به اسامي سازهاي ذيل (ضريب 4)
(تار، سه تار، قانون، ني، کمانچه، قيچک، بربط (عود)، سنتور، رباب)
فارغالتحصيلان اين رشته قادر خواهد بود با كسب دانش عمومي و نظري در خصوص موسيقي و
عليالخصوص موسيقي سنتي ايراني و نيز كارايي عملي در اجراي آن و انجام تحقيقات و
مطالعات در طول دوره آموزش خود و آشنايي با نظر اسلام در باره موسيقي و احكام شرعي
مربوط در چهار چوب مراكز و واحدهاي دولتي ( صدا و سيما، وزارت ارشاد و...) و يا
بصورت خصوصي در زمينه تحقيقات موسيقي، به عنوان عضوي از جلوههاي فرهنگي و تاريخي
به مطالعه و تحقيق بپردازد و يا نسبت به آموزش ، تدوين و تنظيم و اجرا و يا هدايت
اجراي قطعات به صورت مستقل و يا هماهنگ با ديگر فعاليتهاي هنري، فرهنگي و تبليغي و
رفع نيازمنديهاي آنان اقدام نمايند.
Dianella
02-10-2007, 12:28 PM
طرح تربيت کارشناسان متعهد و متخصص در زيمنه نقاشي با دو گرايش
نقاشي عمومي و نقاشي ديواري در گروه هنر ستاد انقلاب فرهنگي تهيه و تدوين يافته
است.
مشخصات کلي، برنامه و سرفصل دروس دوره کارشناسي نقاشي به شرح زير به تصويب ستاد
انقلاب فرهنگي رسيده است.
http://reshteha.roshd.ir/image/phase1/photoes/honar/naghashi1.gif
هنر نقاشي از بروز احساس و جوشش درون هنرمند و ابلاغ پيام را تا بيان موضوعات تعيين
شده در بر ميگيرد و هنرمند نقاشي آنچه را که ميخواهد توسط اشکال و رنگها روي
سطوح کوچک و بزرگ با ابزار و شيوههاي گوناگون، نقاشي نموده و توسط آن با ديگران
ارتباط برقرار ميکند. هر قدر هنرمند داراي روح و نفس پاک و سالم و تزکيه شده و
متعهد به دين خدا باشد، مستقيماً روي آثار هنرياش تاثير گذاشته آن را در جهت و در
خدمت اهداف والاي اسلام قرار خواهد داد.
هدف، ترتيبت و آماده نمودن افراد متعهد به اسلام است در جهتي که بتوانند پيامي را
متناسب با نيازهاي صالح جامعه با استفاده و بکارگيري کليه امکانات هنري اين رشته
منتشر و ابلاغ نمايد.
طول دوره کارشناسي نقاشي 5/4 سال شامل 9 نيم سال 18 هفتهاي ميباشد.
نوع و تعداد واحدهاي درسي
تعداد کال واحدهاي رسي دروه کارشناسي نقاشي 160 واحد به شرح زير است:
دروس عمومي 39 واحد
دروس پايه 32 واحد
دروس اصلي 32 واحد
دروس تخصصي
رشته نقاشي با گرايش نقاشي عمومي 49 واحد
رشته نقاشي با گرايش نقاشي ديواري 49 واحد
دروس اختياري
رشته با گرايش نقاشي عمومي 8 واحد
رشته با گرايش نقاشي ديواري 8 واحد اين رشته با دو گرايش نقاشي عمومي روي سطوح کوچک
و نقاشي ديواري روي سطوح بزرگ با توجه به موارد زير به تصويب گروه هنر ستاد انقلاب
فرهنگي رسيده است.
راه اندازي كارگاههاي نقاشي خصوصي، همكاري با مؤسسات هنري و فرهنگي و آموزشي،
شهرداريها، نهادهاي انقلابي، مطبوعات و انتشارات در امر خلق اثرهاي هنري مورد
نياز در جهت زيباسازي محيط و جاودانه ساختن رويدادها، آموزش نقاشي، تصوير سازي براي
كتب و مجلات و... ، از جمله كارهايي است كه فارغ التحصيلان اين رشته قادر به انجام
آن مي باشند
Dianella
02-10-2007, 12:30 PM
از آنجا يي که مطالعه، حفاظت، مرمت و احياي بناها، مجموعه ها، محوطه
ها و بافتهاي تاريخي عرصه هاي مسکوني کشور ضرورت دارد، معماران و مهندسيني که در
اين امر فني، فرهنگي و هنري مهارت دارند بايد مانند يک معمار و هنرمند اشراف و تسلط
لازم را بر ابعاد تخصصي و مفاهيم امروزي حرفه خود داشته باشند.
ضمن اينکه نظري هوشيارانه و عالمانه به گذشته داشته باشند فارغ التحصيلان اين رشته
در واقع مهندسين معماري خواهند بود که مياموزند چگونه امروز را با بهره گيري از
تجربيات گذشته براي آينده بسازند. افرادي خواهند بود که پلي بين معماري گذشته و
آينده مي توانند ايجاد کنند. اين افراد تاريخ را بايد خوب بشناسند و قادر باشند
آثار تاريخي را تجربه و تحليل کرده و بخوانند و مفاهيم و ارزشهاي آن را استخراج و
هوشيارانه بکار گيرند. و با بياني امروزي به جامعه معرفي نمايند. از اين رو سه
مرحله آموزشي را بايد طي کنند:
1- شناخت مباني و بيان معماري امروز و کارآموزي آن
2- شناخت مباني و بيان معماري گذشته و کارآموزي آن
3- شناخت چگونگي حفاظت و عرضه ارزشهاي معماري گذشته در متن زندگي امروز و کارآموزي
آن
در دوره کارشناسي تاکيد مرحله سوم مي باشد که جنبه هاي اجرايي در آن بيشتر لحاظ مي
شود. در دوره هاي کارشناسي ارشد و دکتراي اين رشته مکث کافي در مراحل اول و دوم که
جنبه هاي تجربه و تحليل و تحقيقاتي بيشتري دارد خواهد شد. که در جاي خود در آينده
مطرح خواهد گرديد. دوره کارشناسي مرمت و احياي بناهاي تاريخي يکي از دوره هاي آموزش
عالي است که هدف آن تربيت کارشناسان و متخصصين متعهد و آشنا به شيوه هاي پيشرفته
مطالعه، مرمت و احياي مجموعه ها و بافت هاي تاريخي ارزشمند کشور است. فارغ
التحصيلان اين رشته با کارآيي و دانش نظري و علمي مي توانند نيازهاي کشور را در امر
نگهداري و مرمت و احياي علمي ميراث گرانبها و تاريخي برطرف نمايند.
حداقل طول دوره کارشناسي مرمت و اح